Những năm gần đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động lồng ghép việc thực hiện nghị quyết vào các chương trình trọng tâm như: Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, tăng trưởng xanh và chuyển đổi số. Các nội dung liên quan đến công nghệ sinh học được phổ biến sâu rộng đến các phòng, chi cục, đơn vị trực thuộc, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động.
Đến hết năm 2025, toàn tỉnh hiện có hơn 417 cơ sở sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu; hơn 200 cơ sở đã áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm; gần 100 mô hình nhà màng, nhà kính với tổng diện tích gần 9ha; hơn 5.000ha cây trồng ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm. Việc đưa công nghệ sinh học vào sản xuất giúp giảm chi phí, nâng cao năng suất, tăng giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản địa phương.
Trong lĩnh vực trồng trọt, hơn 80% diện tích lúa và 70% diện tích ngô đã sử dụng các giống mới có năng suất, chất lượng cao. Đặc biệt, công nghệ nuôi cấy mô được ứng dụng thành công trong sản xuất giống keo lai chất lượng cao, phục vụ trồng rừng bền vững. Từ đó, nhiều mô hình nông nghiệp thông minh, hữu cơ, tuần hoàn đã hình thành, mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường rõ rệt.
Không chỉ tập trung vào sản xuất, công nghệ sinh học còn được ứng dụng sâu rộng trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ môi trường. Nhiều dự án đã đưa chế phẩm vi sinh vào xử lý chất thải, biogas, ủ sinh học, bãi lọc ngầm và hồ sinh học nhằm giảm thiểu ô nhiễm và tái sử dụng chất thải hữu cơ. Các vật tư sinh học như xơ bông thấm dầu, chất phân hủy sinh học cũng được sử dụng trong ứng phó sự cố tràn dầu, giúp hạn chế phát sinh chất thải thứ cấp...
Trước yêu cầu chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn và nâng cao giá trị gia tăng, Quảng Trị đang thúc đẩy ứng dụng công nghệ sinh học trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Đây được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản và hướng tới phát triển bền vững.
Công nghệ sinh học góp phần nâng cao hiệu quả chọn tạo, phục tráng, nhân giống và phát triển các giống cây trồng nông nghiệp (Ảnh minh họa: TH).
Theo đó, giai đoạn 2026 - 2030, Quảng Trị phấn đấu triển khai ít nhất 15 nhiệm vụ, mô hình, dự án nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ sinh học; hình thành ít nhất 5 mô hình hiệu quả có khả năng nhân rộng và 5 sản phẩm, quy trình hoặc giải pháp công nghệ sinh học được ứng dụng, thương mại hóa. Cùng với đó, tỉnh đặt mục tiêu đào tạo, tập huấn ít nhất 300 lượt cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất về ứng dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp và môi trường. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực tiếp nhận, làm chủ và đưa các tiến bộ khoa học, công nghệ vào thực tiễn sản xuất.
Giai đoạn 2031 - 2035, Quảng Trị hướng đến hình thành hệ sinh thái công nghiệp sinh học, phát triển các chuỗi liên kết từ nghiên cứu, ứng dụng đến sản xuất, kinh doanh và thương mại hóa sản phẩm. Tầm nhìn đến năm 2045, công nghiệp sinh học trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh, với các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu.
Trong lĩnh vực trồng trọt, lâm nghiệp, chú trọng xây dựng, triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo, phục tráng, nhân giống và phát triển các giống cây trồng nông nghiệp, lâm nghiệp chủ lực, cây đặc sản, cây có lợi thế của tỉnh theo hướng năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh, thích ứng với biến đổi khí hậu và điều kiện bất lợi. Từng bước nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ các công nghệ sinh học hiện đại, công nghệ chiến lược như công nghệ gen thế hệ mới, công nghệ chỉnh sửa gen, công nghệ tế bào trong chọn tạo giống, phát triển chế phẩm sinh học phòng, chống dịch hại và các sản phẩm có năng suất, chất lượng cao phù hợp với điều kiện thực tế và tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn sinh học và các quy định pháp luật có liên quan.
Ưu tiên ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô, nhân giống vô tính và các kỹ thuật sinh học phù hợp để sản xuất giống sạch bệnh, đồng nhất về chất lượng, đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa và phát triển vùng nguyên liệu tập trung. Khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức khoa học và công nghệ tham gia nghiên cứu, tiếp nhận, làm chủ, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ sinh học; hình thành, đánh giá và nhân rộng các mô hình hiệu quả gắn với sản phẩm chủ lực, sản phẩm đặc trưng, OCOP và chuỗi giá trị nông nghiệp.
Về vật nuôi, thủy sản và thú y: Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo, phục tráng và nhân giống vật nuôi, thủy sản chủ lực theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, khả năng chống chịu dịch bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ứng dụng công nghệ sinh sản, công nghệ gen và các kỹ thuật sinh học phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giống vật nuôi, thủy sản; từng bước nâng cao tỷ lệ sử dụng giống chất lượng cao trong sản xuất.
Ứng dụng KIT, phương pháp xét nghiệm và công nghệ sinh học trong phát hiện sớm, chẩn đoán, giám sát, cảnh báo và phòng, chống dịch bệnh; ưu tiên bệnh nguy hiểm, bệnh mới phát sinh và các đối tượng có nguy cơ gây thiệt hại lớn. Phát triển, ứng dụng vắc-xin, chế phẩm sinh học, thuốc thú y sinh học, sản phẩm vi sinh, enzyme, protein nhằm nâng cao sức đề kháng, hiệu quả sử dụng thức ăn, giảm sử dụng kháng sinh và kiểm soát nguy cơ kháng thuốc trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản...
Nhằm nâng cao năng lực bảo quản, chế biến và công nghệ sau thu hoạch, tỉnh chú trọng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học và công nghệ tiên tiến trong sơ chế, bảo quản, chế biến nông sản, lâm sản và thủy sản chủ lực nhằm kéo dài thời gian bảo quản, duy trì chất lượng, giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng cao giá trị sản phẩm. Ứng dụng chế phẩm sinh học an toàn trong sơ chế, bảo quản nông sản, thực phẩm; ưu tiên giải pháp thay thế hoặc giảm sử dụng hóa chất bảo quản, đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn thị trường.
Quảng Trị hỗ trợ hình thành, phát triển doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất các sản phẩm công nghiệp sinh học nông nghiệp và môi trường phù hợp với lợi thế của tỉnh, tập trung vào giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản chủ lực; phân hữu cơ, phân hữu cơ vi sinh; thuốc bảo vệ thực vật sinh học; chế phẩm sinh học xử lý môi trường; sản phẩm sinh học phục vụ chăn nuôi, thủy sản, bảo quản, chế biến nông sản và các sản phẩm có tiềm năng thị trường.
Phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn dựa trên công nghệ sinh học, tận dụng phụ phẩm trong trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản để sản xuất phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi, chế phẩm sinh học và các sản phẩm có giá trị kinh tế khác. Tập trung phát triển đồng bộ chuỗi nghiên cứu - ứng dụng - sản xuất - kinh doanh và thương mại hóa đối với các sản phẩm công nghệ sinh học nông nghiệp và môi trường chủ lực, có lợi thế của tỉnh; gắn với sản phẩm nông nghiệp chủ lực, sản phẩm OCOP và vùng nguyên liệu.
Chủ động kết nối, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ, dây chuyền sản xuất, thiết bị và quy trình công nghệ sinh học tiên tiến phù hợp với nhu cầu, điều kiện và lợi thế của tỉnh; từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm quy mô hàng hóa./.
Hồng Hà