Thời gian qua, TP Huế đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi, hướng tới nâng cao hiệu quả khai thác công trình và sử dụng nguồn nước. Việc ứng dụng công nghệ số giúp các đơn vị quản lý tăng cường theo dõi tình trạng công trình, cập nhật dữ liệu, giám sát nguồn nước và chủ động hơn trong điều tiết, vận hành.
Theo thống kê, TP. Huế có hơn 1.200 công trình thủy lợi, bao gồm 56 hồ chứa nước, 13 hồ chứa thủy điện, 215 đập dâng, trên 489 trạm bơm điện và trạm bơm dầu, 500 cống, có hơn 1.475 km kênh mương đã được đầu tư xây dựng.
Do đó, quá trình ứng dụng công nghệ số góp phần quan trong trong việc quản lý vận hành, đồng thời hỗ trợ phát hiện sớm những bất thường, nguy cơ mất an toàn để có phương án xử lý phù hợp. Chuyển đổi số cũng góp phần giảm sự phụ thuộc vào phương thức quản lý thủ công, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Đây là bước đi cần thiết để hệ thống thủy lợi trên địa bàn từng bước được quản lý theo hướng hiện đại, linh hoạt, đáp ứng tốt hơn yêu cầu sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội.
Trước đó, trong đợt mưa lớn tháng 10/2025, việc ứng dụng hệ thống quan trắc tự động và camera tại các hồ chứa do Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi TP Huế quản lý đã phát huy hiệu quả. Dữ liệu mưa, mực nước được cập nhật liên tục, giúp cán bộ giám sát, vận hành công trình từ xa, giảm nguy cơ tai nạn lao động và nâng cao tính chủ động, chính xác trong điều hành.
Bên cạnh đó, với hệ thống quan trắc mực nước tự động, quan trắc mưa tự động và lắp đặt camera quan sát tại các cửa tràn hồ chứa, phần lớn công việc được thực hiện từ xa, vừa bảo đảm an toàn cho người lao động, vừa giúp công tác quản lý, vận hành hồ chủ động, kịp thời.
Theo Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi TP. Huế, đơn vị được thành phố giao quản lý gồm 24 hồ chứa nước, 151 đập dâng, 16 cống đầu mối, 80 trạm bơm tưới… Trong đó, nhiều công trình đã được lắp đặt hệ thống quan trắc mực nước tự động.
Dữ liệu quan trắc được chia sẻ với Ban chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố, Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố và Đài Khí tượng Thủy văn qua email hoặc các nhóm zalo. Việc theo dõi dữ liệu theo thời gian thực đã chuyển quy trình vận hành từ trạng thái “chờ đợi và ứng phó” sang “chủ động phòng ngừa”, giúp giảm thiểu tối đa nhiều nhóm rủi ro, như vỡ đập và mất an toàn công trình đầu mối, lũ chồng lũ và ngập lụt diện rộng ở hạ du, sai số dữ liệu và chậm trễ trong ra quyết định…
Thành phố Huế đẩy mạnh đầu tư các trạm đo mưa tự động (Vrain) và hệ thống giám sát ngập lụt…(Ảnh: HNN).
Ngoài ra, theo Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu TP. Huế, thời gian qua, địa phương đã tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy lợi để cải thiện, hiện đại hóa các hoạt động quản lý, vận hành, khai thác và bảo vệ các công trình thủy lợi, chủ động nguồn nước phục vụ cung cấp nước sinh hoạt, tưới tiêu cũng như nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai trên địa bàn thành phố. Cụ thể, thành phố đã số hóa dữ liệu, tích hợp hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu thủy lợi vào GIS Huế, lắp đặt hệ thống camera giám sát, hệ thống đóng mở tự động, ứng dụng các hệ thống thông tin, mô hình hóa để đưa ra các quyết định vận hành công trình chính xác và kịp thời hơn.
Thành phố còn đầu tư 52 trạm đo mưa tự động (Vrain), lắp đặt 2 máy đo gió bão, hệ thống giám sát ngập lụt 8 trạm, 4 trạm quan trắc mực nước trên sông Hương, sông Bồ và sông Ô Lâu. Hiện thành phố cũng đã bắt đầu triển khai hệ thống thông tin phòng chống thiên tai liên thông từ cấp thành phố đến cấp xã. Huế cũng đã hình thành hệ thống thông tin đa kênh, kết hợp giữa phương tiện truyền thống và nền tảng số.
Dữ liệu về mưa, mực nước, ngập lụt, hồ chứa và sơ tán được tích hợp, cập nhật trên phần mềm Hue-S và Trung tâm IOC, giúp cơ quan quản lý theo dõi diễn biến nguồn nước, cảnh báo sớm và truyền tải thông tin kịp thời đến người dân, đặc biệt tại khu vực hạ du các công trình thủy lợi. Lãnh đạo Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu TP. Huế cho rằng, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số đang tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, vận hành và bảo đảm an toàn các công trình thủy lợi trên địa bàn, khi dữ liệu nhanh hơn, chính xác hơn và liên tục hơn, đặc biệt trong những thời điểm mưa lũ diễn biến phức tạp. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo, chủ động xây dựng phương án vận hành công trình, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý khi phát sinh tình huống bất thường.
Thời gian tới, TP. Huế sẽ tiếp tục hoàn thiện, đồng bộ hệ thống cơ sở dữ liệu thủy lợi, mở rộng mạng lưới quan trắc tự động, tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, các cấp, đồng thời từng bước ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu, mô hình dự báo và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành. Mục tiêu là hình thành hệ thống quản lý thủy lợi hiện đại, trong đó dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, phục vụ hiệu quả công tác vận hành công trình, phòng chống thiên tai và bảo đảm an toàn cho người dân vùng hạ du.
Chuyển đổi số trong quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi là hướng đi phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa ngành nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước tại TP Huế. Khi dữ liệu về công trình, nguồn nước và quá trình vận hành được số hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, công tác quản lý sẽ có thêm cơ sở để đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác và chủ động hơn.
Công nghệ số đang tạo chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi tại TP Huế. Việc số hóa dữ liệu, tự động hóa quan trắc và giám sát từ xa không chỉ nâng cao hiệu quả điều hành mà còn bảo đảm an toàn cho người lao động. Đây là nền tảng quan trọng để hệ thống thủy lợi hoạt động chủ động, chính xác và hiệu quả hơn.
Đăng Thành