Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (Trung tâm) hiện đảm nhiệm công tác quản lý, bảo tồn và trùng tu hơn 40 công trình di tích quan trọng trong Quần thể Di tích Cố đô Huế, tiêu biểu như Ngọ Môn, Hiển Lâm Các, cụm di tích Thế Miếu, Cung Diên Thọ, Điện Thái Hòa…
Những năm gần đây, Trung tâm là một trong những đơn vị tiên phong về chuyển đổi số, góp phần đưa di sản đến gần hơn, sinh động hơn với du khách. Giải thưởng “Chuyển đổi số Việt Nam 2025” với hai hạng mục “Định danh số” và “Triển lãm cổ vật triều Nguyễn” mà Trung tâm đat được là minh chứng cho nỗ lực trên. Hai giải pháp này là bước tiến đột phá trong việc ứng dụng công nghệ mới giúp bảo tồn và phát huy các giá trị di sản hiện có, đưa di sản vào kỷ nguyên số.
Mỗi cổ vật được gắn mã định danh duy nhất, kết hợp số hóa 3D và lưu trữ trên blockchain (công nghệ chuỗi khối) đảm bảo tính xác thực, minh bạch và bảo mật cao. Hệ thống triển lãm số trên museehue.vn, ứng dụng VR/AR (thực tế ảo/thực tế tăng cường), metaverse (vũ trụ ảo) và công nghệ vật lý, cho phép công chúng trải nghiệm di sản sống động vượt qua giới hạn không gian và thời gian.
Giải pháp “Định danh số” và “Triển lãm cổ vật Triều Nguyễn” được triển khai đã chứng minh tính khả thi và khả năng mở rộng bền vững. Từ thí điểm 10 cổ vật định danh số vào năm 2024, năm 2025, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã mở rộng định danh thêm 98 cổ vật được thiết kế trong 10 phòng triển lãm số. Từ thành công này, UBND thành phố Huế đã phê duyệt chủ trương định danh số cho gần 1.000 cổ vật trong thời gian tới.
Trung tâm triển khai công nghệ trạm tương tác thông minh nhằm mang lại những trải nghiệm độc đáo cho du khách.
Thời gian qua, Trung tâm đã triển khai nhiều ứng dụng công nghệ tiên tiến gồm số hóa dữ liệu di sản, thuyết minh tự động đa ngôn ngữ, thực tế ảo, triển lãm số trên nền tảng metaverse, định danh cổ vật bằng công nghệ RFID/NFC (truyền dữ liệu từ xa) kết hợp blockchain; đồng thời hướng đến mở rộng phát triển các công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và Internet vạn vật (IoT) sẽ được đưa vào sử dụng để tối ưu hóa quy trình quản lý và cung cấp thông tin cho du khách tại các di sản ở Huế.
Trung tâm đẩy mạnh triển khai mạng lưới các trạm tương tác thông minh để tạo thành một bản đồ văn hoá và di sản nhằm mang lại trải nghiệm độc đáo và ứng dụng công nghệ cho du khách. Trạm tương tác thông minh là những bảng vật lý được gắn chip kết nối không dây tầm ngắn (NFC) mà khách du lịch có thể chạm điện thoại vào để kết nối được câu chuyện văn hóa lịch sử của mỗi địa điểm với nhiều hình thức thể hiện phong phú bao gồm hình ảnh, video, mô hình 3D, văn bản, và hướng dẫn viên sử dụng trí thông minh nhân tạo.
Tại mỗi vị trí, du khách cũng được cung cấp lộ trình du lịch và được dẫn đường đến điểm tham quan tiếp theo. Mỗi trạm tương tác thông minh đóng vai trò như một "hướng dẫn viên số" có thể cung cấp nhiều tiện ích và hỗ trợ cần thiết cho du khách. Các trạm này liên kết với nhau trong một trải nghiệm liền mạch, tạo thành một bản đồ trải nghiệm văn hóa và di sản toàn diện, có khả năng tùy biến cao và tiềm năng phát triển không giới hạn.
Trung tâm đã số hóa hơn 114.870 trang tài liệu; 7.830 cây xanh khu vực Đại Nội Huế và thảm xanh, mặt nước tại 13 điểm di tích; các di tích như Điện Thái Hòa, Lăng vua Gia Long, Hải Vân Quan; định danh số 108 cổ vật; triển khai 96 trạm tương tác du lịch thông minh tại 13 địa điểm di tích. Đơn vị đang tiếp tục tăng cường ứng dụng chuyển đổi số trong xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về di sản; số hóa cổ vật, tư liệu, tài liệu, công trình; ứng dụng công nghệ số vào định danh và triển lãm số cổ vật, bảng tương tác du lịch.
Trung tâm đã chuyển sang bán vé tham quan bằng hệ thống vé điện tử (3 ngôn ngữ Việt, Hàn, Anh); thanh toán quốc tế thông qua 36 ngân hàng và các ví điện tử, góp phần tăng thu hút khách.. Năm 2025, tổng lượng khách đến tham quan các di tích Huế đạt hơn 3,16 triệu lượt, tăng 14,2% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng doanh thu từ hoạt động tham quan di tích đạt trên 473 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay, tăng hơn 51 tỷ đồng so với năm trước và đạt 110% kế hoạch Nhà nước giao.
Năm 2026, UBND thành phố yêu cầu Trung tâm chú trọng hơn nữa công tác nghiên cứu khoa học, số hóa và chuyển đổi số trong bảo tồn di sản. Giữa bối cảnh khoa học công nghệ phát triển như hiện nay, Trung tâm đẩy mạnh số hóa tư liệu, bản vẽ, hình ảnh, hiện vật; xây dựng cơ sở dữ liệu di tích thống nhất; ứng dụng công nghệ 3D, thực tế ảo, thực tế tăng cường nghiên cứu, trưng bày, giới thiệu di sản. Đây vừa là giải pháp để bảo vệ di sản vừa là công cụ giáo dục, quảng bá và kết nối với bạn bè quốc tế./.
Hà Trang