Công nghệ sinh học nâng cao giá trị sản xuất ngành nông nghiệp Bắc Ninh

Trong những năm gần đây, Bắc Ninh đã tích cực đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất nông nghiệp, xem đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho toàn ngành. Công nghệ sinh học được triển khai đồng bộ từ khâu chọn tạo, nhân giống cây trồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng cao đến phòng, chống dịch bệnh, xử lý môi trường và bảo quản, chế biến nông sản sau thu hoạch.

Nhiều mô hình sản xuất ứng dụng tiến bộ sinh học đã cho thấy hiệu quả rõ rệt, giúp giảm chi phí đầu vào, hạn chế sử dụng hóa chất, đồng thời nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Qua đó, giá trị sản xuất nông nghiệp không ngừng được cải thiện, thu nhập của người nông dân từng bước được nâng cao.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Ninh, 5 năm gần đây, trung bình mỗi năm tỉnh có khoảng 60 đề tài, dự án nghiên cứu khoa học các cấp; trong đó 40-50% thuộc lĩnh vực nông nghiệp có ứng dụng công nghệ sinh học.

Phần lớn các dự án sau khi nghiệm thu đều được đánh giá có hiệu quả, được nhân rộng trong thực tiễn, góp phần giải quyết nhiều “nút thắt” như năng suất thấp, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường. Lãnhd dạo Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Ninh cho biết, trong giai đoạn 2022-2025, lĩnh vực trồng trọt của tỉnh ghi dấu ấn đậm nét với nhiều thành tựu trong bảo tồn, phục tráng và phát triển nguồn gen cây trồng quý, đặc hữu.

Điểm chung của các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học đều gắn chặt với nhu cầu thực tiễn đó là sản xuất cây trồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng, tạo ra giá trị kinh tế cao. Từ chủ trương đến hành động, nhiều giải pháp công nghệ sinh học đi từ phòng nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất.

Đơn cử, trước đây, cây lim xanh là loài cây bản địa mọc rải rác ở sườn núi Tây Yên Tử. Nhận thấy đây là dược liệu quý hiếm, nhóm tác giả thuộc Ban Quản lý bảo tồn Tây Yên Tử đã chủ trì thực hiện nghiên cứu, tuyển chọn 50 cây trội đủ tiêu chuẩn làm cây giống; xây dựng vườn ươm quy mô 700 m², sản xuất khoảng 5.000 cây giống đạt tiêu chuẩn xuất vườn;

Đồng thời hình thành mô hình bảo tồn kết hợp trồng thuần loài và khoanh nuôi tái sinh. Từ một loài cây gỗ quý đang bị suy giảm ngoài tự nhiên, lim xanh từng bước được khôi phục, trở thành nguồn giống phục vụ trồng rừng kinh tế và bảo vệ môi trường.

Ngoài ra cùng với trồng trọt, ở lĩnh vực chăn nuôi công nghệ sinh học lại thể hiện rõ ở bảo tồn giống vật nuôi quý, lai tạo giống mới, phòng ngừa dịch bệnh. Đầu năm 2024, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Nông - Lâm Bắc Giang đã hoàn thành đề tài “Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và biện pháp phòng, chống bệnh viêm da nổi cục ở trâu, bò trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”.

Ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sinh học giúp nông dân ở Bắc Ninh nâng cao giá trị sản xuất (Ảnh:BN). 

Đề tài khoa học này đã xác định được chủng loại và sự lưu hành của vi-rút gây bệnh viêm da nổi cục trên trâu, bò, từ đó xây dựng quy trình khoa học giúp nhiều hộ chăn nuôi bảo đảm an toàn dịch bệnh. Những thành tựu trong nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen, ứng dụng chế phẩm sinh học trong trồng trọt, chăn nuôi có ý nghĩa quan trọng, không chỉ làm phong phú, đa dạng hệ sinh học mà còn giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh gây ra, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng của ngành nông nghiệp.

Song song đó, trong quá trình triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, các ngành, địa phương đã huy động được một số doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học. Sự tham gia của doanh nghiệp giúp giảm chi phí từ ngân sách, rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường, thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm khoa học, tạo động lực để công nghệ sinh học tiếp tục phát triển

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học trong lĩnh vực nông nghiệp nói riêng hiện nay còn nhiều khó khăn do đối tượng bảo tồn nguồn gen khá lớn, chủ yếu phân bố ở vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn; kinh phí đầu tư, cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu còn thiếu và chưa đồng bộ.

Bên cạnh đó vẫn còn có đề tài nghiên cứu không đạt yêu cầu, phải bổ sung thông tin. Khắc phục khó khăn trên, thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tăng cường tuyên truyền, phổ biến các kết quả nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ; hướng dẫn người dân sử dụng các sản phẩm công nghiệp sinh học nông nghiệp do các nhà khoa học trong nước nghiên cứu, sản xuất.

Cùng đó, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, huy động nguồn lực cho lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Tiếp tục nghiên cứu, tham mưu cho tỉnh các giải pháp về chính sách ưu đãi, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu, đổi mới công nghệ, áp dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh các sản phẩm công nghệ sinh học nông nghiệp quy mô công nghiệp.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển bền vững đất nước đã xác định rõ công nghệ sinh học là một trong những nền tảng then chốt của nông nghiệp hiện đại. Nhằm triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết trên, tỉnh Bắc Ninh đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học; đồng thời các sở, ngành, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, nâng cao nhận thức cho cán bộ, doanh nghiệp và nông dân.

Việc chủ động tiếp cận, ứng dụng các thành tựu sinh học không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản của người dân Bắc Ninh mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và người tiêu dùng. Trong thời gian tới, để phát huy hiệu quả của công nghệ sinh học, Bắc Ninh sẽ đẩy mạnh chuyển giao khoa học – kỹ thuật, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tham gia ứng dụng vào sản xuất.

Đồng thời, tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, sản xuất và tiêu thụ, gắn ứng dụng công nghệ sinh học với xây dựng thương hiệu nông sản và phát triển chuỗi giá trị. Từ đó, trở thành động lực quan trọng, góp phần đưa nông nghiệp Bắc Ninh phát triển bền vững, nâng cao giá trị kinh tế và khẳng định vị thế trong tiến trình phát triển chung của tỉnh.

Minh Phúc