Chuyển đổi số ‘mở lối’ cho nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại

Tại Đồng Tháp, chuyển đổi số đang từng bước tạo nên diện mạo mới cho ngành nông nghiệp, lĩnh vực vốn được xem là thế mạnh của địa phương. Nhiều mô hình sản xuất thông minh đã được triển khai, từ ứng dụng thiết bị cảm biến trong chăm sóc cây trồng, sử dụng nhật ký điện tử đến truy xuất nguồn gốc bằng mã QR cho các mặt hàng chủ lực như xoài, lúa gạo hay sen.

Việc áp dụng công nghệ không chỉ giúp nông dân tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất mà còn hỗ trợ kết nối trực tiếp với doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó, các hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp tại Đồng Tháp cũng đang tích cực đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, mở rộng đầu ra và gia tăng giá trị nông sản trong thời kỳ chuyển đổi số.

Nếu trước đây, hoạt động canh tác nông nghiệp trên địa bàn tỉnh chủ yếu dựa vào kinh nghiệm thì hiện tại nhiều nông dân đã quen với việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất. Tại xã Tân Phước 2, phần lớn người trồng lúa đã sử dụng drone (thiết bị bay không người lái) để gieo sạ, phun xịt thuốc, bón phân. Theo chia sẻ của nông dân, trước đây, họ làm ruộng chủ yếu lấy công làm lời, sử dụng sức người nhiều nên khá vất vả.

Tuy nhiên, giờ đây, gia đình anh và nhiều nông dân tại địa phương đều thuê drone để gieo sạ, phun xịt thuốc, bón phân. Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Tháp, thời gian qua, công tác chuyển đổi số trong các ngành, lĩnh vực ưu tiên được tỉnh triển khai quyết liệt, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý, điều hành và chất lượng dịch vụ công.

Sử dụng drone- thiết bị bay không người lái được người dân Đồng Tháp tích cực sử dụng trong quá trình canh tác nông nghiệp. (Ảnh: BĐ). 

Trong nông nghiệp, tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao, thông minh; quản lý mã số vùng trồng trên phần mềm, cập nhật nhật ký canh tác điện tử; ứng dụng phần mềm chuyên ngành về phòng, chống thiên tai; hỗ trợ đưa sản phẩm nông nghiệp lên sàn thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Nông dân tại địa phương đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất, không còn sản xuất truyền thống như trước đây.

Không chỉ nông dân trồng lúa, hiện nhiều nông dân canh tác cây ăn trái trên địa bàn tỉnh cũng đã chủ động ứng dụng chuyển đổi số vào sản xuất. Để giảm chi phí đi lại và tiện lợi trong sản xuất, nhiều hộ gia đình đã đầu tư mạng internet tại vườn bưởi và lắp đặt thiết bị điều khiển từ xa để tưới nước tự động cho vườn. Ứng dụng công nghệ vào sản xuất rất tiện lợi cho việc canh tác. Người dân chỉ cần ngồi ở nhà mở phần mềm lên và bấm nút tưới, không cần đến vườn.

Bên cạnh đó, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) tỉnh Đồng Tháp, thời gian qua, trên địa bàn tỉnh đã phát triển các mô hình ứng dụng AI và chuyển đổi số nông nghiệp. Điển hình như mô hình Nuôi cá tra ứng dụng công nghệ thông minh. Trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp và cơ sở nuôi trồng thủy sản đã ứng dụng công nghệ cảm biến và hệ thống phân tích dữ liệu để giám sát môi trường ao nuôi.

Các thiết bị cảm biến được lắp đặt trong ao nuôi nhằm theo dõi liên tục các chỉ số như: Nhiệt độ nước, độ pH, hàm lượng oxy hòa tan, độ đục của nước. Dữ liệu từ các cảm biến được phân tích để phát hiện sớm các biến động bất thường của môi trường nước. Khi các thông số vượt ngưỡng cho phép, hệ thống sẽ đưa ra cảnh báo để người nuôi kịp thời điều chỉnh.

Việc áp dụng các giải pháp công nghệ trong nuôi cá tra giúp giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, tối ưu hóa chi phí sản xuất và nâng cao năng suất nuôi trồng. Đáng chú ý, hiện nay nhiều nhà vườn còn ứng dụng các công nghệ thông minh trong sản xuất hoa, kiểng nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Một số mô hình đã triển khai như: Hệ thống tưới nước tự động kết hợp cảm biến độ ẩm; hệ thống điều khiển nhiệt độ và ánh sáng trong nhà lưới; quản lý sản xuất và tiêu thụ hoa, kiểng trên nền tảng số.

Những ứng dụng này giúp tối ưu hóa quy trình chăm sóc cây trồng, giảm chi phí lao động và nâng cao chất lượng hoa, kiểng.  Đồng thời, việc số hóa dữ liệu vùng trồng hoa cũng hỗ trợ cơ quan quản lý trong công tác quy hoạch phát triển ngành hoa, kiểng và thúc đẩy du lịch nông nghiệp. Theo Sở NN&MT, trong thời gian tới, tỉnh định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái là trọng tâm, nông dân văn minh là chủ thể, nông thôn hiện đại là nền tảng.

Theo đó, Đồng Tháp sẽ tập trung phát triển nền nông nghiệp sinh thái hài hòa giữa kinh tế - xã hội - môi trường, dựa trên đa dạng hóa mô hình sản xuất tạo giá trị cao, phát triển nông nghiệp quy mô lớn gắn với liên kết chuỗi giá trị; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.

Địa phương sẽ lấy đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ và cải cách thể chế làm động lực để phát triển người nông dân văn minh. Trọng tâm là xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, từng bước hình thành lớp nông dân có tư duy thị trường, chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất, có tinh thần trách nhiệm, hợp tác và kết nối.

Có thể thấy, chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nông nghiệp Đồng Tháp phát triển theo hướng hiện đại và bền vững. Từ tư duy sản xuất truyền thống, người nông dân ngày càng chủ động tiếp cận công nghệ, thay đổi phương thức canh tác để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Dù vẫn còn những khó khăn về hạ tầng, kỹ năng số hay nguồn lực đầu tư, nhưng những kết quả bước đầu đã cho thấy tiềm năng lớn của quá trình chuyển đổi này. Khi có sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, Đồng Tháp sẽ xây dựng nền nông nghiệp thông minh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị gia tăng cho nông sản địa phương.

Mạnh Hải