Theo báo cáo của các thương nhân kinh doanh xăng dầu, năm 2025 tổng sản lượng tiêu thụ xăng đạt khoảng 11,37 triệu m³, bao gồm cả xăng sinh học E5RON92 và các loại xăng không chì. Khi áp dụng xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6, nhu cầu ethanol (E100) dự kiến vào khoảng 1,1 triệu m³ mỗi năm... Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất ethanol với tổng công suất thiết kế khoảng 500.000 m³ mỗi năm, tương đương hơn 40% nhu cầu ethanol cho việc pha chế xăng sinh học trên toàn quốc.
Trong nỗ lực thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và hiện thực hóa cam kết giảm phát thải, Việt Nam xác định mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học là giải pháp quan trọng giúp đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, từng bước giảm tỷ trọng phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Cụ thể hóa chủ trương trên, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống.
Trong quá trình xây dựng lộ trình tại Thông tư 50, Bộ Công Thương đã tính toán trên cơ sở cân đối giữa khả năng sản xuất trong nước và khả năng bổ sung nguồn ethanol từ nhập khẩu khi cần thiết. Việt Nam có thể nhập khẩu ethanol trực tiếp từ Hoa Kỳ và Brazil, hai quốc gia cung cấp hơn 80% sản lượng ethanol của thế giới. Mỗi năm, các quốc gia này sản xuất vượt nhu cầu nội địa khoảng 30 - 40 triệu m³, hoàn toàn có khả năng đáp ứng nhu cầu bổ sung cho thị trường Việt Nam.
Ngoài ra, ethanol cũng có thể được nhập khẩu thông qua các trung tâm phân phối khu vực như Singapore hoặc Hàn Quốc. Hệ thống cảng và kho hiện có tại Quảng Ninh, Nhà Bè (TP. Hồ Chí Minh), Vân Phong (Khánh Hòa) hay Đà Nẵng đều đủ năng lực tiếp nhận tàu ethanol cỡ lớn, bảo đảm khả năng tiếp nhận lượng ethanol cần thiết cho hoạt động pha chế xăng sinh học.
Bộ Công Thương triển khai đồng bộ giải pháp chủ động nguồn nguyên liệu triển khai phối trộn xăng sinh học (Ảnh minh họa).
Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai các giải pháp, khôi phục và nâng cao hiệu quả hoạt động của các nhà máy ethanol, đồng thời phát triển vùng nhiên liệu để sản xuất ethanol ổn định, từng bước nâng cao tỷ lệ tự chủ nguồn cung trong nước.
Để bảo đảm triển khai lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học một cách ổn định và hiệu quả, Bộ Công Thương định hướng thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp theo các giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, cơ chế nhập khẩu ethanol sẽ tiếp tục được duy trì linh hoạt nhằm bảo đảm đủ nguồn cung cho hoạt động pha chế xăng sinh học trong trường hợp sản xuất trong nước chưa đáp ứng kịp nhu cầu thị trường.
Ở trung hạn, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan, từng bước tái khởi động các nhà máy ethanol đã được đầu tư nhưng phải dừng hoạt động trước đây do chưa có thị trường tiêu thụ ổn định, đồng thời nâng cao công suất sản xuất của các nhà máy đang vận hành. Bên cạnh đó, các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ sản xuất ethanol hiệu suất cao cũng sẽ được nghiên cứu, xây dựng.
Về dài hạn, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành và địa phương quy hoạch và phát triển vùng nguyên liệu trong nước, đặc biệt là các vùng trồng sắn và ngô, những loại cây trồng có khả năng cung cấp nguyên liệu cho sản xuất ethanol. Thúc đẩy liên kết giữa vùng nguyên liệu với các cơ sở sản xuất ethanol, hình thành chuỗi cung ứng ổn định cho ngành nhiên liệu sinh học.
Cùng với việc nhập khẩu ethanol, việc có các chính sách thúc đẩy việc sản xuất ethanol ở trong nước là rất cần thiết để giảm bớt sự phụ thuộc nước ngoài, góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp trong nước phát triển, từ đó đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Để thúc đẩy sản xuất ethanol trong nước, Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam đang kết nối các nhà máy sản xuất ethanol với chính quyền địa phương để quy hoạch vùng trồng sắn, trồng ngô ổn định cung cấp cho các nhà máy. Việt Nam cần xác định các vùng trồng trọng điểm ngô, sắn, quy hoạch gần các nhà máy ethanol cũng như có chính sách hỗ trợ thuế thu nhập doanh nghiệp trong 5-10 năm. Đặc biệt, Nhà nước cần tính toán cân bằng giữa lợi ích nhập khẩu trước mắt và sản xuất trong nước lâu dài để có mức thuế nhập khẩu ethanol hợp lý.
Biến động của thị trường năng lượng thế giới trong thời gian qua, đặc biệt là những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an ninh năng lượng đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu hóa thạch, trong khi áp lực giảm phát thải và thực hiện các cam kết quốc tế về chuyển dịch năng lượng ngày càng gia tăng, việc phát triển nhiên liệu sinh học đang được xem là một hướng đi quan trọng.../.
Minh Thu