Cao Bằng chủ động thích ứng biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đang tác động rõ nét đến sản xuất nông nghiệp tại Cao Bằng, với những biểu hiện như rét đậm, rét hại kéo dài, mưa lớn cục bộ và hạn hán xảy ra thất thường. Trước thực tế đó, địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao khả năng thích ứng trong sản xuất. Nông dân từng bước thay đổi tư duy canh tác, chuyển sang sử dụng các giống cây trồng có khả năng chịu hạn, chịu rét tốt, đồng thời điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp với diễn biến thời tiết.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đặc biệt trong quản lý nước tưới và cải tạo đất, được chú trọng nhằm giảm thiểu rủi ro. Nhiều mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ cũng được nhân rộng, góp phần tăng tính bền vững cho sản xuất.

Những giải pháp này không chỉ giúp ổn định năng suất mà còn tạo nền tảng cho ngành nông nghiệp Cao Bằng thích ứng linh hoạt trước những biến động khí hậu ngày càng khó lường. Vụ xuân năm nay, thời tiết trên địa bàn tỉnh tương đối thuận lợi, nền nhiệt ổn định, lượng mưa phân bố khá đều, tạo điều kiện cho cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt.

Tuy nhiên, theo nhận định của ngành chuyên môn, nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa đá, dông lốc, rét muộn vẫn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Trên những cánh đồng xã Hòa An, bà con đã xuống giống, gieo cấy đúng khung thời vụ, áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế tác động bất lợi của thời tiết. Từ khi được cán bộ khuyến nông hướng dẫn, người dân đã điều chỉnh thời vụ gieo cấy sớm hơn, sử dụng giống lúa chịu rét tốt và tăng cường bón phân cân đối.

Nhờ vậy, cây lúa phát triển ổn định hơn, ít bị ảnh hưởng bởi thời tiết.Không chỉ với cây lúa, nhiều hộ dân còn mạnh dạn chuyển đổi sang trồng rau màu, cây ngắn ngày có khả năng thích ứng cao.

Người dân Cao Bằng linh hoạt điều chỉnh thời vụ để phù hợp thời tiết. (Ảnh: CB). 

Nhận thấy thời tiết những năm gần đây diễn biến thất thường, nhiều người dân đã mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất theo hướng chủ động thích ứng. Toàn bộ diện tích rau được che phủ bằng nilon nhằm giữ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại và giảm ảnh hưởng của mưa lớn; đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước, giúp cung cấp độ ẩm đều cho cây trồng, đặc biệt trong những thời điểm khô hạn.

Việc bón phân cũng được thực hiện theo hướng cân đối, tăng cường sử dụng phân hữu cơ vi sinh để cải tạo đất, nâng cao sức đề kháng cho cây. Nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật, sâu bệnh được kiểm soát ngay từ đầu vụ, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Nhờ chuyển đổi kịp thời, năng suất rau màu tăng khoảng 15 - 20% so với trước, sản phẩm đạt chất lượng tốt, tiêu thụ thuận lợi trên thị trường. Mô hình không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn áp dụng hiệu quả khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, vụ xuân năm 2026, toàn tỉnh gieo trồng gần 40.000 ha cây trồng các loại, trong đó, diện tích lúa, ngô chiếm tỷ lệ lớn.

Ngay từ đầu vụ, ngành đã ban hành kế hoạch sản xuất chi tiết, chỉ đạo các địa phương bám sát diễn biến thời tiết để điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Bằng cho biết: Xác định thích ứng với biến đổi khí hậu không còn là giải pháp tình thế mà là nhiệm vụ lâu dài, ngành đã chỉ đạo các địa phương lựa chọn cơ cấu giống phù hợp, ưu tiên giống có khả năng chống chịu tốt với rét, hạn và sâu bệnh, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa trong sản xuất.

Công tác thủy lợi được đặc biệt quan tâm. Các hồ đập, kênh mương được kiểm tra, tu sửa kịp thời, bảo đảm nguồn nước tưới cho sản xuất. Ở những vùng có nguy cơ hạn hán, ngành nông nghiệp đã hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm, chuyển đổi cây trồng phù hợp.

Công tác dự báo, cảnh báo thời tiết cũng được tăng cường. Thông tin về diễn biến khí hậu được cập nhật thường xuyên tới cơ sở, giúp nông dân chủ động phòng tránh. Các lớp tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu được tổ chức rộng khắp, góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện khí hậu từng vùng; đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng; nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả. Tăng cường đầu tư hạ tầng thủy lợi, ứng dụng công nghệ cao để nâng cao khả năng chống chịu của nông nghiệp trước biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ nông dân tiếp cận nguồn vốn, khoa học kỹ thuật và thị trường tiêu thụ. Vai trò chủ thể của người nông dân cũng cần được phát huy, chủ động đổi mới tư duy sản xuất, không trông chờ, ỷ lại.

Ứng dụng công nghệ được người dân Cao Bằng tích cực áp dụng, mang lại hiệu quả cao trong canh tác nông nghiệp. 

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến khó lường, việc thích ứng không còn là giải pháp trước mắt mà trở thành yêu cầu lâu dài đối với ngành nông nghiệp. Với sự chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt từ ngành nông nghiệp, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và đặc biệt là tinh thần chủ động, linh hoạt của người dân, sản xuất vụ đông - xuân trên địa bàn tỉnh được kỳ vọng tiếp tục đạt kết quả tích cực, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nông nghiệp.

Trước đó UBND tỉnh Cao Bằng ban hành Kế hoạch số 929/KH-UBND về việc thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch nhằm triển khai thực hiện các nội dung, nhiệm vụ, giải pháp về thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) nhằm giảm thiểu tính dễ bị tổn thương và rủi ro trước những tác động của BĐKH thông qua việc tăng cường, nâng cao khả năng chống chịu, năng lực thích ứng của hệ thống tự nhiên, kinh tế, xã hội, giảm thiểu tổn thất và thiệt hại do BĐKH; thúc đẩy việc lồng ghép thích ứng với BĐKH vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh Cao Bằng…

Chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với nông nghiệp Cao Bằng trong giai đoạn hiện nay. Những chuyển biến trong phương thức sản xuất, từ lựa chọn giống cây trồng đến ứng dụng khoa học kỹ thuật, cho thấy sự thay đổi tích cực cả về nhận thức và hành động của người dân và chính quyền địa phương. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến phức tạp, sự chủ động, linh hoạt và bền vững trong sản xuất sẽ giúp nền nông nghiệp Cao Bằng duy trì ổn định, bảo đảm sinh kế cho người dân và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Nguyễn Nam