Cần Giờ: Nghiên cứu số hóa hoạt động quản lý tài nguyên khoáng sản

Trong bối cảnh nhu cầu quản lý, khai thác và bảo vệ tài nguyên khoáng sản ngày càng cao, UBND xã  kiến nghị TP.HCM tăng cường ứng dụng công nghệ vào công tác quản lý tại địa bàn xã. Theo đó, các giải pháp số như hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, bản đồ số, công nghệ viễn thám, định vị GPS và giám sát từ xa được đề xuất nhằm hỗ trợ cơ quan chức năng theo dõi hoạt động khai thác khoáng sản một cách chính xác và kịp thời.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần minh bạch hóa thông tin, giảm thiểu tình trạng khai thác trái phép và thất thoát tài nguyên. Đây được xem là giải pháp phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh trên nhiều lĩnh vực, trong đó có quản lý tài nguyên và môi trường. Lãnh đạo UBND xã Cần Giờ cho biết, Cần Giờ là địa bàn có hệ thống sông ngòi, cửa biển rộng lớn, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển và bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn của TP. Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, chính đặc điểm địa lý này cũng khiến địa phương trở thành khu vực tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hoạt động khai thác cát trái phép. Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là các đối tượng vi phạm thường lợi dụng khu vực giáp ranh giữa TP. HCM với các địa phương lân cận để hoạt động và đối phó với lực lượng chức năng. Các đối tượng thường lựa chọn thời điểm ban đêm, thời tiết xấu hoặc biển động để khai thác cát trái phép.

Khi phát hiện lực lượng chức năng kiểm tra, các phương tiện nhanh chóng di chuyển sang khu vực thuộc địa bàn khác, gây khó khăn cho việc truy đuổi, kiểm tra và xử lý vi phạm. Bên cạnh đó, trên địa bàn Cần Giờ hiện đang triển khai nhiều dự án phát triển hạ tầng, đô thị và du lịch quy mô lớn.

Nhu cầu sử dụng vật liệu san lấp, xây dựng ngày càng tăng khiến công tác quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển cát trở nên phức tạp hơn. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, nguồn cát khai thác trái phép có thể bị trà trộn, hợp thức hóa trong quá trình vận chuyển và tiêu thụ. Trước thực tế đó, UBND xã Cần Giờ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý tài nguyên khoáng sản và phòng, chống khai thác cát trái phép.

Các lực lượng công an, quân sự và biên phòng được huy động phối hợp tuần tra thường xuyên trên các tuyến sông trọng điểm, khu vực cửa biển và địa bàn giáp ranh. Công tác kiểm tra được thực hiện liên tục nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm. Song song với các biện pháp kiểm tra, kiểm soát, địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về khoáng sản và bảo vệ môi trường đến người dân, doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn.

Chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng phát huy vai trò giám sát của cộng đồng dân cư, nhất là ngư dân thường xuyên hoạt động trên sông, biển. Theo lãnh đạo xã Cần Giờ, nhiều nguồn tin do người dân cung cấp đã giúp lực lượng chức năng kịp thời xác minh, xử lý các dấu hiệu vi phạm ngay từ khi mới phát sinh.

Công nghệ số sẽ góp phần tăng cường siết chặt quản lý hoạt động khai thác khoáng sản tại khu vực Cần Giờ. (Ảnh minh hoạ).

 Hiện nay, lực lượng chức năng chưa được trang bị đầy đủ các hệ thống giám sát từ xa, camera chuyên dụng hoặc thiết bị công nghệ phục vụ theo dõi hoạt động trên sông, biển. Trong khi đó, các đối tượng khai thác cát trái phép ngày càng sử dụng nhiều phương thức tinh vi để né tránh sự kiểm tra, phát hiện của cơ quan chức năng.

Điều này khiến việc giám sát bằng lực lượng tuần tra trực tiếp chưa thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế. Từ thực trạng trên, UBND xã Cần Giờ kiến nghị TP. HCM nghiên cứu đầu tư các giải pháp chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên khoáng sản.

Trong đó, địa phương đề xuất xây dựng hệ thống camera giám sát từ xa tại các khu vực trọng điểm; ứng dụng thiết bị định vị, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu, nhận diện và cảnh báo sớm các hoạt động bất thường trên sông, biển. Bên cạnh việc tăng cường ứng dụng công nghệ, Cần Giờ cũng kiến nghị xây dựng cơ chế phối hợp liên tỉnh trong quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản tại các khu vực giáp ranh. Đây là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng các đối tượng lợi dụng ranh giới hành chính để né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên khoáng sản tại địa phương.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên khoáng sản sẽ tạo nền tảng cho công tác điều hành hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn trong tương lai. Đối với địa bàn Cần Giờ, nơi có hệ sinh thái đặc thù và yêu cầu cao về bảo vệ môi trường, việc kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác tài nguyên thông qua công nghệ sẽ giúp cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn thiên nhiên. Bên cạnh đó, dữ liệu được số hóa và cập nhật thường xuyên cũng sẽ hỗ trợ công tác quy hoạch, thanh tra, kiểm tra và ra quyết định của các cơ quan quản lý.

Do đó, nếu được triển khai đồng bộ, các giải pháp công nghệ được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, bảo đảm tính minh bạch và thúc đẩy phát triển bền vững trên địa bàn xã Cần Giờ nói riêng và toàn TP.HCM nói chung.

Hà Thương