Ở Việt Nam, Ủy ban Quốc gia Chương trình con người và sinh quyển (MAB Việt Nam) là cơ quan đầu mối quốc gia của UNESCO tại Việt Nam được thành lập vào năm 1985, với mục đích xây dựng và đề xuất các khu dự trữ sinh quyển (DTSQ) để quốc tế công nhận, hỗ trợ quản lý và duy trì việc kết nối quốc gia với quốc tế trong lĩnh vực này.
Cho đến hiện nay, Việt Nam hiện có 12 Khu DTSQ được Chương trình con người và sinh quyển thế giới (MAB-UNESCO) công nhận, thuộc cả vùng đồng bằng, miền núi, ven biển và hải đảo, bao gồm: Khu DTSQ rừng ngập mặn Cần Giờ (2000), Khu DTSQ Quần đảo Cát Bà (2004), Khu DTSQ châu thổ sông Hồng (2004), Khu DTSQ ven biển và biển đảo Kiên Giang (2006), Khu DTSQ miền tây Nghệ An (2007), Khu DTSQ Mũi Cà Mau (2009), Khu DTSQ Cù Lao Chàm – Hội An (2009), Khu DTSQ Đồng Nai (2011), Khu DTSQ Lang Biang (2015), Khu DTSQ Núi Chúa (2021), Khu DTSQ Kon Hà Nừng (2021) và Khu DTSQ Phong Nha - Kẻ Bàng (2026). Với 12 Khu DTSQ, Việt Nam xếp thứ 2 trong khu vực Đông Nam Á (sau Indonesia).
(Ảnh minh họa)
Tổng diện tích của 09 Khu DTSQ (được công nhận trong giai đoạn từ năm 2000 – 2015) của Việt Nam là hơn 4 triệu ha, chiếm khoảng 12,1% diện tích diện tự nhiên cả nước, đây cũng là nơi sinh sống của trên 1,78 triệu người. Riêng diện tích vùng lõi (chủ yếu là các Vườn quốc gia, Khu bảo tồn và rừng đặc dụng) chiếm 11% tổng diện tích của các Khu DTSQ (khoảng 450.000ha), nơi đây tập trung đa dạng sinh học cao với sự phong phú các dịch vụ hệ sinh thái. Khu DTSQ nhỏ nhất là Quần đảo Cát Bà (Hải Phòng) với 26.241 ha, trong khi đó, lớn nhất là Tây Nghệ An với hơn 1,3 triệu ha.
Các Khu DTSQ tại Việt Nam chứa đựng những giá trị đa dạng sinh học rất đặc sắc và đóng góp cho sự phát triển địa phương, bao gồm: Hệ sinh thái biển đảo (Cát Bà), hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển và biển (châu thổ Sông Hồng, Cù Lao Chàm – Hội An, Cần Giờ, Kiên Giang (An Giang), Mũi Cà Mau), hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa (Tây Nghệ An), hệ sinh thái rừng nhiệt đới (Lang Biang), hệ sinh thái rừng trên đất liền và đất ngập nước nội địa (Đồng Nai).
Các Khu DTSQ ở Việt Nam chịu sự quản lý của nhiều cơ quan khác nhau. Trong khi vùng lõi (Vườn quốc gia, Khu bảo tồn) quản lý trực tiếp theo ngành dọc của các Bộ (chuyên ngành), thì vùng đệm và vùng chuyển tiếp lại chịu sự quản lý của các địa phương. Do đó, để tổ chức phối hợp hoạt động của các sở, ban, ngành liên quan, của các cấp chính quyền địa phương và cộng đồng, các Khu DTSQ đã thành lập các Ban quản lý và các bộ phận hỗ trợ. Đối với các Khu DTSQ nằm trong ranh giới 1 tỉnh/thành phố, quyết định thành lập Ban quản lý do UBND tỉnh/thành phố phê duyệt.
Trong trường hợp Khu DTSQ nằm trong ranh giới của nhiều tỉnh/thành phố, đơn cử như Khu DTSQ châu thổ sông Hồng thì quyết định thành lập Ban quản lý do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam ban hành. Ban quản lý thực hiện nhiệm vụ tham mưu giúp UBND tỉnh/thành phố quản lý Khu DTSQ theo các quy định của pháp luật Việt Nam và theo hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ của Ủy ban UNESCO Việt Nam và Ủy ban MAB Việt Nam…/.
HOÀI AN