Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, cơ sở dữ liệu quản lý đã được xây dựng và cập nhật đối với cơ sở nuôi, diện tích nuôi, đối tượng nuôi, hình thức nuôi, sản lượng, vùng nuôi tập trung và mã số vùng nuôi. Tổng diện tích nuôi trồng thủy sản của tỉnh đạt trên 424.835 ha, trong đó diện tích nuôi tôm trên 418.000 ha, chiếm khoảng 57% diện tích nuôi tôm cả nước. Dữ liệu quan trắc môi trường nuôi tại các vùng trọng điểm cũng được thu thập, cập nhật định kỳ, phục vụ công tác cảnh báo và hướng dẫn sản xuất.
Đối với lĩnh vực sản xuất giống thủy sản, ngành đang quản lý dữ liệu về các cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống; cơ sở kinh doanh thức ăn thủy sản và sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản. Các thông tin về năng lực sản xuất, điều kiện hoạt động, kết quả kiểm tra, giám sát chuyên ngành được cập nhật phục vụ công tác quản lý nhà nước.
Trong lĩnh vực khai thác thủy sản, tỉnh đã xây dựng cơ sở dữ liệu tương đối đầy đủ về tàu cá, đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, giám sát hành trình tàu cá (VMS), sản lượng khai thác, xác nhận và chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Hiện toàn tỉnh có 5.156 tàu cá, trong đó 100% tàu cá đã được cập nhật trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase), 3.580 tàu thuộc diện đăng kiểm được quản lý trên hệ thống. Dữ liệu VMS được khai thác phục vụ giám sát hoạt động khai thác trên biển và thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU.
Dữ liệu hạ tầng nghề cá được quản lý đối với 06 cảng cá và 05 khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá. Thông tin về tàu cá xuất, nhập cảng; sản lượng thủy sản qua cảng; xác nhận và chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác được cập nhật thường xuyên, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc theo quy định.
Bên cạnh đó, dữ liệu về vùng nuôi, mã số vùng nuôi, cơ sở nuôi, tình hình sản xuất và quan trắc môi trường tại các vùng nuôi trọng điểm cũng đang từng bước được cập nhật, phục vụ công tác theo dõi, cảnh báo và quản lý sản xuất. Công tác quản lý cảng cá và truy xuất nguồn gốc thủy sản từng bước được số hóa thông qua việc triển khai các hệ thống thông tin phục vụ kiểm soát tàu cá ra vào cảng, giám sát sản lượng khai thác, xác nhận và chứng nhận nguồn gốc sản phẩm.
Dữ liệu về tàu cá, sản lượng bốc dỡ, hồ sơ truy xuất nguồn gốc và hoạt động khai thác được cập nhật, quản lý trên môi trường số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, tăng cường tính minh bạch của chuỗi cung ứng thủy sản và đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU, truy xuất nguồn gốc phục vụ xuất khẩu.
Các giải pháp công nghệ như Hệ thống quan trắc môi trường nuôi trồng thủy sản rừng ngập mặn (AQUAM), Hệ thống quản lý chuỗi giá trị nông sản (Vfarm), Phần mềm Tôm sinh thái Cà Mau ứng dụng công nghệ Blockchain và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành thủy sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã được đưa vào khai thác. Các nền tảng này hỗ trợ quản lý vùng nuôi, cơ sở sản xuất giống, vật tư đầu vào, theo dõi môi trường nuôi, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và kết nối các chủ thể tham gia chuỗi giá trị thủy sản.
Đẩy mạnh số hóa góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, khai thác thủy sản tại tỉnh (Ảnh minh họa).
Tuy nhiên, các hệ thống hiện nay chủ yếu được xây dựng theo từng lĩnh vực chuyên ngành riêng lẻ, chưa hình thành nền tảng số tích hợp cho toàn bộ chuỗi giá trị thủy sản. Dữ liệu từ các khâu sản xuất giống, nuôi trồng, khai thác, chế biến, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ sản phẩm chưa được kết nối và khai thác đồng bộ; khả năng chia sẻ dữ liệu, phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định còn hạn chế.
Nhiều hoạt động quản lý vẫn dựa trên việc tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, chưa đáp ứng yêu cầu điều hành trên cơ sở dữ liệu thời gian thực. Bên cạnh đó, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), viễn thám, phân tích dữ liệu không gian và các công nghệ dự báo thông minh trong giám sát môi trường nuôi, cảnh báo dịch bệnh, dự báo nguồn lợi thủy sản và thị trường tiêu thụ còn ở giai đoạn đầu.
Hạn chế về tích hợp dữ liệu, hạ tầng số và nền tảng điều hành thông minh đang là một trong những điểm nghẽn ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, năng lực dự báo, khả năng hỗ trợ ra quyết định và quá trình chuyển đổi số toàn diện ngành thủy sản trong giai đoạn tới. Mặc dù đã bước đầu ứng dụng công nghệ số trong quản lý và sản xuất, lĩnh vực thủy sản của tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế. Hạ tầng công nghệ thông tin tại một số vùng nuôi chưa đồng bộ; hệ thống quan trắc, thu thập và truyền dữ liệu còn thiếu, ảnh hưởng đến khả năng giám sát và cập nhật thông tin theo thời gian thực...
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong các lĩnh vực của ngành nông nghiệp và môi trường, tỉnh Cà Mau hướng tới mục tiêu 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành thuộc các lĩnh vực đất đai, môi trường, tài nguyên nước, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, biển và hải đảo được số hóa, chuẩn hóa và tích hợp vào Kho dữ liệu số dùng chung 100% dữ liệu vùng sản xuất, vùng nuôi thủy sản, vùng rừng, vùng ven biển, khu bảo tồn và các khu vực quản lý chuyên ngành được quản lý trên nền tảng số.
Bên cạnh đó, 100% cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, vùng nuôi thủy sản tập trung, vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, khu vực rừng trọng điểm và vùng ven biển được quản lý trên nền tảng bản đồ số; 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình được quản lý, giám sát trực tuyến; 100% cảng cá triển khai các nền tảng quản lý nghề cá điện tử theo quy định; Trên 90% sản lượng thủy sản chủ lực được áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử.
Hình thành hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường và dịch bệnh trực tuyến tại các vùng nuôi trọng điểm. ây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu thủy sản tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn tỉnh, bao gồm dữ liệu nuôi trồng thủy sản, khai thác thủy sản, nguồn lợi thủy sản, cơ sở sản xuất giống, vùng nuôi, đối tượng nuôi chủ lực, cơ sở thu mua, chế biến, tiêu thụ và truy xuất nguồn gốc thủy sản; đồng bộ, cập nhật và quản lý dữ liệu trên môi trường số; từng bước hình thành cơ sở dữ liệu thủy sản liên thông, phục vụ quản lý nhà nước, tổ chức sản xuất, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, truy xuất nguồn gốc và phát triển thủy sản bền vững.
Xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về nuôi trồng thủy sản; tích hợp dữ liệu vùng nuôi, môi trường, dịch bệnh, sản lượng và thị trường phục vụ quản lý, dự báo và hỗ trợ ra quyết định. Ứng dụng công nghệ số, IoT, GIS, viễn thám, AI và dữ liệu lớn trong giám sát môi trường, cảnh báo dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi giá trị thủy sản. Từng bước hình thành hệ sinh thái số ngành thủy sản, nâng cao hiệu quả quản lý, năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm thủy sản./.
Hải Đăng