Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Bắc Ninh quyết liệt ngăn khai thác tận diệt

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản đang trở thành yêu cầu cấp thiết khi tình trạng khai thác bằng xung điện, chất nổ, hóa chất và các loại ngư cụ cấm vẫn xuất hiện tại một số thủy vực. Trước thực trạng này, Bắc Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn khai thác tận diệt, từ tăng cường tuần tra, kiểm tra, xử lý vi phạm đến đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân.

Lực lượng chức năng thường xuyên phối hợp kiểm soát trên các tuyến sông, hồ, kiên quyết phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm, đồng thời vận động người dân ký cam kết không sử dụng phương tiện khai thác trái phép. Cùng với đó, địa phương chú trọng công tác tái tạo nguồn lợi thủy sản thông qua hoạt động thả giống, bảo vệ môi trường sống của các loài thủy sinh và khuyến khích phát triển nghề khai thác theo hướng thân thiện với hệ sinh thái.  Với hệ thống sông, hồ, ao phong phú với hơn 23 nghìn ha mặt nước, Bắc Ninh có nhiều thuận lợi cho phát triển thủy sản, tạo sinh kế cho người dân và duy trì hệ sinh thái tự nhiên.

Trong năm 2025, sản lượng thủy sản nuôi trồng và khai thác tự nhiên trong toàn tỉnh đạt gần 99.700 tấn, mang lại giá trị hơn 2.911 tỷ đồng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng khai thác thủy sản trái phép, đặc biệt là sử dụng xung điện mang tính tận diệt có dấu hiệu gia tăng.

Với tiềm năng mặt nước phong phú, thủy sản không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn là một trong những ngành kinh tế quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng khu vực nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Trước tình trạng khai thác trái phép thủy sản, các cấp, ngành và địa phương trong tỉnh đang đẩy mạnh các hoạt động bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản, nỗ lực phục hồi hệ sinh thái và nâng cao ý thức cộng đồng.

Bắc Ninh thường xuyên tổ chức thả con giống nhằm tái tạo nguồn lợi thuỷ sản. 

Các hoạt động tái tạo nguồn lợi thủy sản thường được tổ chức vào dịp lễ hội, ngày rằm, mồng một âm lịch hằng tháng, Ngày Quốc tế đa dạng sinh học (22/5), lễ Vu Lan (15/7)... Mới đây, tại lễ khánh thành quần thể di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh chùa An Lạc, thôn Mai Thượng, xã Xuân Cẩm, hàng vạn con cá giống được các tăng ni, phật tử và du khách thả phóng sinh trên sông Cầu.

Trên sông Thương, sông Lục Nam, hồ Khuôn Thần, Cấm Sơn, hồ điều hòa trong khu dân cư... cũng thường được bổ sung nguồn lợi thủy sản tự nhiên, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ môi trường sinh thái. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác xử lý vẫn gặp không ít khó khăn.

Các đối tượng thường hoạt động vào sáng sớm hoặc đêm khuya, sử dụng phương tiện nhỏ, di chuyển liên tục trên sông. Khi phát hiện lực lượng chức năng, họ nhanh chóng rời khỏi hiện trường hoặc vứt bỏ thiết bị xuống nước để tránh bị xử lý. Trong khi đó, địa bàn rộng, lực lượng ở cơ sở còn mỏng nên việc kiểm tra, kiểm soát thường xuyên gặp nhiều khó khăn.

Theo đó, cùng với công tác tái tạo nguồn lợi, các địa phương cần tăng cường quản lý, ngăn chặn khai thác tận diệt ngay từ cơ sở. Tại những khu vực thường xuyên xảy ra vi phạm, lực lượng công an, dân quân và các tổ tự quản thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Trước diễn biến gia tăng của các hành vi khai thác thủy sản trái phép, tháng 6/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Xuân Lợi ký Công văn số 5518/UBND-NN yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản trên địa bàn.

UBND tỉnh yêu cầu đẩy mạnh kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi sử dụng xung điện, ngư cụ cấm; tăng cường tuyên truyền để người dân nhận thức rõ tác hại của việc khai thác tận diệt. Theo lãnh đạo Sơ Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh, bảo vệ nguồn lợi thủy sản cần được thực hiện đồng bộ từ ngăn chặn khai thác hủy diệt đến phục hồi các quần thể thủy sinh tự nhiên.

Bởi lẽ, nếu chỉ tập trung thả giống mà không kiểm soát tốt hoạt động khai thác trái phép thì hiệu quả tái tạo sẽ không bền vững. Vì vậy, các địa phương cần tiếp tục quan tâm phát triển mô hình đồng quản lý nguồn lợi thủy sản, huy động tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư tham gia bảo vệ các thủy vực tự nhiên, ngăn chặn hành vi đánh bắt tận diệt.

Cùng với đó địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát các hành vi khai thác thuỷ sản tận diệt. Theo Nghị định 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ, hành vi sử dụng kích điện để khai thác thủy sản trái phép bị phạt từ 3 đến 50 triệu đồng. Ngoài xử phạt tiền, người vi phạm còn bị tịch thu công cụ kích điện, buộc thả thủy sản còn sống về môi trường tự nhiên.

Đánh bắt thuỷ sản bằng xung, kích điện là hành vi vi phạm pháp luật. (Ảnh minh hoạ). 

Theo ngành chuyên môn, đánh bắt thủy sản bằng xung điện là hình thức khai thác mang tính hủy diệt. Dòng điện phát ra tác động tới hầu hết sinh vật sống trong vùng ảnh hưởng, bất kể kích thước hay độ tuổi. Điều đáng lo ngại là hình thức khai thác này không chỉ làm giảm số lượng các loài thủy sản trưởng thành mà còn tiêu diệt cá con, trứng cá và nhiều sinh vật thủy sinh khác.

Hậu quả là khả năng tái tạo nguồn lợi tự nhiên bị suy giảm nghiêm trọng, đa dạng sinh học bị đe dọa và hệ sinh thái thủy vực mất cân bằng. Không ít loài thủy sinh có nguy cơ suy giảm quần thể nếu tình trạng này kéo dài. Bên cạnh đó, việc sử dụng điện để khai thác thủy sản còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho chính người sử dụng và người dân sinh sống xung quanh.

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà còn đòi hỏi sự chung tay của mỗi người dân và cộng đồng khai thác thủy sản. Khi các hành vi khai thác tận diệt được kiểm soát hiệu quả, môi trường sinh thái sẽ có điều kiện phục hồi, quần thể các loài thủy sản được tái tạo, qua đó bảo đảm nguồn sinh kế ổn định cho ngư dân trong dài hạn.

Những giải pháp quyết liệt mà Bắc Ninh đang triển khai cho thấy quyết tâm xây dựng môi trường khai thác thủy sản văn minh, có trách nhiệm và tuân thủ quy định pháp luật. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học và thích ứng với những thách thức từ biến đổi khí hậu. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm mà còn là bước đi quan trọng để gìn giữ nguồn lợi thủy sản tại địa phương.

Quốc Tuấn