Ưu tiên đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên, toàn tỉnh hiện có 49 mỏ đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường đang hoạt động, với tổng diện tích cấp phép 273 ha. Giai đoạn 2026 - 2030, tổng công suất khai thác đạt hơn 26,5 triệu m³. Bên cạnh đó, 3 mỏ đá đang hoàn thiện thủ tục cấp phép, dự kiến được đưa vào khai thác trong quý IV/2026 với tổng công suất khoảng 2 triệu m³/năm, nâng tổng trữ lượng khai thác của tỉnh lên khoảng 34,5 triệu m³.

Theo tính toán, nhu cầu sử dụng đá xây dựng trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 40,17 triệu m³. Hiện các mỏ đã được cấp phép cơ bản đáp ứng 86% nhu cầu. Để bảo đảm nguồn cung trong thời gian tới, ngành chức năng đang hướng dẫn các doanh nghiệp nâng công suất khai thác, đồng thời triển khai đấu giá quyền khai thác 14 mỏ đá vôi, với tổng trữ lượng dự kiến 114,26 triệu m³, tạo thêm nguồn vật liệu phục vụ các dự án phát triển hạ tầng của tỉnh.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, việc bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng có ý nghĩa quan trọng đối với tiến độ các dự án đầu tư công và các công trình trọng điểm trên địa bàn tỉnh. Vì vậy, các sở, ngành, địa phương cần tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động khai thác khoáng sản, nhất là các thủ tục liên quan đến cấp phép khai thác, đấu giá quyền khai thác, điều chỉnh và nâng công suất các mỏ. 

Đề án phát triển vật liệu xây dựng tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050 xác định rõ mục tiêu phát triển vật liệu xây dựng phải đảm bảo tính bền vững, gắn hiệu quả kinh tế với hiệu quả xã hội, bảo vệ tốt nguồn tài nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái; không ảnh hưởng tới khu vực an ninh, quốc phòng, di tích lịch sử, văn hóa, du lịch, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng tự nhiên... 

Phát triển ngành vật liệu xây dựng trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gắn với chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và mục tiêu trung hoà các-bon; coi đây là động lực chủ yếu để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của ngành, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, Kết luận số 81-KL/TW và các chủ trương lớn khác của Đảng về phát triển nhanh, bền vững.

Tỉnh ưu tiên đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển vật liệu mới, coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, động lực chủ yếu để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả; từng bước làm chủ công nghệ cốt lõi, tăng tỷ lệ nội địa hóa thiết bị, phát triển công nghiệp hỗ trợ. Nghiên cứu, ứng dụng, sử dụng tối đa nguồn đất, đá thải khai thác mỏ, chất thải công nghiệp, chất thải xây dựng, chất nạo vét sông hồ, các công trình thủy lợi, làm vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp.

Tỉnh Thái Nguyên ưu tiên đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển vật liệu mới (Ảnh minh họa). 

Phát triển ngành vật liệu xây dựng theo hướng bền vững, hiện đại, đồng bộ, được dẫn dắt bởi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gắn với mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá chung của toàn ngành công nghiệp theo hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế.

Đến năm 2030, ngành sản xuất vật liệu xây dựng của tỉnh đạt được trình độ công nghệ tiên tiến, hiện đại, thân thiện với môi trường, cụ thể: Tỷ lệ vật liệu xây không nung đạt trên 40% tổng sản lượng; giảm ít nhất 10% phát thải CO₂ trênđơn vị sản phẩm; vật liệu mới, vật liệu xanh chiếm khoảng 20% thị phần vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh.

Tỉnh khuyến khích các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cường chuyển giao công nghệ, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia nghiên cứu, sản xuất vật liệu mới, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa. Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ khai thác khoáng sản tiên tiến, an toàn, hiệu quả, giảm thiểu các yếu tố ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường.

Nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, công nghệ mới, sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu thay thế nâng cao năng suất chất lượng giảm giá thành sản phẩm, phù hợp với công nghệ thi công xây dựng hiện đại, giảm giá thành công trình xây dựng. Nghiên cứu, chế tạo thiết bị cơ khí, sản xuất thiết bị, phụ tùng thay thế, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa, tăng cường ứng dụng cơ giới hóa, tự động hóa trong sản xuất vật liệu xây dựng.

Thúc đẩy sử dụng nhiệt thừa và năng lượng tái tạo trong sản xuất vật liệu xây dựng. Ứng dụng rộng rãi công nghệ số trong kiểm soát chất lượng, quản lý sản xuất, logistics, giám sát trực tuyến, quan trắc môi trường, kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương.

Khuyến khích doanh nghiệp tham gia hội nghị, hội thảo khoa học - công nghệ quốc tế, hợp tác nghiên cứu khoa học; tham gia các tổ chức về tiêu chuẩn, đo lường, các hiệp hội vật liệu xây dựng để học hỏi, trao đổi các tiến bộ khoa học công nghệ trong sản xuất vật liệu xây dựng mới. Liên kết với các Viện nghiên cứu về vật liệu xây dựng, các trường đại học, các trung tâm tư vấn đầu tư phát triển vật liệu xây dựng ở trong nước và quốc tế, nghiên cứu ứng dụng các loại công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng mới./.

Hồng Thắm