Triển khai Nghị quyết 79: Tạo động lực mới để kinh tế nhà nước giữ vai trò dẫn dắt

Khẩn trương hoàn thiện thể chế, sớm đưa Nghị quyết vào cuộc sống

Sáng 1/2, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, đã chủ trì Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Chính phủ trong việc nhanh chóng cụ thể hóa và đưa Nghị quyết 79-NQ/TW vào thực tiễn, nhằm tạo động lực mới cho khu vực kinh tế nhà nước phát triển xứng tầm vai trò chủ đạo trong nền kinh tế.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn: Bộ đã dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Phát biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết, ngay sau khi Nghị quyết 79-NQ/TW được ban hành, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã chủ động triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng với tinh thần khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm cao. Cụ thể, Bộ đã xây dựng Dự thảo Quyết định thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước; đồng thời xây dựng Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW.

Đến hết ngày 29/1, Bộ Tài chính đã nhận được ý kiến góp ý của 3/16 bộ, ngành và 15/34 địa phương. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện các dự thảo, song cũng cho thấy yêu cầu cấp thiết phải đẩy nhanh hơn nữa tiến độ tham gia ý kiến của các bộ, ngành, địa phương nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong quá trình triển khai.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm đã được thực hiện là thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia và xây dựng Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo. Theo đó, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã khẩn trương xây dựng dự thảo Quyết định thành lập Ban Chỉ đạo và Quy chế hoạt động, lấy ý kiến các bộ, ngành và gửi Bộ Nội vụ thẩm định theo quy định. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định thành lập Ban Chỉ đạo, tạo hành lang pháp lý quan trọng để tổ chức bộ máy chỉ đạo, điều phối thống nhất việc triển khai Nghị quyết 79-NQ/TW trên phạm vi cả nước.

Bên cạnh công tác xây dựng thể chế, công tác tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết cũng được đặc biệt chú trọng. Với vai trò là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, Bộ Tài chính đã chủ động triển khai các hoạt động thông tin, tuyên truyền, giới thiệu nội dung cốt lõi của Nghị quyết, góp phần nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận trong toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và xã hội. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia kinh tế được Thông tấn xã Việt Nam và Thời báo Kinh tế Việt Nam phản ánh, việc truyền thông sớm, đúng và trúng tinh thần Nghị quyết có ý nghĩa then chốt, giúp các chủ thể liên quan hiểu rõ vai trò, trách nhiệm và cơ hội trong tiến trình phát triển kinh tế nhà nước giai đoạn mới.

Nhằm triển khai các giải pháp đề ra tại Nghị quyết một cách nhanh chóng, thực chất, khả thi và hiệu quả, Bộ Tài chính đã kiến nghị nhiều nội dung quan trọng. Trước hết, Bộ đề nghị các bộ, ngành, địa phương chưa tham gia ý kiến đối với Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội và Dự thảo Kế hoạch hành động của Chính phủ cần khẩn trương gửi ý kiến về Bộ Tài chính để tổng hợp, hoàn thiện và trình Chính phủ. Việc góp ý cần bám sát đầy đủ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đã được nêu trong Nghị quyết 79-NQ/TW; trên cơ sở đó chủ động đề xuất các nhiệm vụ cụ thể, xác định rõ những văn bản pháp luật cần ban hành mới hoặc điều chỉnh, bổ sung, cũng như lộ trình và thời điểm hoàn thành.

Cùng với đó, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương cử lãnh đạo tham gia Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc; các thành viên Ban Chỉ đạo sớm cho ý kiến bằng văn bản về Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo để trình Trưởng Ban Chỉ đạo ký ban hành. Đồng thời, các bộ, ngành, địa phương cần chủ động thực hiện công tác thông tin, truyền thông về Nghị quyết, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội.

Doanh nghiệp nhà nước - "con chim đầu đàn" dẫn dắt nền kinh tế

Góp ý vào Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước, nhiều ý kiến tại phiên họp đã tập trung làm rõ vai trò trung tâm của doanh nghiệp nhà nước trong việc thực hiện sứ mệnh dẫn dắt, định hướng và mở đường cho nền kinh tế.

Ông Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước: Phải xác định rõ DNNN sẽ đảm nhiệm ngành nào, lĩnh vực nào đóng vai trò then chốt đối với nền kinh tế - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Ông Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, nhấn mạnh rằng để kinh tế nhà nước thực sự giữ vai trò chủ đạo, doanh nghiệp nhà nước phải là lực lượng nòng cốt. Theo ông, điều quan trọng trước hết là phải xây dựng chiến lược phát triển doanh nghiệp nhà nước một cách bài bản, dài hạn, trong đó xác định rõ doanh nghiệp nhà nước sẽ đảm nhiệm ngành nào, lĩnh vực nào đóng vai trò then chốt đối với nền kinh tế. Trên cơ sở chiến lược đó, Nhà nước cần chỉ định rõ doanh nghiệp cụ thể thực hiện nhiệm vụ, thay vì để các doanh nghiệp nhà nước cạnh tranh dàn trải với nhau theo cơ chế thị trường thuần túy.

Theo quan điểm của ông Hoàng Văn Cường, không nhất thiết áp dụng cơ chế cạnh tranh giữa các doanh nghiệp nhà nước trong mọi lĩnh vực. Thay vào đó, Nhà nước cần giao nhiệm vụ cho những tập đoàn, tổng công ty có đủ năng lực trở thành "con chim đầu đàn", được tập trung nguồn lực đầu tư để phát triển mạnh mẽ. Khi những doanh nghiệp này đủ lớn, đủ mạnh, họ sẽ đóng vai trò dẫn dắt, lan tỏa, kéo theo sự phát triển của các doanh nghiệp khác, bao gồm cả khu vực kinh tế tư nhân. Đây cũng là mô hình đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Cùng với việc xác định rõ vai trò của doanh nghiệp nhà nước, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân định chức năng giữa chủ sở hữu và chức năng quản lý nhà nước. Việc tách bạch rõ ràng hai chức năng này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp nhà nước mà còn hạn chế tình trạng can thiệp hành chính không cần thiết, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động linh hoạt, chủ động hơn theo cơ chế thị trường.

Bên cạnh đó, vấn đề phân bổ nguồn lực cũng được đặc biệt quan tâm. Các ý kiến tại phiên họp cho rằng nguồn lực nhà nước cần được phân bổ một cách công khai, minh bạch và hiệu quả, từ tài nguyên đầu vào đến thị trường đầu ra. Doanh nghiệp nhà nước, dù giữ vai trò chủ đạo, vẫn phải hoạt động trong môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng với doanh nghiệp tư nhân, tuân thủ các quy luật của thị trường. Đây là yêu cầu then chốt để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, tránh tình trạng bao cấp, ỷ lại, làm giảm động lực đổi mới sáng tạo.

Một nội dung quan trọng khác được nhiều đại biểu nhấn mạnh là yêu cầu tách bạch rõ ràng giữa hoạt động công ích, phục vụ an ninh, quốc phòng với các hoạt động kinh tế thuần túy của doanh nghiệp nhà nước. Theo đó, các nhiệm vụ công ích cần được Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ cụ thể, có cơ chế giám sát, kiểm tra chặt chẽ, bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng mục tiêu được giao. Đồng thời, đối với hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp nhà nước phải chịu trách nhiệm đầy đủ về hiệu quả, lợi nhuận và nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, Nghị quyết 79-NQ/TW đã thể hiện bước tiến quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế nhà nước, khi không chỉ nhấn mạnh vai trò chủ đạo về mặt quy mô, nguồn lực, mà còn đặt ra yêu cầu cao về chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh và khả năng dẫn dắt nền kinh tế. Việc triển khai thành công Nghị quyết sẽ góp phần củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, cùng với đó tạo dư địa cho các thành phần kinh tế khác, đặc biệt là kinh tế tư nhân, phát triển mạnh mẽ.

Đồng thời khẳng định, trong bối cảnh nền kinh tế đang đứng trước nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc phát triển kinh tế nhà nước thực sự vững mạnh, hiệu quả, đóng vai trò dẫn dắt không chỉ là yêu cầu nội tại, mà còn là điều kiện quan trọng để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế. Triển khai thành công Nghị quyết 79-NQ/TW vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của riêng khu vực kinh tế nhà nước, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Giang Oanh