Thị trường tín chỉ carbon đang mở ra cơ hội mới để Bắc Ninh đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, phát thải thấp. Là địa phương có tốc độ công nghiệp hóa cao, tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất, yêu cầu giảm phát thải ngày càng trở nên cấp thiết.
Tín chỉ carbon không chỉ là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm môi trường mà còn tạo thêm giá trị kinh tế từ những nỗ lực cắt giảm khí nhà kính. Để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động kiểm kê phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, đổi mới công nghệ, tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo và từng bước xây dựng hệ thống quản trị carbon.
Khi các tiêu chuẩn xanh ngày càng được quan tâm trong chuỗi cung ứng toàn cầu, việc giảm phát thải sẽ trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Với định hướng phát triển công nghiệp bền vững, Bắc Ninh có thể tận dụng thị trường tín chỉ carbon như một động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Tại Bắc Ninh, địa phương xác định tăng trưởng công nghiệp cao và tập trung nhiều doanh nghiệp vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn đều đang thực hiện chiến lược Net Zero và yêu cầu các nhà cung ứng phải công bố dữ liệu phát thải, giảm phát thải và đáp ứng tiêu chuẩn ESG (trách nhiệm của doanh nghiệp với môi trường). Điều này khiến nhiều doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ của Bắc Ninh sẽ phải tham gia quá trình chuyển đổi carbon nếu muốn duy trì chuỗi cung ứng toàn cầu.
Do đó, ngay cả những doanh nghiệp chưa thuộc diện bắt buộc kiểm kê khí nhà kính trong giai đoạn này cũng sẽ chịu áp lực từ khách hàng và đối tác quốc tế. Bởi vậy, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thực hiện sản xuất xanh thông qua phát triển các dự án điện mặt trời; tiết kiệm năng lượng, xử lý chất thải, trồng rừng, sản xuất nông nghiệp phát thải thấp. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp trực tiếp xuất khẩu hàng hóa sang châu Âu - thị trường đòi hỏi khắt khe về tiêu chuẩn xanh đã xây dựng chiến lược sản xuất, đáp ứng yêu cầu.
Bắc Ninh có thể tận dụng thị trường tín chỉ carbon như một động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ tại các khu công nghiệp.
Theo lãnh đạo Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, tín chỉ carbon tiến tới không chỉ là về bảo vệ môi trường mà còn trở thành yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Hiệp hội sẽ tổ chức hội nghị chuyên đề về thị trường carbon, mời các chuyên gia cùng đại diện các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp đã triển khai thành công để chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về tín chỉ carbon. Hiệp hội cũng sẽ biên soạn sổ tay hướng dẫn doanh nghiệp, tư vấn xây dựng và phát triển dự án tín chỉ carbon.
Đồng thời kiến nghị UBND tỉnh ban hành kế hoạch hành động phát triển thị trường carbon, xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính cấp tỉnh, đồng thời thí điểm mô hình “Khu công nghiệp carbon thấp”; xây dựng Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tham gia thị trường carbon giai đoạn 2026-2030.
Qua đó sẽ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định trong nước, nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Lãnh đạo Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh cho biết, để vận hành thị trường tín chỉ carbon, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh kiến nghị UBND tỉnh ban hành kế hoạch hành động phát triển thị trường carbon, xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính cấp tỉnh, đồng thời thí điểm mô hình “Khu công nghiệp carbon thấp” tại các khu công nghiệp trọng điểm.
Khi các doanh nghiệp tham gia thị trường tín chỉ carbon, Bắc Ninh được đánh giá là địa phương có nhiều tiềm năng để tạo ra loại tín chỉ này nhờ lợi thế về diện tích rừng trồng và rừng tự nhiên lớn.
Cùng với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh đang tham mưu triển khai Nghị định số 180/2026/NĐ-CP ngày 21/5/2026 của Chính phủ quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu trữ carbon rừng, có hiệu lực từ ngày 15/7/2026. Theo đó, các xã, phường cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến rộng rãi nội dung của Nghị định đến các cơ quan, chủ rừng là tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư trên địa bàn.
Bắc Ninh được đánh giá là địa phương có nhiều tiềm năng để tạo ra tín chỉ carbon. (Ảnh minh hoạ).
Phối hợp rà soát, tổng hợp danh sách các chủ rừng tham gia xây dựng và thực hiện dự án carbon rừng dưới các hình thức tự thực hiện, hợp tác, liên kết với các tổ chức, cá nhân khác hoặc tham gia các dự án do cơ quan nhà nước tổ chức. Theo lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bắc Ninh cho biết, trên cơ sở Nghị định 180 và chỉ đạo của Sở, Chi cục đang tham mưu tiếp nhận hồ sơ, thẩm định và trình phê duyệt đăng ký, điều chỉnh hoặc hủy đăng ký đối với các dự án carbon rừng theo tiêu chuẩn trong nước; thực hiện cấp tín chỉ carbon rừng cho các dự án được UBND tỉnh phê duyệt...
Việc phát triển thị trường tín chỉ carbon tại Bắc Ninh không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính mà còn tạo động lực chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng hiệu quả và bền vững. Trong tiến trình này, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm khi trực tiếp triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, cải tiến dây chuyền, sử dụng nguyên liệu hiệu quả và giảm lượng phát thải trong hoạt động sản xuất.
Tuy nhiên, để tín chỉ carbon thực sự trở thành động lực cho sản xuất xanh, cần có sự đồng hành của cơ quan quản lý trong hoàn thiện cơ chế, hướng dẫn đo đạc, báo cáo, thẩm định và xác nhận lượng giảm phát thải. Cùng với đó, doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức, năng lực chuyên môn và khả năng tiếp cận các nguồn lực tài chính cho chuyển đổi xanh.
Khi thị trường carbon ngày càng hoàn thiện, những doanh nghiệp đi trước trong giảm phát thải sẽ có thêm lợi thế trong tiếp cận thị trường, tham gia chuỗi cung ứng và thu hút đầu tư. Đây cũng là cơ sở để Bắc Ninh hướng tới nền công nghiệp hiện đại, xanh và có sức cạnh tranh cao trên thị trường.
Thanh Tú