Tây Ninh là địa phương có nguồn quỹ đất rừng không lớn nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng môi trường và phục vụ đời sống kinh tế – xã hội. Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 100.113 ha đất được quy hoạch cho lâm nghiệp, trong đó diện tích rừng tự nhiên đạt hơn 47.446 ha. Tỉnh đang duy trì tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức trên 16,2%. Hệ sinh thái của địa phương mang tính chất chuyển tiếp độc đáo nhờ sự giao thoa của nhiều kiểu rừng.
Điển hình là Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát, một Vườn Di sản ASEAN với diện tích gần 30.000 ha nằm giáp biên giới Campuchia. Khu vực này kết hợp giữa rừng thường xanh họ Dầu của miền Đông Nam Bộ, rừng khộp rụng lá của Tây Nguyên và các trảng cỏ ngập nước đặc trưng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Sự đan xen sinh cảnh đã tạo nên nguồn gene đa dạng gồm 934 loài thực vật và 581 loài động vật hoang dã. Đây là nơi phân bố của các loài động vật quý hiếm như Chà vá chân đen, Cu li nhỏ, Giang sen, Già đẫy nhỏ, Cò nhạn và là điểm dừng chân trong chu kỳ di cư của loài Sếu đầu đỏ.
VQG Lò Gò – Xa Mát với nguồn tài nguyên đa dạng, phong phú.
Trong khi đó tại Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen, với diện tích hơn 1.970 ha, nằm trên địa bàn hai xã Thanh Hưng và Vĩnh Châu. Qua nhiều đợt khảo sát của các trường đại học, viện nghiên cứu và nhà khoa học, Láng Sen ghi nhận 161 loài chim nước, 142 loài thủy sản, 331 loài thực vật cùng nhiều loài côn trùng, bò sát và lưỡng cư.
Trong số đó có nhiều loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và danh mục bảo tồn quốc tế. Những đàn cò trắng, cò quắm, diệc, le le hay vịt trời xuất hiện theo mùa đã tạo nên “bản giao hưởng” đặc trưng của thiên nhiên nơi đây. Không chỉ trên mặt nước, hệ sinh thái dưới nước cũng đặc biệt phong phú. Các loài cá đồng, thủy sinh, ếch nhái phát triển mạnh nhờ nguồn nước sạch và môi trường tự nhiên thuận lợi. Những thảm thực vật như tràm bản địa, năng, lúa trời, sen, súng góp phần tạo nên “lá phổi xanh” của cả khu vực.
Với nguồn tài nguyên đa dạng, phong phú những năm qua tỉnh Tây Ninh đã triển khai nhiều giải pháp để quản lý, khai thác hiệu quả. Thực hiện Chương trình quốc gia về bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa phương này đặt mục tiêu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm; Chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm; góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái và phát triển bền vững.
Để triển khai hiệu quả, Tây Ninh chú trọng tăng cường vai trò của chủ rừng: Thực hiện lồng ghép đầy đủ, thực chất nội dung quản lý, giám sát các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ vào phương án quản lý rừng bền vững, kế hoạch quản lý rừng hằng năm và các chương trình, kế hoạch có liên quan; bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học;
Tổ chức thực hiện điều tra, theo dõi, cập nhật thông tin về quần thể loài và sinh cảnh sống; xác định khu vực phân bố, hành lang sinh học, khu vực trọng điểm cần ưu tiên bảo vệ; kịp thời phát hiện biến động, nguy cơ suy giảm để đề xuất, triển khai các biện pháp bảo vệ, phục hồi sinh cảnh phù hợp; Rà soát, điều chỉnh, bổ sung phương án quản lý rừng, phương án quản lý khu bảo tồn thiên nhiên theo quy định pháp luật; cập nhật các nội dung về bảo tồn loài, phục hồi sinh cảnh, cứu hộ, tái thả, kiểm soát hoạt động gây nuôi vào quá trình quản lý rừng;
Tăng cường tổ chức tuần tra, kiểm tra, kiểm soát bảo vệ rừng và sinh cảnh sống của loài, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và phối hợp xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về động vật hoang dã; tập trung tại các khu vực trọng điểm, tuyến, điểm có nguy cơ cao; Chủ động phối hợp với lực lượng Kiểm lâm, Công an và chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ rừng, bảo tồn loài, cứu hộ, tái thả và xử lý vi phạm; tham gia triển khai các chương trình, dự án bảo tồn theo phân công;
Công tác bảo vệ, tái thả động vật hoang dã về môi trường tự nhiên được đẩy mạnh triển khai.
Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối tham mưu UBND tỉnh triển khai thực hiện Kế hoạch trên địa bàn tỉnh, bảo đảm bám sát mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Chương trình quốc gia về bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; Chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương và các đơn vị có liên quan tổ chức hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc triển khai thực hiện các nội dung của Kế hoạch;
Chủ trì lồng ghép các nhiệm vụ bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ vào các chương trình, kế hoạch, đề án thuộc lĩnh vực lâm nghiệp, thủy sản, môi trường và đa dạng sinh học của tỉnh; chỉ đạo việc tích hợp nội dung quản lý, giám sát loài trong phương án quản lý rừng bền vững, kế hoạch quản lý khu bảo tồn thiên nhiên và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội có liên quan;
Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan, đơn vị liên quan trong công tác đấu tranh phòng ngừa, phát hiện, điều tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; tăng cường đấu tranh triệt phá các đường dây, tụ điểm mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép động vật hoang dã; phối hợp triển khai hiệu quả các chương trình, kế hoạch liên ngành về phòng, chống tội phạm về đa dạng sinh học theo quy định;
UBND các xã, phường xây dựng và tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch tại địa phương; cụ thể hóa các nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa bàn, bảo đảm gắn với công tác quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương; Chỉ đạo các lực lượng chức năng cấp xã, các tổ chức chính trị xã hội, ấp/khu phố và các đơn vị liên quan phối hợp triển khai thực hiện các nội dung của Kế hoạch; tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ động vật hoang dã, không săn bắt, buôn bán, nuôi nhốt trái phép các loài nguy cấp, quý, hiếm;
Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ địa bàn; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và phối hợp xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, đa dạng sinh học và bảo vệ rừng; đặc biệt tại các khu vực trọng điểm, vùng ven rừng, khu vực có nguy cơ xảy ra vi phạm;
Các đơn vị chủ rừng trên địa bàn tỉnh trực tiếp tổ chức triển khai các hoạt động bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ trong phạm vi diện tích rừng được giao quản lý; lồng ghép nội dung bảo tồn loài và sinh cảnh vào phương án quản lý rừng bền vững, kế hoạch quản lý rừng, kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng hằng năm; tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, dự án bảo tồn tại chỗ theo phân công;
Tổ chức thực hiện công tác điều tra, theo dõi tình trạng quần thể, sinh cảnh sống của các loài động vật hoang dã; xây dựng và duy trì hệ thống thông tin, dữ liệu về đa dạng sinh học tại đơn vị; kịp thời phát hiện các biến động, nguy cơ tác động tiêu cực đến loài và sinh cảnh để có biện pháp xử lý, báo cáo theo quy định; Tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn các hành vi săn bắt, bẫy, giết, nuôi nhốt, vận chuyển trái phép động vật hoang dã; chủ động phối hợp với lực lượng Kiểm lâm, Công an và chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và xử lý vi phạm pháp luật.../.
Hồng Hạnh