Tây Ninh: Kiểm soát hiệu quả các nguồn thải gây ô nhiễm không khí

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, mạng lưới quan trắc không khí xung quanh trên địa bàn tỉnh đã được chuẩn hóa với tổng cộng 104 vị trí phân bố chiến lược tại các khu vực đô thị, nút giao thông trọng điểm, các khu, cụm công nghiệp tập trung nhiều nguồn thải lớn. Với tần suất duy trì ổn định 6 đợt/năm, hệ thống này đang cung cấp nguồn dữ liệu đồng bộ, đầy đủ và có độ tin cậy cao, phản ánh sát thực tế phân bố nguồn thải.

Bên cạnh đó, tỉnh đã đưa vào vận hành 5 trạm quan trắc chất lượng không khí tự động cấp tỉnh đặt tại các phường Tân Ninh, phường Trảng Bàng và các xã Đức Lập, xã Bến Lức, xã Cần Giuộc để theo dõi liên tục, kịp thời diễn biến chất lượng không khí. Đối với việc giám sát nguồn thải công nghiệp, cơ quan chức năng đã tuyên truyền cơ sở phát sinh khí thải lưu lượng lớn lắp đặt hệ thống tự động và truyền số liệu trực tiếp. Đến nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã kết nối thành công dữ liệu từ 50 trạm quan trắc khí thải tự động của 41 doanh nghiệp lớn. 

Mặc dù chưa phát sinh các điểm nóng về ô nhiễm không khí, tuy nhiên công tác quản lý chất lượng không khí và kiểm soát nguồn thải khí thải trên địa bàn vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện: Hệ thống các trạm quan trắc môi trường không khí tự động hiện có tỷ lệ dữ liệu hợp lệ ở mức khoảng 50%. Một số trạm quan trắc như Cần Giuộc, Đức Lập, Bến Lức trong quá trình vận hành phát sinh một số vấn đề kỹ thuật; đồng thời, các thiết bị phân tích tại các trạm đã đến thời điểm cần thay thế theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Đối với công tác kiểm soát phát thải nguồn diện, việc thu gom và xử lý chất thải rắn nông nghiệp, chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực nông thôn, vùng sâu vẫn cần thêm các giải pháp phù hợp và đồng bộ để nâng cao hiệu quả quản lý. Đối với kiểm soát phát thải nguồn di động, việc triển khai kiểm tra định kỳ khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy theo quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đang được nghiên cứu, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thực hiện trong thời gian tới.

Việc kiểm soát chặt chẽ nguồn khí thải từ hoạt động sản xuất tại KCN là nhiệm vụ quan trọng được tỉnh đẩy mạnh triển khai. 

Tỉnh Tây Ninh giữ vị trí địa lý chiến lược ở cửa ngõ phía Tây Bắc vùng Đông Nam Bộ, là cầu nối giữa TP. HCM, Đồng bằng sông Cửu Long và Campuchia. Vị trí này khiến Tây Ninh chịu ảnh hưởng từ các nguồn phát thải bên ngoài, đặc biệt từ TP. HCM là nguồn tác động lớn nhất do mật độ giao thông, khu công nghiệp (KCN Phước Hiệp ở Nhà Bè; KCN Lê Minh Xuân ở Bình Chánh, KCN Tân Tạo ở Bình Tân) và bãi rác lớn (bãi rác Đa Phước ở Bình Chánh, bãi rác Phước Hiệp ở Củ Chi) dọc ranh giới phía Đông Nam của tỉnh Tây Ninh.

Khí tượng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình khuếch tán bụi và các chất ô nhiễm trong không khí tại Tây Ninh. Các yếu tố như gió, nhiệt độ, độ ẩm và áp suất quyết định mức độ và phạm vi lan truyền bụi từ các nguồn phát thải. Nhiệt độ cũng tác động đáng kể đến việc phát thải bụi, khí thải tại tỉnh.

Đảm bảo triển khai hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội bền vững, Tây Ninh tăng cường công tác quản lý chất lượng môi trường không khí trên địa bàn tỉnh thông qua kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát sinh khí thải tại khu vực đô thị, công nghiệp và giao thông tập trung; duy trì chất lượng không khí ở mức tốt, hạn chế phát sinh các điểm nóng ô nhiễm; tăng cường năng lực cảnh báo, dự báo chất lượng không khí và phòng ngừa ứng phó sự cố khẩn cấp, nhằm cải thiện chất lượng môi trường không khí và bảo đảm sức khỏe cộng đồng.

Đến năm 2030, tiếp tục duy trì và tăng cường bảo vệ tốt chất lượng môi trường không khí, duy trì tỷ lệ số ngày trong năm chỉ số chất lượng môi trường không khí (VN_AQI) tại các trạm quan trắc tự động từ trung bình đến tốt (VN_AQI); Đảm bảo 100% các cơ sở có phát sinh khí thải lưu lượng lớn thuộc đối tượng quy định phải kiểm soát, xử lý khí thải đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường và đầu tư lắp đặt thiết bị quan trắc khí thải tự động, truyền số liệu trực tiếp cho Sở Nông nghiệp và Môi trường liên tục theo đúng quy định; 

Đảm bảo 100% các cơ sở xả khí thải thực hiện kê khai và nộp phí bảo vệ môi trường đối với khí thải; Đảm bảo 100% phương tiện đăng ký giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh (bao gồm xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy) được quản lý, kiểm soát về khí thải theo lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành về khí thải;

Bên cạnh đó, 100% phương tiện giao thông công cộng chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh. Cải tạo hệ thống hạ tầng giao thông đô thị đáp ứng định hướng tăng dần tỷ lệ giao thông xanh, giao thông công cộng; Tỷ lệ phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh trong giao thông đô thị đạt tối thiểu 50%, trong đó 100% xe buýt, xe taxi thay thế, đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh; 

Đảm bảo 100% các cơ sở chăn nuôi phân tán, nhỏ lẻ được quản lý, kiểm soát các vấn đề về ô nhiễm không khí (mùi hôi); Đảm bảo 100% các công trường thi công xây dựng được quản lý chặt chẽ; các biện pháp bảo vệ môi trường, che chắn, rửa xe công trường được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm đúng quy định; 100% chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng được quản lý chặt chẽ theo quy định;

Đối với kiểm soát phát thải bụi và khí thải nguồn điểm, ưu tiên tăng cường các giải pháp quản lý khí thải tại các KCN (đặc biệt các KCN tập trung tại các phường An Tịnh, Trảng Bàng, Gia Lộc, Ninh Thạnh, các xã Đức Hòa, Đức Lập, Mỹ Hạnh, Bình Đức, Mỹ Yên,…), các CCN và các khu, cụm công nghiệp hình thành mới trên địa bàn tỉnh đến năm 2030.

Đối với kiểm soát ô nhiễm bụi, kiểm soát phát thải khí thải từ nguồn di động ưu tiên tăng cường các giải pháp tại các tuyến đường trục chính như cao tốc TP.HCM - Trung Lương, QL1A, QL50, QL N2, QL22, QL22B, ĐT 822, ĐT 823, ĐT 824, ĐT 826, ĐT 784, ĐT 793, ĐT 785, ĐT 781, ĐT 786,… thuộc các khu vực trung tâm có mật độ giao thông cao như các phường Long An, Tân An, Tân Ninh, Trảng Bàng, Gò Dầu, xã Bến Lức.

Đối với kiểm soát phát thải bụi và khí thải từ nguồn diện (chăn nuôi, đốt phụ phẩm nông nghiệp), ưu tiên tăng cường các giải pháp tại phường Trảng Bàng, và các xã Tân Châu, Tân Đông, Tân Thành, Mỹ Lệ, Tân Lân, Hậu Nghĩa, Mỹ Hạnh, Đức Hòa, Bình Đức, Bình Thành, Tân Tây, Thạnh Phước, Thạnh Hóa.

Tỉnh rà soát, cập nhật quy định phân vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải đối với khí thải trên địa bàn tỉnh phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội tỉnh đến năm 2030; thực hiện ngừng thu hút đầu tư các ngành nghề có phát sinh khí thải lưu lượng lớn (như nhiệt điện than, xi măng, luyện kim, lò đốt chất thải rắn sinh hoạt, các cơ sở có lò hơi từ 10 tấn hơi/giờ trở lên) vào các phân vùng bảo vệ nghiêm ngặt và đề xuất quy định, tiêu chí hạn chế thu hút đầu tư tại các phân vùng hạn chế phát thải đối với khí thải.

Vận động, khuyến khích các cơ sở công nghiệp sử dụng nhiên liệu sinh học, năng lượng tái tạo; đầu tư, đổi mới công nghệ, quy trình sản xuất, thiết bị sản xuất, nâng cao năng lực, trình độ công nghệ quản trị; áp dụng sản xuất sạch hơn, hệ thống chứng nhận theo TCVN ISO 14001; phát triển, ứng dụng các công nghệ xử lý môi trường theo hướng tuần hoàn, tái sử dụng chất thải.

Tây Ninh xây dựng lộ trình chuyển đổi phương tiện, phát triển giao thông xanh (Ảnh minh họa). 

Tây Ninh xây dựng Kế hoạch chuyển đổi, loại bỏ phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch, phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường giai đoạn 2026-2030 định hướng đến 2050. Trong đó, áp dụng lộ trình chuyển đổi bắt buộc đối với một số loại phương tiện như xe buýt, xe công vụ, taxi và phương tiện vận tải hành khách công cộng; đồng thời khuyến khích chuyển đổi đối với phương tiện cá nhân thông qua các chính sách hỗ trợ, ưu đãi.

Từng bước hạn chế phương tiện phát thải cao tại khu vực đô thị, vùng bảo vệ nghiêm ngặt và khu vực có mật độ giao thông lớn. Hoàn thiện, nâng cấp, mở rộng hạ tầng giao thông công cộng; xây dựng lộ trình đầu tư, chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường; xây dựng hạ tầng cung cấp năng lượng phù hợp cho các loại xe điện, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Hoàn thiện hệ thống cây xanh đa tầng dọc các tuyến đường giao thông, nghiên cứu, chuyển giao giống cây có khả năng hấp thu bụi, khí thải; thí điểm tích hợp hệ thống phun tưới tự động để tăng khả năng hấp thụ bụi trong hệ thống cây xanh giao thông đô thị.

Xây dựng chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp trong chuyển đổi xe mô tô, xe gắn máy cũ sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường; áp dụng chính sách ưu đãi, hỗ trợ miễn giảm phí cho học sinh, sinh viên sử dụng giao thông công cộng; phát triển hệ thống dịch vụ xe đạp công cộng (huy động xã hội hóa thông qua chính sách ưu đãi, hỗ trợ).

Tiến hành thanh kiểm tra giám sát chặt chẽ công tác bảo vệ môi trường, triển khai áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ bụi tại công trường thi công và khu vực lân cận (rào chắn quanh khu vực xây dựng; che phủ phế thải xây dựng và vật liệu; rửa sạch những phương tiện ra vào công trình; đào ẩm; phương tiện vận chuyển chất thải từ hoạt động xây dựng phải được che chắn...).

Đẩy nhanh tiến độ thu hút đầu tư để sớm triển khai và đưa  vào hoạt động các Khu liên hợp xử lý chất thải quy mô lớn, áp dụng công nghệ hiện đại phù hợp với hoạt động phân loại chất thải sinh hoạt tại nguồn. Kiểm soát chặt chẽ quá trình cấp phép hoạt động cho các dự án chăn nuôi có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường; kiểm soát chặt chẽ việc thẩm định hồ sơ môi trường, chỉ cho phép các dự án đi vào hoạt động sau khi đã được cấp hồ sơ môi trường theo quy định.

Với việc chủ động nhận diện nguy cơ và quyết liệt thực hiện các giải pháp đồng bộ, tỉnh Tây Ninh đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc giữ gìn môi trường không khí trong lành, tạo nền tảng vững chắc để phát triển bền vững./.

Hồng Hà