Tại tỉnh Lào Cai, công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường đươc triển khai đồng bộ, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được ban hành đầy đủ, kịp thời; hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường từng bước được quan tâm đầu tư đồng bộ; công tác quan trắc, giám sát môi trường có chuyển biến rõ nét, nhất là việc triển khai kiểm soát tự động nguồn phát thải tại các cơ sở sản xuất quy mô lớn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ môi trường vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như hạ tầng kỹ thuật tại một số khu, cụm công nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu, thiếu đồng bộ; hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản ở một số nơi còn tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân nhất là tại một số địa bàn trọng điểm như KCN Tằng Loỏng, nguy cơ ô nhiễm môi trường từ các bãi thải gyps và rủi ro sự cố hóa chất vẫn còn tiềm ẩn, việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường của một số tổ chức, cá nhân còn hạn chế; công tác kiểm tra, giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm ở một số nơi còn chưa kịp thời, hiệu quả chưa cao.
Để tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, chủ động, giám sát, phòng ngừa, ngăn chặn và giảm thiểu nguy cơ gây ô nhiễm môi trường tạo chuyển biến rõ nét, thực chất trong công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Thủ trưởng các sở, các ban, ngành, đơn vị cấp tỉnh; Chủ tịch UBND các xã, phường thực hiện nghiêm túc phương thức quản lý, điều hành theo nguyên tắc “6 rõ, 1 xuyên suốt” (Rõ cơ quan chủ trì - Rõ nội dung xử lý - Rõ thời gian hoàn thành - Rõ trách nhiệm - Rõ thẩm quyền - Rõ sản phẩm kết quả và Xuyên suốt theo dõi đến kết quả cuối cùng).
Chuyển mạnh từ tư duy xử lý thụ động sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải nguy cơ cao, giải quyết dứt điểm ngay từ cơ sở, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành ô nhiễm lớn, không để phát sinh điểm nóng môi trường gây bức xúc trong nhân dân. Thực hiện thống nhất nguyên tắc “Thông tin cùng biết, xử lý đúng cấp, một đầu mối chủ trì, trách nhiệm theo đến cùng”. Mọi phản ánh, thông tin về ô nhiễm, sự cố môi trường hoặc dấu hiệu xả thải, hiện tượng môi trường bất thường, địa phương phải là lực lượng kiểm tra, xử lý, phản ứng đầu tiên.
Công tác bảo vệ môi trường tại khu, cụm công nghiệp được siết chặt quản lý.
UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường nâng cao chất lượng thẩm định báo cáo ĐTM/giấy phép môi trường. Khi thẩm định các dự án đầu tư, các cơ sở sản xuất kinh doanh phải có trách nhiệm xem xét đến tất cả các yếu tố tác động đến môi trường. Kiên quyết không đưa vào xây dựng, vận hành các công trình chưa đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường.
Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường các cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh. Xử lý nghiêm khắc, chặt chẽ đối với hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, nhất là đối với những trường hợp cố tình gây ô nhiễm môi trường, những hành vi vi phạm được lập lại nhiều lần nhưng không có biện pháp khắc phục, kiên quyết đình chỉ hoạt động theo quy định của pháp luật đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng.
Sở Tài chính phối hợp với các sở, ngành có liên quan, UBND các xã, phường xây dựng và tổng hợp dự toán theo quy định, tham mưu UBND tỉnh trình cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường, nhất là các nhiệm vụ thuộc Đề án 13, theo phân cấp ngân sách, khả năng cân đối và quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước; hướng dẫn việc quản lý, sử dụng, thanh quyết toán kinh phí theo quy định.
Công an tỉnh chỉ đạo các lực lượng nghiệp vụ, Công an cấp xã nắm chắc tình hình, chủ động làm tốt công tác phòng ngừa xã hội kết hợp với phòng ngừa nghiệp vụ; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, điều tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm về môi trường, chú ý các hành vi cố tình xả thải chưa qua xử lý ra sông suối, đầu nguồn nước sinh hoạt; hoạt động chôn lấp, đổ chất thải công nghiệp, chất thải nguy hại trái phép; vi phạm về môi trường trong khai thác tài nguyên, khoáng sản, bảo vệ rừng và đa dạng sinh học.
Thực hiện việc tiếp nhận, thụ lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố trong lĩnh vực môi trường; bảo đảm giải quyết từ cơ sở, đúng trình tự, thủ tục theo quy định. Phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành có liên quan và UBND cấp xã tổ chức kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường các cơ sở sản xuất, kinh doanh có nguy cơ, dấu hiệu vi phạm.
Sở Công Thương tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở sản xuất kinh doanh thuộc lĩnh vực quản lý ngành thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, nhất là đối với các cơ sở khai thác khoáng sản, các cơ sở quy mô lớn trong các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan, đơn vị có liên quan kiểm tra về chấp hành các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh thuộc lĩnh vực ngành quản lý (Vật liệu nổ công nghiệp, khai thác chế biến khoáng sản, luyện kim, phân bón, hoá chất, xăng dầu….)
Quản lý Khu kinh tế tỉnh, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường trong phạm vi khu công nghiệp, khu kinh tế được giao quản lý theo quy định pháp luật và phân cấp, ủy quyền của UBND tỉnh.
Trong quá trình tiếp nhận, giải quyết các thủ tục đầu tư thuộc thẩm quyền, thực hiện kiểm soát các yêu cầu về bảo vệ môi trường; không tham mưu, chấp thuận hoặc giải quyết theo thẩm quyền đối với các dự án không đáp ứng điều kiện pháp luật về đầu tư, môi trường, công nghệ và các quy định pháp luật có liên quan; đối với trường hợp vượt thẩm quyền, kịp thời báo cáo, đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Rà soát lại toàn bộ hiện trạng hạ tầng về bảo vệ môi trường trong các Khu công nghiệp và đề xuất báo cáo UBND tỉnh xem xét quyết định đầu tư cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu theo quy định. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất trong Khu công nghiệp, Khu kinh tế, yêu cầu các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực hiện đúng, đầy đủ các nội dung theo báo cáo ĐTM, giấy phép môi trường đã được cơ quan có thẩm quyền cấp; chỉ được phép thực hiện các nội dung điều chỉnh, thay đổi sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận theo quy định.
Thực hiện việc kiểm soát, giám sát các nguồn chất thải phát sinh thuộc trách nhiệm quản lý theo đúng quy định của pháp luật như: Giám sát các hoạt động xả khí thải, nước thải; giám sát quá trình tập kết lưu giữ, quản lý và sử dụng hóa chất, chất thải rắn, nước thải,…, đặc biệt không để xảy ra tình trạng các doanh nghiệp chôn lấp, đổ thải (chất thải rắn thông thường, chất thải nguy hại …) không đúng vị trí và vận chuyển xử lý chất thải không đúng theo quy định.
Trong khi đó, Sở Xây dựng phối hợp UBND các xã, phường tổ chức kiểm soát nghiêm ngặt việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường tại các công trình xây dựng và đối với các phương tiện vận tải hàng hoá, vật liệu xây dựng để ngăn chặn ô nhiễm không khí do bụi, nhất là tại khu vực đô thị; chỉ đạo các đơn vị dịch vụ công ích có giải pháp thu gom thường xuyên và triệt để các loại rác thải tại các khu vực công cộng.
Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì thẩm định, có ý kiến về công nghệ đối với các dự án đầu tư sản xuất, hệ thống xử lý chất thải có mức độ nguy cơ gây ô nhiễm môi trường theo phân cấp; tổ chức xác định dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, thâm dụng tài nguyên theo quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ. Kiên quyết không chấp thuận, không đề nghị cấp phép đối với dự án nhập khẩu thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng, phế thải công nghiệp không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành.
Ưu tiên đặt hàng, hỗ trợ triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ bảo vệ môi trường, trong đó tập trung: nghiên cứu, ứng dụng công nghệ xử lý, tái chế, tái sử dụng chất thải; sử dụng tro, xỉ, thạch cao làm nguyên liệu sản xuất; công nghệ quan trắc, cảnh báo sớm ô nhiễm; các giải pháp giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, sản xuất xanh tại khu, cụm công nghiệp và các cơ sở có nguồn thải nguy cơ cao.
Xử lý rác thải bằng công nghệ hiện đại là nhiệm vụ quan trọng được các địa phương đẩy mạnh thực hiện.
UBND các xã, phường tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các tổ chức, cá nhân, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn theo đúng thẩm quyền và phân cấp quản lý, cụ thể: Chủ trì kiểm tra việc thực hiện đúng, đầy đủ các nội dung theo Đăng ký môi trường thuộc thẩm quyền tiếp nhận của UBND cấp xã; kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường của các hộ gia đình, cá nhân và cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ trên địa bàn;
Phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh trong công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các yêu cầu, nội dung theo Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), Giấy phép môi trường đối với các cơ sở, dự án thuộc thẩm quyền thẩm định, phê duyệt, cấp phép của cấp tỉnh hoặc cấp Bộ; Thực hiện giám sát tại địa bàn đối với các hoạt động xả thải, quá trình tập kết, lưu giữ, quản lý chất thải rắn, chất thải nguy hại; kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi chôn lấp, đổ chất thải trái phép.
Xây dựng, triển khai các chương trình, đề án tăng cường năng lực thu gom, phân loại, tái chế, tái sử dụng và xử lý chất thải rắn; thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt tập trung tại các đô thị và khu dân cư nông thôn tập trung; quản lý chất lượng môi trường nước mặt; cải tạo, phục hồi môi trường, xử lý ô nhiễm môi trường các làng nghề, điểm tập kết, bãi chôn lấp chất thải gây ô nhiễm môi trường.
Đẩy mạnh triển khai thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn đồng bộ, thống nhất tại địa phương, ưu tiên triển khai trước đối với những khu vực có đủ điều kiện về hạ tầng thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Rà soát, đánh giá nhu cầu, tình hình thực tế và bổ sung về cơ sở vật chất, phương tiện, dụng cụ thiết yếu (ở các khu dân cư, nơi công cộng, tuyến giao thông) tạo điều kiện để người dân chấp hành đúng quy định của pháp luật về môi trường, nhất là việc thực hiện quy định về phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, chấm dứt tình trạng xả thải, phóng uế bừa bãi gây ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan đô thị.
Chủ động triển khai các biện pháp ngăn chặn tình trạng ô nhiễm môi trường tại địa phương; thống kê, rà soát, đánh giá đúng thực trạng tình hình cơ sở gây ô nhiễm, khu vực, địa điểm ô nhiễm môi trường trên địa bàn để kịp thời báo cáo đối với các điểm, khu vực có nguy cơ xảy ra sự cố về môi trường; trực tiếp chỉ đạo, điều hành công tác ứng phó khi xảy ra sự cố môi trường trên địa bàn, không để tình trạng xảy ra kéo dài./.
Lê Hồng