Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư 65/2026 về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo. Thông tư quy định cụ thể về chỉ định thương nhân đầu mối ký kết và tổ chức thực hiện hợp đồng tập trung; chế độ báo cáo tình hình hoạt động kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo; đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo.
Về chỉ định thương nhân đầu mối ký kết và tổ chức thực hiện hợp đồng tập trung, Thông tư quy định việc chỉ định thương nhân đầu mối giao dịch hợp đồng tập trung căn cứ các tiêu chí quy định tại Nghị định 365/2026 của Chính phủ. Trường hợp có từ hai thương nhân trở lên được chỉ định làm đầu mối tại một thị trường có hợp đồng tập trung và trong từng đợt giao dịch chỉ có một thương nhân trực tiếp tham gia ký kết, giao dịch hợp đồng thì áp dụng cơ chế đầu mối luân phiên.
(Ảnh minh họa)
Về trình tự cơ chế đầu mối luân phiên, phân bổ chỉ tiêu cho các thương nhân đầu mối theo cơ chế luân phiên, Thông tư 65 quy định, thương nhân đầu mối theo cơ chế luân phiên được trực tiếp xuất khẩu 20% lượng gạo trong hợp đồng tập trung, trong đó: Thương nhân đầu mối ký kết hợp đồng tập trung được thực hiện 2/3 số lượng 20% lượng gạo trong hợp đồng tập trung. Các thương nhân đầu mối không tham gia ký kết hợp đồng tập trung được phân bổ số lượng gạo đều nhau trong 1/3 số lượng 20% lượng gạo trong hợp đồng tập trung.
Về đối tượng được phân bổ chỉ tiêu ủy thác xuất khẩu, Thông tư trên quy định rõ, việc phân bổ chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung cho các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo để uỷ thác xuất khẩu thực hiện theo quy định và tiêu chí quy định tại Nghị định 365/2026 của Chính phủ. Các thương nhân không thuộc trường hợp được phân bổ chỉ tiêu: Thương nhân không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo; thương nhân đang thuộc các trường hợp quy định tại khoản 8 Điều 19 Nghị định 365/2026 của Chính phủ.
Sau khi nhận được báo cáo của thương nhân đầu mối về việc đàm phán, giao dịch, dự thầu hoặc kết quả ký kết hợp đồng tập trung, Bộ Công Thương thông báo việc đăng ký danh sách thực hiện chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung cho UBND cấp tỉnh.
Căn cứ thông báo của Bộ Công Thương, UBND cấp tỉnh nơi thương nhân đặt trụ sở chính rà soát các thương nhân có nhu cầu nhận chỉ tiêu ủy thác xuất khẩu theo quy định của Nghị định 365/2026 và Điều 6 của Thông tư 65; tổng hợp danh sách các thương nhân thuộc đối tượng được phân bổ chỉ tiêu gửi Bộ Công Thương.
Căn cứ danh sách thương nhân do UBND cấp tỉnh nơi thương nhân đặt trụ sở chính cung cấp và cân đối nguồn gạo hàng hóa, tình hình mùa vụ thu hoạch trong nước do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cung cấp, Bộ Công Thương thực hiện phân bổ chỉ tiêu theo quy định tại Nghị định 365/2026 của Chính phủ và của Thông tư này.
Bộ Công Thương thông báo bằng văn bản việc phân bổ chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung gửi UBND cấp tỉnh và thương nhân đầu mối để tổ chức thực hiện. Căn cứ văn bản việc phân bổ chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung, UBND cấp tỉnh thông báo cho các thương nhân để tổ chức thực hiện.
Về nguyên tắc phân bổ chỉ tiêu ủy thác xuất khẩu, Bộ Công Thương phân bổ chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung cho các thương nhân đáp ứng các tiêu chí tại các điểm a, b, c và d khoản 6 Điều 19 của Nghị định 365/2026 của Chính phủ. Lượng phân bổ chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung cho các thương nhân theo mức độ tín nhiệm. Thương nhân thuộc cùng nhóm tín nhiệm được phân bổ chỉ tiêu bằng nhau.
Trong thời gian chưa có kết quả đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân, chỉ tiêu phân bổ cho thương nhân không vượt quá mức phân bổ trung bình của các thương nhân được phân bổ chỉ tiêu trong cùng đợt. Thương nhân được phân bổ chỉ tiêu không vượt quá lượng mà thương nhân đăng ký theo thông báo quy định nêu trên.
Bộ Công Thương phân bổ chỉ tiêu theo các nguyên tắc: (1) Thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm rất cao được phân bổ chỉ tiêu không lớn hơn chỉ tiêu của thương nhân đầu mối. (2) Thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm cao được phân bổ chỉ tiêu không lớn hơn 50% chỉ tiêu thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm rất cao. (3) Thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm trung bình được phân bổ chỉ tiêu không lớn hơn 50% chỉ tiêu thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm cao.
(4) Thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm thấp được phân bổ chỉ tiêu không lớn hơn 50% chỉ tiêu thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm trung bình. (5) Thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm rất thấp được phân bổ chỉ tiêu không lớn hơn 50% chỉ tiêu thương nhân thuộc nhóm tín nhiệm thấp. Lượng chỉ tiêu được phân bổ cho thương nhân đảm bảo theo nguyên tắc làm tròn đến đơn vị tấn. Sau khi phân bổ, lượng còn lại không thể phân bổ theo nguyên tắc nêu trên, Bộ Công Thương phân bổ cho thương nhân đầu mối ký kết hợp đồng tập trung thực hiện nhưng không vượt quá 0,01% tổng lượng hợp đồng tập trung…/.
THIÊN LÝ