Quản lý nguồn nước: Cần đánh giá lại khả năng chịu tải và tiêu chuẩn thiết kế của hồ chứa

Theo các chuyên gia, mưa lớn có thể làm gia tăng nguy cơ lũ, ngập úng, quá tải hồ chứa và hệ thống tiêu thoát. Không dừng ở nguy cơ về số lượng, dòng chảy lớn còn có thể cuốn theo bùn đất, chất thải và các nguồn ô nhiễm vào sông, hồ, làm suy giảm chất lượng nguồn nước.

Do đó, yêu cầu thích ứng không thể chỉ dừng ở nâng cao năng lực dự báo. Hạ tầng cũng cần được rà soát để bảo đảm khả năng vận hành trong điều kiện khí hậu mới. Các chuyên gia cho rằng, cần đánh giá lại khả năng chịu tải và tiêu chuẩn thiết kế của hồ chứa, công trình trữ nước, hệ thống tiêu thoát và các hạ tầng liên quan. Các thông số thiết kế cần được cập nhật theo diễn biến khí hậu mới, thay vì chỉ dựa vào chuỗi số liệu khí tượng, thủy văn trong quá khứ.

(Ảnh minh họa)

Cùng với hạ tầng, năng lực dự báo và cảnh báo sớm có vai trò then chốt. Thông tin về mưa lớn, lũ và dòng chảy cần được cung cấp đủ sớm để phục vụ vận hành hồ chứa, điều tiết nguồn nước, tổ chức tiêu thoát và bảo vệ người dân, tài sản, công trình hạ tầng. Trong khi đó, nước biển dâng tạo ra một dạng sức ép khác, đặc biệt đối với các khu vực cửa sông và ven biển. Mực nước biển tăng có thể làm giảm khả năng tiêu thoát, gia tăng ngập do triều và đẩy xâm nhập mặn sâu hơn vào nội địa.

Trước nguy cơ này, quan trắc mặn và theo dõi diễn biến nguồn nước cần được tăng cường để có cơ sở điều tiết phù hợp. Khi nguồn nước ngọt thuận lợi, cần chủ động tích trữ cho các thời kỳ khô hạn; đồng thời kiểm soát khai thác nước dưới đất theo ngưỡng an toàn, hạn chế nguy cơ suy giảm mực nước và sụt lún. Với các đô thị, khu dân cư ven biển, bài toán thích ứng còn gắn trực tiếp với quy hoạch. Khả năng tiêu thoát nước trong điều kiện triều dâng cần được rà soát, cùng với việc kiểm soát không gian phát triển tại những khu vực có nguy cơ ngập cao.

Quản lý nguồn nước cần được đặt trong một chuỗi liên kết từ dự báo, tích trữ, điều hòa, phân bổ, khai thác đến tiêu thoát và bảo vệ chất lượng nước. Khi các khâu này được kết nối, mỗi biến động của nguồn nước sẽ được nhận diện sớm hơn và phương án ứng phó cũng có thể được chuẩn bị trước.

Trong bối cảnh khí hậu tiếp tục biến động, chuẩn bị kịch bản không còn là bước dự phòng mà trở thành một phần thiết yếu của quản lý tài nguyên nước. Chủ động từ sớm sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, bảo đảm nguồn nước cho sinh hoạt, sản xuất và tạo nền tảng ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội lâu dài…/.

THANH BÌNH