Nghiên cứu tăng độ sâu mỏ khai thác đá, đảm bảo nguồn cung vật liệu xây dựng

Trong bối cảnh TP. HCM tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm nguồn cung vật liệu trở thành một trong những điều kiện quan trọng để duy trì tiến độ thi công, hạn chế phát sinh chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Trước nhu cầu lớn về đá, cát, đất san lấp và các loại vật liệu xây dựng khác, đòi hỏi thành phố cần triển khai đồng bộ giải pháp rà soát, điều tiết nguồn cung. 

Đáng chú ý, TP. HCM đang nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch khai thác đá tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây) và Bình Dương (trước đây) theo hướng tăng độ sâu khai thác thêm khoảng 50-150m. Trước đó, độ sâu quy hoạch chủ yếu được xây dựng để đáp ứng nhu cầu của từng địa phương. Khi quy mô không gian phát triển và nhu cầu vật liệu thay đổi, việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch được kỳ vọng sẽ góp phần tăng sản lượng khai thác, bổ sung nguồn cung cho các công trình.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được ưu tiên triển khai là đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn và nâng công suất khai thác mỏ.  thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn từ khoảng 67 ngày xuống còn 20 ngày, qua đó tạo điều kiện để các mỏ sớm bổ sung sản lượng, đáp ứng nhu cầu thực tế.  Bên cạnh đó, các quy định mới tạo điều kiện đơn giản hóa một số thủ tục đối với trường hợp nâng công suất hoặc gia hạn khai thác khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

TP. HCM nghiên cứu tăng độ sâu mỏ khai thác đá, đảm bảo nguồn cung vật liệu xây dựng. 

Bên cạnh điều chỉnh quy hoạch và rút ngắn thủ tục khai thác, TP. HCM nghiên cứu sử dụng các loại vật liệu thay thế phù hợp nhằm giảm áp lực lên nguồn cát tự nhiên. Số liệu khảo sát cho thấy, nguồn vật liệu cát biển thay thế có khoảng 50 triệu m³ tại khu vực ngoài khơi và khoảng 5 triệu m³ trong bờ. Tuy nhiên, 55 triệu m³ cát này chỉ đủ nguồn cung cát san lấp, bởi hiện nhu cầu cát san lấp cần khoảng 44 triệu m³, nguồn cung đã có khoảng 5-8 triệu m³. Do đó, nếu không sử dụng vật liệu thay thế sẽ không đủ nguồn cung đáp ứng nhu cầu. 

Tại Kế hoạch điều phối vật liệu xây dựng thông thường nhằm đảm bảo nguồn cung cho các dự án, công trình trọng điểm trong năm 2026 và giai đoạn 2027-2030 được Sở Xây dựng thành phố ban hành, ngành chức năng thành phố triển khai đồng bộ giải pháp nhằm giải quyết triệt để tình trạng thiếu hụt nguyên liệu phục vụ các dự án đầu tư trên địa bàn; bảo đảm cung ứng đầy đủ, ổn định các loại vật liệu xây dựng thông thường (đá, cát xây dựng, cát san lấp và đất san lấp...) theo nhu cầu từng tháng trong năm 2026 và định hướng kéo dài đến giai đoạn 2027–2030.

Sở Xây dựng đưa ra nguyên tắc điều phối nghiêm ngặt, ưu tiên phân bổ vật liệu theo thứ tự thứ bậc rõ ràng: Ưu tiên hàng đầu: Các dự án, công trình trọng điểm của Trung ương; ưu tiên tiếp theo: Các dự án, công trình trọng điểm của thành phố và dự án của các nhà đầu tư chiến lược.

Bên cạnh thứ tự ưu tiên, việc điều phối phải đảm bảo tính hài hòa dựa trên 3 tiêu chí kỹ thuật và địa lý: Đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chất lượng và yêu cầu kỹ thuật riêng biệt của từng công trình; tối ưu hóa khoảng cách vận chuyển từ mỏ khai thác đến vị trí dự án để giảm chi phí; cân đối chính xác giữa trữ lượng, công suất khai thác thực tế của mỏ với nhu cầu cần hỗ trợ từ phía chủ đầu tư.

Thành phố triển khai kế hoạch điều phối vật liệu xây dựng thông thường. 

Sở Xây dựng sẽ rà soát và cung cấp danh sách các mỏ khoáng sản đang hoạt động để các nhà đầu tư/chủ đầu tư chủ động tiếp cận, đánh giá và ký kết hợp đồng cung ứng. Trường hợp không thể thương thảo do không phù hợp, chủ đầu tư phải báo cáo bằng văn bản về Sở Xây dựng để xem xét, điều phối sang mỏ khoáng sản khác.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm cung cấp, cập nhật trữ lượng, công suất các mỏ; rà soát, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thủ tục nâng công suất, mở rộng hoặc cấp mới các mỏ khoáng sản, nghiên cứu cơ chế giao mỏ cho các nhà đầu tư chiến lược đủ năng lực.

Các nhà đầu tư/chủ đầu tư: Chủ động liên hệ các doanh nghiệp khai thác được điều phối để kiểm tra chất lượng và ký hợp đồng. Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, khối lượng vật liệu; thực hiện báo cáo kết quả định kỳ trước ngày 25 hàng tháng; trước ngày 31/11 hàng năm, các chủ đầu tư phải gửi báo cáo tổng nhu cầu vật liệu để làm cơ sở xây dựng kế hoạch điều phối cho năm tiếp theo.

Doanh nghiệp khai thác khoáng sản có trách nhiệm ưu tiên phân bổ nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm theo đúng nội dung giấy phép được cấp và quy định của pháp luật. Nếu doanh nghiệp không hợp tác cung ứng, chủ đầu tư có quyền báo cáo kịp thời để Sở Xây dựng can thiệp, xử lý./.

Mạnh Dũng