Là địa phương có diện tích rừng tự nhiên lớn, hệ sinh thái đa dạng và nằm trong khu vực có giá trị sinh học cao, Lạng Sơn đang triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường bảo vệ các loài động vật hoang dã, quý hiếm. Những năm gần đây, công tác quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học được các cấp, ngành trong tỉnh chú trọng thông qua việc đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát tại các khu vực rừng trọng điểm, ngăn chặn các hành vi săn bắt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã.
Cùng với đó, lực lượng kiểm lâm tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, công an và các đơn vị liên quan trong việc phát hiện, xử lý các vụ vi phạm, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ tài nguyên rừng và các loài động vật nguy cấp, quý hiếm.
Bên cạnh các biện pháp quản lý, Lạng Sơn cũng chú trọng công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của động vật hoang dã đối với cân bằng sinh thái và phát triển bền vững. Nhiều chương trình truyền thông được tổ chức tại các khu dân cư, trường học và vùng đệm quanh rừng nhằm khuyến khích người dân tham gia bảo vệ thiên nhiên, không tiếp tay cho các hoạt động khai thác, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.
Việc duy trì các sinh cảnh tự nhiên, phục hồi diện tích rừng và tăng cường giám sát đa dạng sinh học đang góp phần tạo môi trường sống thuận lợi cho nhiều loài động vật quý hiếm, qua đó củng cố “lá chắn xanh” bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên đặc hữu của địa phương. Theo UBND tỉnh Lạng Sơn, địa phương hiện có khoảng 142 loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được ghi nhận theo các danh mục bảo tồn trong nước và quốc tế; 18 loài thuộc diện ưu tiên bảo vệ, phân bố chủ yếu tại các khu rừng đặc dụng Hữu Liên, Mẫu Sơn và Bắc Sơn.
Tuy nhiên, quần thể nhiều loài động vật hoang dã đang chịu áp lực từ hoạt động săn bắt, vận chuyển, buôn bán trái phép. Việc thu hẹp sinh cảnh tự nhiên cùng những tác động của biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đến môi trường sống và khả năng phục hồi của các loài. Bên cạnh đó, nguồn lực dành cho công tác điều tra, giám sát chuyên sâu và cứu hộ động vật hoang dã vẫn còn hạn chế.
Thống kê cho thấy, toàn tỉnh Lạng Sơn hiện có hơn 140 loài động vật nguy cấp, quý hiếm. (Ảnh minh hoạ).
Trước thực tế trên, UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành Kế hoạch số 230/KH-UBND triển khai thực hiện Chương trình quốc gia về bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh.
Kế hoạch nhằm thực hiện có hiệu quả Quyết định số 49/QĐ-TTg ngày 08/01/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về thực hiện Chương trình quốc gia bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.
Bên cạnh đó điều tra, đánh giá tình trạng và xây dựng cơ sở dữ liệu các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; mở rộng và nâng cao hiệu quả biện pháp bảo tồn tại chỗ các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; thực hiện bảo tồn chuyển chỗ đối với loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và kiểm soát các hoạt động ảnh hưởng tiêu cực tới loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.
Về giải pháp, kế hoạch đề xuất điều chỉnh, hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo tồn loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; tăng cường năng lực của các cơ quan quản lý, thực thi pháp luật và cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học về bảo tồn loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; truyền thông, tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.
Tăng cường nghiên cứu khoa học, nhận chuyển giao và tiếp cận công nghệ về bảo tồn loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; huy động nguồn lực và sự tham gia của toàn xã hội về bảo tồn loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; tăng cường hợp tác quốc tế về bảo tồn loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.
Lạng Sơn xác định bảo vệ đa dạng sinh học là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.
Đối với kinh phí thực hiện, nguồn kinh phí được huy động, bố trí từ nguồn ngân sách nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp theo quy định của pháp luật về đầu tư công và pháp luật về ngân sách nhà nước. Khuyến khích nguồn vốn xã hội hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia đầu tư cho bảo tồn loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.
UBND tỉnh Lạng Sơn giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, tham mưu UBND tỉnh triển khai thực hiện Chương trình trên địa bàn tỉnh; hướng dẫn, đôn đốc các sở, ban, ngành, địa phương tổ chức thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Các sở, ban, ngành căn cứ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được giao có trách nhiệm phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phù hợp với nội dung Kế hoạch. UBND các xã, phường theo chức năng nhiệm vụ, địa bàn quản lý, ban hành Kế hoạch, bố trí nguồn lực thực hiện phù hợp với tình hình thực tế;…
Bảo vệ động vật hoang dã, quý hiếm không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội. Trong bối cảnh áp lực từ khai thác tài nguyên, suy giảm sinh cảnh và các hoạt động săn bắt trái phép vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, những nỗ lực của Lạng Sơn trong công tác bảo tồn đang góp phần tạo ra môi trường sống an toàn hơn cho các loài động vật hoang dã.
Mỗi cánh rừng được bảo vệ góp phần thiết thực trong duy trì đa dạng sinh học. Đây cũng là nền tảng để các hệ sinh thái vận hành ổn định, bảo đảm các giá trị môi trường phục vụ đời sống và phát triển kinh tế - xã hội lâu dài. Đặc biệt, khi công tác quản lý được thực hiện đồng bộ với các hoạt động tuyên truyền, giám sát và bảo vệ sinh cảnh, hiệu quả bảo tồn sẽ được nâng lên rõ rệt.
Những kết quả đạt được tại Lạng Sơn không chỉ góp phần bảo vệ các loài động vật nguy cấp, quý hiếm hiện có mà còn tạo điều kiện để nguồn tài nguyên sinh học được duy trì. Trong công tác duy trì tính đa dạng sinh học, việc tăng cường “lá chắn” bảo vệ động vật hoang dã chính là cách để bảo tồn những giá trị đặc sắc của hệ sinh thái rừng, đồng thời khẳng định trách nhiệm của cộng đồng đối với môi trường và sự phát triển hài hòa giữa con người với thiên nhiên.
Mai Anh