Khánh Hòa quyết liệt ngăn chặn, xử lý vi phạm trong khai thác khoáng sản

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hoà, về quy hoạch khoáng sản do Trung ương thực hiện, tỉnh hiện có hơn 32.200ha khoáng sản nhóm I (titan, thiếc); hơn 3.100ha khoáng sản nhóm II (cát thủy tinh, đá ốp lát)…; quy hoạch do UBND cấp tỉnh thực hiện: Tỉnh Khánh Hòa (cũ) tổng diện tích đất quy hoạch cho khoáng sản là 867ha (91 điểm mỏ), tỉnh Ninh Thuận (cũ) tổng diện tích được quy hoạch thăm dò các loại khoáng sản là hơn 3.400ha (206 điểm mỏ).

Mặc dù có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, tuy nhiên, tình trạng khai thác trái phép, vi phạm pháp luật vẫn diễn ra tại địa phương. Do đó, bên cạnh tăng cường kiểm tra, Khánh Hòa đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản thông qua việc siết chặt trách nhiệm của chính quyền các cấp và các cơ quan chức năng.

Tỉnh yêu cầu thường xuyên rà soát các khu vực có nguy cơ phát sinh khai thác trái phép, cập nhật hiện trạng các mỏ khoáng sản và chủ động xây dựng phương án quản lý phù hợp với từng địa bàn. Các địa phương phải kịp thời phát hiện, ngăn chặn từ sớm các hành vi vi phạm, không để hình thành các điểm nóng về khai thác khoáng sản trái phép. Đồng thời, việc cấp phép, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp khai thác hợp pháp cũng được tăng cường nhằm bảo đảm tuân thủ quy định về trữ lượng, công suất, an toàn lao động và bảo vệ môi trường.

Khánh Hòa cũng yêu cầu xử lý nghiêm trách nhiệm của tổ chức, cá nhân buông lỏng quản lý, để xảy ra tình trạng khai thác trái phép kéo dài hoặc tái diễn. Thông qua các giải pháp đồng bộ, tỉnh hướng đến xây dựng môi trường khai thác khoáng sản minh bạch, đúng quy hoạch, sử dụng hiệu quả tài nguyên gắn với phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ hệ sinh thái.

Các địa phương phải thường xuyên giám sát, kịp thời phát hiện các vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản. 

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hoà cũng vừa có văn bản yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản tại các khu vực không đấu giá quyền khai thác thuộc trường hợp có địa chỉ sử dụng, kiên quyết xử lý các hành vi khai thác vượt công suất, tiêu thụ không đúng mục đích và đưa khoáng sản ra thị trường tự do trái quy định. Việc quản lý phải bảo đảm khoáng sản được khai thác, vận chuyển, sử dụng và tiêu thụ đúng nội dung giấy phép; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, môi trường, tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát nội dung về mục đích sử dụng khoáng sản, địa chỉ tiêu thụ trong các giấy phép đã cấp, đối chiếu với quy định pháp luật hiện hành để điều chỉnh, bổ sung hoặc làm rõ các nội dung liên quan trong giấy phép.

Việc rà soát phải xác định cụ thể các đối tượng được sử dụng khoáng sản như các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chương trình về văn hóa…Đồng thời, chủ trì cùng các ngành, địa phương và doanh nghiệp rà soát các thủ tục pháp lý cần tiếp tục thực hiện; xác định cụ thể yêu cầu đầu tư, lắp đặt thiết bị đối với từng mỏ (trạm cân, camera giám sát…).

Những trường hợp cố tình chậm trễ, không thực hiện đúng thời hạn sẽ bị đề xuất đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép. Cùng với đó, phối hợp với các cơ quan chức năng thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành để thanh tra, kiểm tra đột xuất sản lượng khai thác thực tế.

Dữ liệu từ trạm cân, camera giám sát sẽ được đối chiếu với hóa đơn xuất kho và nhật ký vận chuyển nhằm phát hiện, xử lý nghiêm hành vi khai thác vượt công suất, gian lận sản lượng, tiêu thụ không đúng mục đích, không đúng địa chỉ quy định tại giấy phép. Công an tỉnh chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và công an cấp xã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để kiểm tra, xác minh, điều tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về khoáng sản.

Trong năm 2026, Thanh tra tỉnh tiếp tục tổ chức thanh tra các mỏ đã được cấp phép nhưng chưa có kết luận thanh tra, tránh trùng lắp với những trường hợp đã kiểm tra trước đó, đồng thời kiến nghị xử lý vi phạm và tháo gỡ các khó khăn phát sinh. UBND các xã, phường nơi có mỏ khoáng sản phải chịu trách nhiệm toàn diện trong công tác quản lý đất đai, môi trường và tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.

Các địa phương phải thường xuyên giám sát, kịp thời phát hiện các vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản. 

Các địa phương thường xuyên kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm; đặc biệt đối với các trường hợp chưa được thuê đất hoặc chưa được gia hạn thuê đất mà đã khai thác, phương tiện vận chuyển không đúng tuyến đường đăng ký hoặc không đúng địa chỉ tiêu thụ theo quy định. Các doanh nghiệp khai thác khoáng sản được yêu cầu thực hiện nghiêm nội dung Giấy phép khai thác khoáng sản đã được cấp, tuân thủ đầy đủ quy định về khoáng sản, đất đai, môi trường và nghĩa vụ tài chính...

Việc sử dụng khoáng sản phải đúng mục đích, đúng đối tượng và đúng địa chỉ tiêu thụ, không được cung ứng, tiêu thụ sai đối tượng hoặc đưa khoáng sản ra thị trường tự do. Đối với các mỏ khoáng sản chưa hoàn tất thủ tục thuê đất hoặc chưa lắp đặt đầy đủ thiết bị kiểm soát sản lượng, doanh nghiệp phải khẩn trương hoàn thiện và không được tiến hành khai thác khi chưa đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Sở Xây dựng, Thuế tỉnh Khánh Hòa được giao rà soát nhu cầu sử dụng thực tế tại các công trình, dự án đặc thù, đối chiếu sản lượng tiêu thụ, hóa đơn và nghĩa vụ tài chính để kịp thời phát hiện dấu hiệu khai thác vượt công suất hoặc tiêu thụ sai mục đích, từ đó xử lý nghiêm theo quy định.

Việc tăng cường kiểm tra đột xuất và xử lý nghiêm các hành vi khai thác khoáng sản trái phép thể hiện quyết tâm của Khánh Hòa trong siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản. Đây không chỉ là giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép, thất thu ngân sách mà còn góp phần bảo vệ môi trường, phòng ngừa sạt lở, suy giảm tài nguyên. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý khoáng sản, bảo đảm khai thác đúng quy hoạch, đúng pháp luật và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Nhật Anh