Gia Lai ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo gắn với tăng trưởng xanh, bền vững

Với vị trí địa chiến lược, tỉnh Gia Lai đang vươn lên như một cực tăng trưởng năng lượng tái tạo của khu vực Nam Trung Bộ. Cường độ bức xạ mặt trời cao, trung bình đạt 4,6-5,2 kWh/m²/ngày, với 1.900–2.200 giờ nắng/năm. Ngoài điện mặt trời mặt đất, tỉnh hướng đến phát triển mô hình điện mặt trời nổi tại các hồ thủy lợi, hồ thủy điện lớn như Ia Ly, Sê San, Ia Mơr…

Đối với điện gió, tốc độ gió trung bình 6–7 m/s, tiềm năng phát triển mạnh tại Kông Chro, Chư Prông, Mang Yang… Cùng với lợi thế 134 km bờ biển, Gia Lai có điều kiện thuận lợi để phát triển điện gió trên biển quy mô lớn. Gia Lai còn có hệ thống sông Sê San, Sông Ba cùng nhiều phụ lưu tạo nguồn năng lượng thủy điện dồi dào.

Tổng tiềm năng năng lượng tái tạo toàn tỉnh ước đạt 23.000 MW, đủ sức đưa Gia Lai trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng tái tạo của Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, công suất năng lượng tái tạo của Gia Lai dự kiến hơn 9.600 MW, tạo nền tảng vững chắc để bứt phá.

Gia Lai hướng tới mục tiêu trung tâm công nghiệp năng lượng tái tạo của miền Trung và Tây Nguyên.

Theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch Điện VIII) và điều chỉnh Quy hoạch Điện VIII được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tổng công suất các dự án năng lượng tái tạo trên địa bàn tỉnh đến năm 2035 khoảng 9.657 MW. Ngoài ra, tỉnh còn nhiều dự án tiềm năng với tổng quy mô công suất trên 23.000 MW.

Đến nay, toàn tỉnh có 85 dự án năng lượng tái tạo đã vận hành thương mại, với tổng công suất 4.179 MW. Các dự án năng lượng tái tạo đã đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng điện lực, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương; qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và tạo nền tảng để tỉnh phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026-2030. 

Theo UBND tỉnh Gia Lai, từ lợi thế của các nguồn năng lượng tái tạo, tỉnh đang hướng tới hình thành các khu công nghiệp trung hòa carbon, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, logistics và các ngành công nghiệp sử dụng nhiều điện sạch như chế biến sâu nông sản, vật liệu mới. Các dự án năng lượng đã và đang tạo ra giá trị lan tỏa rõ rệt, đặc biệt tạo dư địa để thu hút các ngành kinh tế xanh, nâng cao chất lượng tăng trưởng. 

Tỉnh đã chủ động xây dựng cơ chế thu hút đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh, công khai danh mục dự án và thực hiện đấu thầu minh bạch trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Việc mời gọi đầu tư được gắn với các tiêu chí phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển nguồn nhân lực tại chỗ. Đầu tháng 2/2026, Sở Tài chính Gia Lai cho biết đã có thông báo mời các nhà đầu tư quan tâm nộp hồ sơ đăng ký thực hiện 12 dự năng lượng tái tạo trên địa bàn.  

Mục tiêu đầu tư nhằm cung cấp sản lượng điện sạch từ nguồn năng lượng tái tạo cho hệ thống điện quốc gia, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đảm bảo nguồn điện cung cấp phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và giảm tổn thất điện năng trong hệ thống truyền tải điện. Bên cạnh đó, đóng góp nguồn thu ngân sách cho địa phương, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn; giải quyết việc làm cho người dân tại khu vực có dự án. 

Các dự án gồm: Nhà máy điện gió Ia Ko 1; nhà máy điện gió Nhơn Hòa 4; nhà máy điện gió Bờ Ngoong; nhà máy điện gió Xã Trang - Giai đoạn 2; nhà máy điện mặt trời Nhơn Hòa 1A kết hợp hệ thống pin lưu trữ. Nhà máy điện gió Nhơn Hòa 3; nhà máy điện gió Ia Ko 2; nhà máy điện mặt trời Nhơn Hòa 1; nhà máy điện gió An Thành Gia Lai; nhà máy điện mặt trời Nhơn Hòa 2; nhà máy điện gió Xã Trang và nhà máy điện mặt trời Ia Rsươm - Bitexco - TôNa.

Tỉnh đã chủ động xây dựng cơ chế thu hút đầu tư phát triển các dự án năng lượng tái tạo. 

Trong bối cảnh toàn cầu bước vào kỷ nguyên chuyển dịch năng lượng, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng cấp thiết. Gia Lai xác định đây là lợi thế cạnh tranh chiến lược, là chìa khóa để thu hút các tập đoàn lớn, tạo dựng thương hiệu tỉnh như một trung tâm nhân lực năng lượng tái tạo tầm khu vực và quốc tế. 

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh đang tập trung đầu tư đồng bộ vào hạ tầng giáo dục, mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu uy tín trong và ngoài nước, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp trực tiếp tham gia vào quá trình đào tạo, thực hành, chuyển giao công nghệ. Thời gian tới, tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hạ tầng truyền tải, xây dựng cơ chế giải tỏa công suất linh hoạt, đồng thời tăng cường công tác bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển cộng đồng.

Tỉnh cũng sẽ triển khai các mô hình năng lượng lai ghép như điện mặt trời nổi kết hợp thủy điện, điện gió kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), ứng dụng công nghệ số trong quản lý và vận hành hệ thống điện. Đây là những hướng đi phù hợp với xu thế phát triển năng lượng hiện đại, thông minh và bền vững theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học-công nghệ, chuyển đổi số quốc gia.

Tỉnh luôn xác định phát triển năng lượng tái tạo phải bảo đảm hài hòa lợi ích kinh tế, môi trường và xã hội. Trong quá trình triển khai dự án, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương kiểm soát chặt chẽ công nghệ, thiết bị; kiên quyết không cho phép đưa vào vận hành thiết bị cũ, lạc hậu, tiêu hao nhiều năng lượng, gây tác động xấu đến môi trường. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các cam kết về môi trường, quy mô công suất và suất tiêu hao năng lượng của các nhà đầu tư.

Tỉnh ưu tiên phát triển các dự án tại những vùng đất khô cằn, bạc màu, đất sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả hoặc rừng sản xuất không hiệu quả nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất; không phát triển dự án mới tại các khu vực ảnh hưởng đến rừng đặc dụng, rừng phòng hộ. Các dự án được lựa chọn phải hạn chế tối đa việc di dân, tái định cư; đồng thời khuyến khích nhà đầu tư ưu tiên tuyển dụng lao động tại chỗ.../.

Thu Thủy