Chất lượng tăng trưởng được nâng cao nhờ các chủ trương của Đảng về bảo vệ môi trường

Nghị quyết 24 về chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường được Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành ngày 3/6/2013. Nghị quyết đặt mục tiêu cụ thể đến năm 2020: Về ứng phó với biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai, giám sát biến đổi khí hậu của các cơ quan chuyên môn. Hình thành cho mỗi thành viên trong xã hội ý thức chủ động phòng, tránh thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu. Giảm dần thiệt hại về người, tài sản do thiên tai gây ra. Chủ động phòng, chống, hạn chế tác động của triều cường, ngập lụt, xâm nhập mặn do nước biển dâng đối với vùng ven biển, nhất là vùng đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng sông Hồng, ven biển miền Trung, trước hết là khu vực TP. HCM, Cần Thơ, Cà Mau và các thành phố ven biển khác. Giảm mức phát thải khí nhà kính trên đơn vị GDP từ 8 - 10% so với năm 2010.

Về quản lý tài nguyên, đánh giá được tiềm năng, giá trị của các nguồn tài nguyên quan trọng trên đất liền. Đạt được bước tiến quan trọng trong điều tra cơ bản tài nguyên biển. Quy hoạch, quản lý và khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và bền vững các nguồn tài nguyên quốc gia. Ngăn chặn xu hướng suy giảm tài nguyên nước ngọt và tài nguyên rừng; nâng cao hiệu quả sử dụng nước tính trên một đơn vị GDP. Bảo đảm cân đối quỹ đất cho phát triển kinh tế - xã hội; giữ và sử dụng linh hoạt 3,8 triệu ha đất chuyên trồng lúa nhằm bảo đảm an ninh lương thực và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Khai thác hiệu quả và bền vững sinh thái, cảnh quan, tài nguyên sinh vật. Hạn chế tối đa xuất khẩu khoáng sản thô. Chuyển đổi cơ cấu sử dụng năng lượng theo hướng tăng tỉ lệ năng lượng tái tạo, năng lượng mới lên trên 5% tổng năng lượng thương mại sơ cấp; giảm tiêu hao năng lượng tính trên một đơn vị GDP.

Nâng cao chất lượng môi trường không khí ở các đô thị, khu vực đông dân cư. (Ảnh minh họa)

Về bảo vệ môi trường, không để phát sinh và xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; 70% lượng nước thải ra môi trường lưu vực các sông được xử lý; tiêu huỷ, xử lý trên 85% chất thải nguy hại, 100% chất thải y tế; tái sử dụng hoặc tái chế trên 65% rác thải sinh hoạt. Phấn đấu 95% dân cư thành thị và 90% dân cư nông thôn được sử dụng nước sạch, hợp vệ sinh. Kiểm soát an toàn, xử lý ô nhiễm môi trường do hậu quả chiến tranh. Nâng cao chất lượng môi trường không khí ở các đô thị, khu vực đông dân cư. Cải thiện rõ rệt môi trường làng nghề và khu vực nông thôn.

Quản lý khai thác hợp lý, sớm chấm dứt khai thác rừng tự nhiên, nâng diện tích các khu bảo tồn thiên nhiên lên trên 3 triệu ha; nâng độ che phủ của rừng lên trên 45%.

Đến năm 2050, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm, có hiệu quả và bền vững tài nguyên; bảo đảm chất lượng môi trường sống và cân bằng sinh thái, phấn đấu đạt các chỉ tiêu về môi trường tương đương với mức hiện nay của các nước công nghiệp phát triển trong khu vực.

Bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu trong giai đoạn mới

Báo cáo tổng kết 12 năm thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW cho thấy, các chủ trương của Đảng về bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu đã góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng cường khả năng thích ứng trước các rủi ro thiên tai, khí hậu và những biến động từ bên ngoài. Đồng thời, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và đổi mới phương thức quản lý để đáp ứng những thách thức ngày càng phức tạp.

Chuyển đổi xanh - giải pháp căn cơ bảo vệ môi trường, nâng cao sức khỏe người dân. Ảnh minh họa.

Tinh thần đó được thể hiện nhất quán trong các văn kiện của Đảng với yêu cầu lấy bảo vệ môi trường sống và sức khỏe nhân dân làm mục tiêu hàng đầu; phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn thân thiện với môi trường. Đây vừa là định hướng, vừa là yêu cầu đặt ra đối với quá trình xây dựng nền kinh tế hiện đại, có khả năng thích ứng và phát triển bền vững.

Hiện nay hệ thống thể chế, chính sách và pháp luật về môi trường của Việt Nam đã từng bước được hoàn thiện. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý môi trường theo hướng phòng ngừa, quản lý rủi ro, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất và từng bước hình thành các công cụ quản lý hiện đại như kiểm kê khí nhà kính, thị trường carbon và cơ chế quản lý phát thải.

Tại dự thảo Tờ trình Chính phủ về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, những yêu cầu về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 tiếp tục được đặt ra cho thấy nền tảng thể chế cho phát triển xanh đang ngày càng được hoàn thiện. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách đã ban hành, bảo đảm các quy định pháp luật thật sự đi vào cuộc sống.

Đáng chú ý, trong dự thảo Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương về bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới cũng đã chỉ rõ một số hạn chế cần khắc phục như phương thức quản lý còn nặng về tiền kiểm; chưa kiểm soát hiệu quả tổng tải lượng phát thải theo vùng và lưu vực; dữ liệu môi trường còn phân tán; công tác phối hợp liên ngành, liên vùng chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Những đánh giá đó cho thấy cần chuyển từ xử lý ô nhiễm sang phòng ngừa ô nhiễm; từ quản lý theo từng dự án sang quản lý theo vùng, lưu vực và hệ sinh thái; từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, khoa học công nghệ và các công cụ kinh tế. Quan trọng hơn, bảo vệ môi trường cần được lồng ghép ngay từ quá trình quy hoạch, đầu tư, sản xuất và tiêu dùng thay vì chỉ tập trung xử lý các vấn đề phát sinh. Đây cũng là điều kiện để hài hòa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với yêu cầu phát triển bền vững trong dài hạn…/.

PHẠM DUNG