Thái Nguyên: Siết quản lý môi trường đô thị, nâng tỷ lệ xử lý rác thải

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, lượng chất thải rắn sinh hoạt tại các khu vực đô thị của tỉnh Thái Nguyên ngày càng gia tăng, gây áp lực lớn lên hệ thống thu gom, xử lý và môi trường sống. Nhận thức rõ vấn đề này, Thái Nguyên đã đặt ra mục tiêu đến các năm tới sẽ xử lý trên 91% chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực đô thị.

Đây là chỉ tiêu quan trọng, thể hiện quyết tâm của địa phương trong việc nâng cao chất lượng môi trường, hướng tới phát triển đô thị bền vững. Để đạt được mục tiêu trên, tỉnh tập trung đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là đầu tư nâng cấp hạ tầng thu gom và xử lý rác thải, từng bước hiện đại hóa các khu xử lý tập trung theo hướng giảm chôn lấp, tăng tỷ lệ tái chế và xử lý bằng công nghệ tiên tiến. Song song với đó, Thái Nguyên đẩy mạnh xã hội hóa công tác môi trường, khuyến khích doanh nghiệp tham gia thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải theo mô hình dịch vụ công – tư.

Các chương trình phân loại rác tại nguồn, hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần, tăng cường tái sử dụng và tái chế đang từng bước được triển khai tại nhiều khu dân cư, trường học, cơ quan, doanh nghiệp. Việc hình thành thói quen sống xanh trong cộng đồng sẽ góp phần giảm áp lực cho hệ thống xử lý rác thải đô thị.

Đáng chú ý, mới đây Tỉnh ủy Thái Nguyên ban hành Kế hoạch số 38-KH/TU thực hiện Đề án "Tăng cường quản lý, khai thác có hiệu quả tài nguyên đất, nước và khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường, phát triển bền vững giai đoạn 2026-2030" (Đề án số 09-ĐA/TU) năm 2026. Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, tỉnh đặt mục tiêu thu gom, xử lý trên 91% chất thải rắn sinh hoạt đô thị; 100% chất thải y tế nguy hại và chất thải công nghiệp nguy hại được xử lý an toàn; 75% khu công nghiệp, 70% cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung;

Đồng thời tỉnh đặt mục tiêu tối thiểu 45% nước thải đô thị được xử lý đạt quy chuẩn; thiết lập mạng lưới quan trắc cấp tỉnh đồng bộ, liên kết mạng lưới quốc gia.Cùng với đó, 75% cơ sở thuộc danh mục phải quan trắc tự động hoàn thành lắp đặt và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý; xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường cấp tỉnh; ứng dụng AI, Big Data, GIS trong mô phỏng ô nhiễm, cảnh báo sự cố, hỗ trợ ra quyết định...

Công tác thu gom rác thải tại Thái Nguyên được chú trọng. (Ảnh:TN). 

Kế hoạch của Tỉnh ủy Thái Nguyên còn đặt ra nhiều mục tiêu về tài nguyên khác. Đối với tài nguyên đất đai, Thái Nguyên phấn đấu hoàn thành đăng ký đất đai lần đầu đối với toàn bộ các thửa đất; làm sạch, làm giàu cơ sở dữ liệu đất đai đối với trên 600.000 thửa đất; hoàn thiện hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai tại các xã: Đại Phúc, An Khánh, Võ Nhai đảm bảo quy định, đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước về đất đai; hoàn thành thống kê đất đai năm 2025 cấp tỉnh và cấp xã.

Về tài nguyên nước, 100% công trình khai thác nước được cấp phép phù hợp quy hoạch và được giám sát vận hành theo quy định; toàn bộ công trình cấp nước tập trung được xác định, công bố vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt theo quy định;…

Đối với tài nguyên khoáng sản, mục tiêu đặt ra là 100% mỏ khoáng sản được cấp phép phù hợp chiến lược, quy hoạch, kế hoạch có liên quan; khai thác đúng thiết kế mỏ được phê duyệt; hoàn thành đầy đủ các công trình bảo vệ môi trường trước khi đi vào khai thác; thực hiện nghiêm đấu giá quyền khai thác khoáng sản theo quy định…

Để thực hiện các mục tiêu trên, kế hoạch đề ra nhiều giải pháp trọng tâm như: Rà soát, xây dựng, hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực đất đai, khoáng sản, nước, môi trường thuộc thẩm quyền theo phân cấp, phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh và quy định của pháp luật;

Đồng thời lồng ghép các định hướng về quản lý tài nguyên đất, nước, khoáng sản và bảo vệ môi trường trong chính sách, chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội các cấp, các ngành, đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững... Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên yêu cầu các cấp ủy, chính quyền, sở, ngành, địa phương tổ chức quán triệt, xây dựng kế hoạch chi tiết và bố trí nguồn lực phù hợp để triển khai hiệu quả kế hoạch năm 2026, góp phần quản lý, khai thác hợp lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn mới.

Địa phương đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng, ứng dụng công nghệ trong xử lý rác thải. (Ảnh minh hoạ). 

Ngoài ra, trước khối lượng rác thải ngày càng gia tăng, tỉnh Thái Nguyên chú trọng hoàn thiện hạ tầng cho công tác thu gom, xử lý rác đặc biệt là theo công nghệ đốt rác phát điện. Trong đó, Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt và phát điện Thái Nguyên được phê duyệt với công suất 10MW, dự kiến vận hành trong giai đoạn 2026-2030. Dự án được đặt tại xã Tân Cương, hướng tới xử lý rác sinh hoạt toàn tỉnh, rác tồn lưu tại các bãi rác hiện có và một phần rác công nghiệp thông thường; công suất điện dự kiến đấu nối vào đường dây 110kV từ Trạm 220kV đến Trạm 110kV Quyết Thắng.

Bên cạnh đó, Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn công nghiệp và y tế tỉnh Thái Nguyên tại phường Phúc Thuận cũng được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư với công suất phát điện 13MW, công suất xử lý khoảng 600 tấn/ngày. Theo Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025, Thái Nguyên được bổ sung thêm 10MW công suất cho giai đoạn 2025-2030. Dự án sẽ xử lý chất thải rắn công nghiệp, chất thải y tế và một phần rác thải sinh hoạt khu vực lân cận; phương án đấu nối dự kiến qua đường dây 110kV Minh Đức.

Việc Thái Nguyên đặt mục tiêu xử lý trên 91% chất thải rắn sinh hoạt đô thị cho thấy tầm nhìn dài hạn và sự chủ động của địa phương trong giải quyết một trong những thách thức lớn của quá trình đô thị hóa. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường ngày càng phức tạp, quản lý tốt rác thải không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Việc đẩy mạnh xử lý chất thải rắn sinh hoạt sẽ góp phần cải thiện chất lượng không khí, nguồn nước, cảnh quan đô thị, qua đó nâng cao sức khỏe cộng đồng và chất lượng cuộc sống. Đồng thời, đây cũng là yếu tố quan trọng giúp Thái Nguyên xây dựng hình ảnh một đô thị xanh, sạch, thân thiện, hấp dẫn các nhà đầu tư và du khách. Khi được triển khai quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả, mục tiêu này sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tỉnh phát triển theo hướng hiện đại, văn minh và thân thiện với môi trường.

Hoàng Minh