Với đặc điểm địa hình thấp trũng, mạng lưới sông dày đặc gồm sông Hồng, sông Luộc, sông Trà Lý, sông Hóa và hệ thống kênh tiêu nội đồng rộng khắp, Hưng Yên chịu tác động lớn từ tình hình mưa lũ, nguy cơ ngập lụt cao.
Xét theo không gian, khu vực có nguy cơ ngập lụt cao tập trung dọc các tuyến sông lớn và vùng trũng thuộc các địa bàn ven sông Hồng, sông Luộc đồng thời mở rộng ra các khu vực ven biển, ven cửa sông, vùng bờ bao và nội đồng thấp của tỉnh. Khi xảy ra mưa bão lớn, nước sông dâng cao, bờ bao và đê bối rất dễ bị tràn, thẩm lậu hoặc phát sinh lỗ rò, sạt trượt, từ đó làm gia tăng nguy cơ ngập sâu diện tích sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, khu dân cư và hạ tầng thiết yếu.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tác động của bão, áp thấp nhiệt đới trên địa bàn tỉnh có sự khác biệt theo từng tiểu vùng nhưng đều có xu hướng gia tăng về tính tổ hợp. Khu vực phía bắc tỉnh, bao gồm vùng ven sông Hồng, sông Luộc và khu vực nội đồng, chịu tác động nổi bật bởi mưa lớn, ngập úng, lũ trên sông và sự cố đê điều, kè, cống, trạm bơm. Trong khi đó, khu vực phía Nam và ven biển của tỉnh, ngoài mưa lớn và ngập úng còn chịu tác động trực tiếp bởi gió mạnh, sóng lớn, nước dâng, triều, tràn bờ bao, vỡ bờ bao, nguy cơ mất an toàn đối với tàu thuyền, khu neo đậu và nuôi trồng thủy sản ngoài đê bối.
Hưng Yên xác định cụ thể các khu vực chịu ảnh hưởng từ thiên tai để chủ động phương án ứng phó.
Đối với tỉnh Hưng Yên, sạt lở đất, sụt lún đất do mưa lũ hoặc dòng chảy không phải là loại hình thiên tai điển hình theo nghĩa sạt trượt mái dốc quy mô lớn như tại khu vực trung du, miền núi. Tuy nhiên, trên thực tế địa bàn tỉnh vẫn thường xuyên phát sinh các dạng rủi ro có bản chất tương đồng, chủ yếu là sạt lở bờ sông, sạt trượt mái đê, mái kè, sụt lún nền đường, bờ bao, đê bối, bãi sông, khu dân cư ven sông, vùng nuôi trồng thủy sản và các công trình hạ tầng nằm trên nền đất yếu hoặc chịu tác động trực tiếp của mưa lớn kéo dài, lũ lên nhanh, dòng chảy đổi hướng, nước dâng hoặc nước rút sau lũ.
Xét theo không gian rủi ro, các khu vực cần đặc biệt lưu ý gồm: các tuyến đê, kè ven sông Hồng, sông Luộc, sông Trà Lý, sông Hóa; các khu vực đê cửa sông, bờ bao, đê bối ngoài đê chính; các vùng bãi sông, bãi triều, khu nuôi trồng thủy sản; các công trình giao thông, thủy lợi chạy dọc sông; và các xã, phường ven sông, ven cửa sông, ven biển. Trong điều kiện mưa lớn kéo dài kết hợp lũ lớn, triều và nước rút nhanh, nguy cơ không chỉ giới hạn ở phạm vi công trình đê điều mà còn có thể lan sang khu dân cư, hệ thống điện, giao thông, sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân.
Sau hợp nhất, với không gian phát triển trải dài từ khu vực giáp Thủ đô Hà Nội tới dải ven biển và cửa sông, đồng thời hình thành các vùng thủy lợi - phòng, chống thiên tai có đặc điểm rất khác nhau. Do đó, việc xây dựng kế hoạch phải theo định hướng phân vùng, xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm cho từng tiểu vùng để tránh dàn trải nguồn lực.
Khi xảy ra sự cố đê điều trong mùa mưa bão, các địa phương khẩn trương triển khai ứng phó, giảm thiệt hại.
Đối với vùng Bắc sông Luộc, Hưng Yên ưu tiên các nội dung liên quan đến tiêuúng nội đồng, chống ngập cho khu vực đô thị, khu dân cư tập trung, khu công nghiệp và vùng sản xuất nông nghiệp; đồng thời tăng cường các giải pháp bảo vệ đê, kè sông Hồng, sông Luộc, kiểm soát sạt lở bờ sông, đảm bảo an toàn cho vùng bãi ngoài đê và các hành lang phát triển công nghiệp - dịch vụ đang gia tăng nhanh. Các công trình đầu mối tiêu thoát nước và các trạm bơm lớn như Nam Kẻ Sặt, Nghi Xuyên cần được xem là hạng mục có vai trò chiến lược trong giai đoạn tới.
Đối với vùng Nam sông Luộc, định hướng kế hoạch phải chú trọng đồng thời các nguy cơ bão, áp thấp nhiệt đới, nước dâng, triều cường, xâm nhập mặn, sạt lở bờ biển - bờ sông, ngập úng khu vực ven biển và an toàn cho nuôi trồng thủy sản, dân cư ven đê, khu vực cửa sông; tăng cường năng lực tiêu thoát nước cho vùng thấp trũng, kiểm soát ngập úng diện rộng, nâng cao năng lực ngăn mặn, giữ ngọt, đồng thời gắn với yêu cầu phát triển khu vực cửa sông, ven biển và các trung tâm kinh tế mới.
Trọng tâm là xử lý đồng bộ hệ thống đầu mối cống Trà Linh, cống Lân, kênh Tiên Hưng, kênh Sa Lung, kênh Kiến Giang, kênh Cổ Rồng, các trạm bơm hiện hữu và mạng kênh cấp I, II, III đã xuống cấp hoặc chưa đáp ứng nhu cầu tiêu thoát trong điều kiện mưa lớn cực đoan; tăng cường các giải pháp bảo vệ đê sông, đê biển, đê cửa sông.
Bên cạnh công tác tuyên truyền, địa phương này triển khai đồng bộ các biện pháp công trình theo nguyên tắc ưu tiên công trình đầu mối, công trình liên vùng, công trình đa mục tiêu, công trình cấp bách và công trình có tác động trực tiếp đến an toàn dân cư, an toàn đê điều, tiêu thoát nước, ngăn mặn - giữ ngọt và phục hồi sinh kế. Kế hoạch không chỉ liệt kê danh mục công trình mà phải xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, phân kỳ đầu tư và cơ chế chuẩn bị dự án phù hợp với nguồn lực từng giai đoạn.
Trong giai đoạn 2026-2030, cần ưu tiên cao cho các công trình tiêu thoát nước và thủy lợi quy mô lớn gắn với nhu cầu phát triển không gian mới của tỉnh. Ưu tiên nhiệm vụ xây dựng mới cống Trà Linh và nâng cấp công trình phụ trợ ở khu vực phía Bắc sông Trà Lý; xây dựng, cải tạo hệ thống công trình chống úng, ngập cho phía Nam sông Trà Lý. Đây là các dự án cần được xem là trục đầu tư trọng tâm vì vừa phục vụ phòng, chống thiên tai, vừa tạo nền tảng cho phát triển kinh tế ven biển, khu vực cửa sông và hệ thống logistics - dịch vụ mới.
Đồng thời, cần ưu tiên các công trình xử lý sạt lở đê, kè; khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá; công trình tiêu úng, nạo vét, kè chống sạt lở kênh, trạm bơm, cống tiêu; xử lý các đoạn đê, bờ bao, công trình thủy lợi xung yếu bị hư hỏng sau bão, lũ. Việc lựa chọn danh mục phải gắn với mức độ rủi ro, tính cấp bách, phạm vi ảnh hưởng và khả năng huy động vốn thực hiện./.
Thu Hà