FAO nhấn mạnh đây không chỉ là bất ổn địa chính trị mà là “cú sốc hệ thống” đối với mạng lưới nông nghiệp và lương thực toàn cầu, có thể ảnh hưởng rõ rệt trong các mùa vụ 2026–2027 do thiếu hụt phân bón và suy giảm sản lượng.
Dưới sự chủ trì của chính phủ Tây Ban Nha, với chủ đề “An ninh lương thực và dinh dưỡng dưới áp lực: Hệ lụy từ xung đột Trung Đông”, sự kiện này có sự tham dự của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez, Tổng giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc, Giám đốc điều hành Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) Cindy McCain, và Chủ tịch Quỹ Quốc tế về Phát triển Nông nghiệp (IFAD) Alvaro Lario.
Tại hội nghị, các đại biểu đã đưa ra nhiều cảnh báo về nguy cơ bùng nổ khủng hoảng lương thực toàn cầu do chuỗi cung ứng tại Eo biển Hormuz bị đình trệ. Tổng giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc nhấn mạnh, những gì thế giới đang chứng kiến không đơn thuần là xung đột địa chính trị thông thường, mà là một cú sốc mang tính hệ thống nhằm thẳng vào mạng lưới nông nghiệp và lương thực toàn cầu.
Ông cũng lưu ý tác động lớn nhất có thể không đến ngay lập tức mà sẽ lộ diện rõ rệt vào giai đoạn gieo trồng và thu hoạch của giai đoạn 2026-2027, khi sản lượng sụt giảm mạnh do thiếu hụt phân bón. Đồng quan điểm, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã nêu bật tác động trực tiếp từ việc đóng cửa eo biển chiến lược Hormuz - nơi trung chuyển của gần một nửa lượng thương mại hàng hải về phân bón nitơ trên toàn thế giới.
Giá phân bón tăng cao và khan hiếm khiến sản lượng nông nghiệp toàn cầu bị sụt giảm nghiêm trọng. (Ảnh minh hoạ).
Tình trạng này đã đẩy giá phân bón tăng tới 50%, giáng đòn nặng nề vào sinh kế hàng triệu nông dân trên toàn thế giới. Thủ tướng Sánchez kêu gọi cộng đồng quốc tế cần kiên quyết chống lại nạn đói giống như việc bác bỏ chiến tranh, bởi xung đột hiện nay đang tạo ra những thảm họa lương thực ở quy mô chưa từng có tiền lệ.
Theo FAO, các quốc gia phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu đầu vào tại châu Phi và châu Á đang chịu tác động kép từ lạm phát, nợ công và hiện tượng thời tiết El Niño cực đoan.
Để giảm thiểu rủi ro, FAO khuyến nghị các chính phủ giữ thông suốt dòng chảy thương mại, tuyệt đối tránh áp lệnh hạn chế xuất khẩu đầu vào và chuyển đổi sang những chiến lược nông nghiệp thông minh như xen canh để giảm phụ thuộc vào phân bón tổng hợp. Kết thúc hội nghị, các nhà lãnh đạo đã gửi đi lời kêu gọi hành động khẩn cấp tới các tổ chức tài chính quốc tế để hỗ trợ thanh khoản cho nông dân trước khi chu kỳ nông nghiệp mới bắt đầu.
Hiện nay, phân bón chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất, nên khi giá tăng, nông dân buộc phải hoặc giảm lượng sử dụng, hoặc chấp nhận chi phí cao hơn. Trong bối cảnh giá nông sản chưa tăng tương xứng, biên lợi nhuận của người sản xuất đang bị thu hẹp. Nếu xu hướng này kéo dài, sản lượng có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Ngọc Anh