Do tác động của biến đổi khí hậu, năm 2025, toàn tỉnh Cao Bằng xảy ra 22 đợt thiên tai, đặc biệt là 2 cơn bão liên tiếp số 10, 11 gây mưa lớn, lũ kép, ngập lụt, sạt lở đất diện rộng, thiệt hại nghiêm trọng về người, nhà ở, tài sản; Thiên tai đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, công trình hạ tầng, đời sống, sinh hoạt của nhân dân. Tổng giá trị thiệt hại ước tính hơn 4.274 tỷ đồng.
Cụ thể, lốc, sét, sạt lở đất đá, mưa lớn, lũ, ngập lụt làm 8 người chết, 6 người bị thương; trên 9.000 nhà ở bị ảnh hưởng, hư hỏng do ngập lụt, tốc mái và sạt lở đất; 15.142 lượt nhà bị ngập nước trong đợt cơn bão số 10, số 11; 7.671 ha lúa, hoa màu, cây trồng hằng năm, cây lâu năm bị ngập úng không thể khôi phục; hơn 39.580 con gia súc, gia cầm bị chết hoặc bị cuốn trôi; 85,2 ha nuôi cá ao, hồ, bán thâm canh bị ngập nước, tràn bờ; 23,63 lồng, bè nuôi cá bị cuốn trôi…
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, tỉnh Cao Bằng đang đẩy mạnh nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực ứng phó thiên tai trong cộng đồng. Là địa phương miền núi thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, việc chủ động phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro thiên tai được xác định là nhiệm vụ quan trọng.
Thiên tai năm 2025 khiến Cao Bằng thiệt hại hơn 4.200 tỷ đồng.
Các cấp chính quyền cùng các tổ chức liên quan đã tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về phòng, chống thiên tai thông qua các lớp tập huấn, chương trình truyền thông và các hoạt động diễn tập thực tế. Bên cạnh đó, nhiều mô hình cộng đồng an toàn trước thiên tai cũng được triển khai, giúp người dân nắm vững kỹ năng sơ tán, cứu hộ, cứu nạn và bảo vệ tài sản khi có tình huống khẩn cấp xảy ra.
Hệ thống thông tin cảnh báo sớm, phương án ứng phó tại chỗ cũng được củng cố và hoàn thiện. Thông qua các hoạt động này, người dân không chỉ nâng cao nhận thức mà còn chủ động tham gia vào quá trình phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn và bền vững hơn trước những tác động của thiên nhiên. Đặc biệt, UBND tỉnh Cao Bằng vừa ban hành kế hoạch thực hiện Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng” giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu tăng cường năng lực ứng phó thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Theo đó, tỉnh tập trung nâng cao kiến thức và kỹ năng phòng, chống thiên tai cho cán bộ các cấp và người dân, đặc biệt tại những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ, sạt lở.
Mục tiêu là xây dựng cộng đồng chủ động, an toàn trước thiên tai, qua đó giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản. Trước hết là củng cố và phát triển nguồn nhân lực thực hiện công tác nâng cao nhận thức cộng đồng ngay tại cơ sở.
Các lớp tập huấn, đào tạo sẽ được tổ chức cho đội ngũ giảng viên, báo cáo viên, lực lượng xung kích phòng chống thiên tai và cán bộ quản lý địa phương. Nội dung đào tạo cũng chú trọng ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý an toàn đập, hồ chứa nước.
Song song với đó, công tác truyền thông sẽ được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện từng địa phương. Tỉnh dự kiến xây dựng và nhân rộng các mô hình xã điển hình về quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng. Đáng chú ý, các hoạt động tuyên truyền sẽ hướng đến nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ mang thai, trẻ em, người khuyết tật và người dân vùng sâu, vùng xa.
Tài liệu hướng dẫn sẽ được biên soạn bằng nhiều ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Mông, Dao nhằm giúp người dân dễ tiếp cận thông tin. Ngoài ra, các địa phương sẽ tổ chức diễn tập, mô phỏng tình huống thiên tai, hướng dẫn người dân tham gia xây dựng bản đồ rủi ro và kế hoạch phòng, chống thiên tai tại cộng đồng.
Được biết, trong khoảng 3 năm trở lại đây, Cao Bằng là địa phương phải hứng chịu những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, thiên tai, nên việc tăng cường các biện pháp ứng phó, chủ động phòng tránh là điều hết sức cần thiết.
Vào tháng 10.2025, UBND tỉnh Cao Bằng đã ban hành Công văn số 3154/UBND-KT về việc nghiên cứu, đề xuất mô hình “Bộ Kit 72 giờ ứng phó tình huống cô lập do thiên tai”. Mô hình nhằm giúp người dân chủ động bảo đảm an toàn, duy trì sức khỏe và tinh thần trong 72 giờ đầu khi bị cô lập trước khi lực lượng cứu hộ tiếp cận.
Nâng cao nhận thức cộng đồng trong phòng chống thiên tai giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại về tính mạng, tài sản cho người dân. (Ảnh: TX).
Bộ kit được chia thành hai phần: phần cơ bản do chính quyền hoặc các đơn vị xã hội hóa chuẩn bị với các vật dụng thiết yếu như nước uống, lương khô, viên khử trùng nước, bộ sơ cứu, chăn cứu hộ, còi báo hiệu… Ngoài ra, sẽ có phần bổ sung do người dân tự chuẩn bị tại nhà như đèn pin, pin dự phòng, thuốc cá nhân, thực phẩm khô, giấy tờ cần thiết và tiền mặt.
Khác với các gói cứu trợ thường được trao sau thiên tai, “Bộ Kit 72 giờ” được thiết kế để người dân chủ động chuẩn bị từ trước, nhằm ứng phó trong khoảng thời gian vàng trước khi lực lượng cứu hộ tiếp cận…
Việc nâng cao năng lực ứng phó thiên tai trong cộng đồng không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản mà còn góp phần tăng cường tính chủ động và khả năng thích ứng của người dân trước những rủi ro thiên tai. Đối với tỉnh Cao Bằng, nơi địa hình đồi núi phức tạp và thường xuyên chịu tác động của thời tiết cực đoan, các hoạt động đào tạo, tập huấn và xây dựng mô hình cộng đồng an toàn trước thiên tai đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Khi người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và thông tin cần thiết, họ có thể chủ động phòng tránh, ứng phó kịp thời và hỗ trợ lẫn nhau trong những tình huống khẩn cấp. Đồng thời, sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức và cộng đồng dân cư cũng tạo nên sức mạnh tổng hợp trong công tác phòng, chống thiên tai.
Trong thời gian tới, Cao Bằng tiếp tục đẩy mạnh các chương trình nâng cao năng lực cộng đồng, hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm và tăng cường nguồn lực cho công tác phòng, chống thiên tai. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng cộng đồng an toàn, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt.
Thu Mai