Trong năm 2025, thiên tai ngày càng diễn biến khó lường, gây thiệt hại nghiêm trọng trên cả nước, trong đó, tại Lạng Sơn, địa bàn bị ảnh hưởng bởi các dạng hình thái thiên tai như: rét đậm, rét hại, mưa, lũ, sạt lở đất,… gây ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống, sản xuất của Nhân dân và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Tổng thiệt hại về kinh tế ước tính trên 2.230 tỷ đồng.
Những tháng đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh ghi nhận 2 đợt mưa rào kèm dông khiến 1 người bị thương, 358 hộ dân bị ảnh hưởng về nhà ở, công trình phụ,… Theo dự báo, thiên tai năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp, cực đoan, khó lường, nhất là nguy cơ xuất hiện bão mạnh, rất mạnh, tăng cấp nhanh, quỹ đạo và thời điểm hoạt động phức tạp, khó dự báo. Nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn năm 2025, tập trung đến tháng 8/2026. Bên cạnh đó, nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn gia tăng.
Thống kê của Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Lạng Sơn cho thấy, riêng trong những ngày đầu tháng 7 năm 2026 do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 1(MAYSAK), gây ra mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và dông rải rác với lượng mưa phổ biến 10-50mm. Một số nơi có mưa trên 60 mm như: Cấm Sơn: 69.0mm, Chi Lăng: 79.8mm, Mẫu Sơn 112.5mm, Hữu Lũng: 127mm.
Tình trạng mưa lớn kèm theo gió đã tiềm ẩn những nguy cơ mất an toàn nếu không được cảnh báo sớm, để chủ động phát hiện và cảnh báo kịp thời cho chính quyền và người dân trong tỉnh. Đài Khí tượng thủy văn tỉnh đã thực hiện đầy đủ các quy trình, quy định về dự báo, cảnh báo trước những cơn bão lớn, hiện tượng thiên tai có cường độ cao.
Thiên tai, mưa lũ tại Lạng Sơn trong thời gian vừa qua tiếp tục diễn biến phức tạp. (Ảnh: VQ).
Đài Khí tượng đã kết hợp với các cảnh báo của Trung ương ban hành các bản tin bão, bản tin mưa lớn diện rộng; tin cảnh báo dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh; lũ quét, sạt lở đất; cảnh báo lũ thường xuyên kịp thời đến các đơn vị trong tỉnh. Từ những quan trắc thu được, thông qua phân tích đánh giá tại các trạm quan trắc đã giúp tỉnh xây dựng phương án trong phòng, chống thiên tai có hiệu quả, giảm thiệt hại về người và tài sản khi bão, lũ đi qua.
Đặc biệt, nhờ những thông tin dự báo về lượng mưa, gió, bão mà nhiều vùng núi cao đã có các phương án di dời, chằng chống nhà cửa bảo đảm an toàn cho người và vật nuôi trong những ngày mưa bão. Lãnh đạo Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Lạng Sơn chia sẻ: Đài Khí tượng thủy văn tỉnh thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết 24/24 giờ tại các trạm quan trắc, theo dõi mực nước trên các sông của tỉnh. Từ đó đưa ra các cảnh báo khi có các hình thế thời tiết nguy hiểm.
Do địa hình tỉnh thường xuyên xảy ra tình trạng lũ quét, sạt lở đất ở khu vực đồi núi, các dự báo viên thủy văn thường xuyên cập nhật số liệu, theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết khi có mưa giông lớn. Từ những thông số thu nhận được sẽ đưa ra những cảnh báo về diễn biến của thời tiết trong thời gian sớm nhất để cho các địa phương để có biện pháp phòng chống mưa lũ kịp thời. Tại Trạm Khí tượng Lạng Sơn, những thông số quan trắc được cán bộ trạm theo dõi thường xuyên, liên tục như những thông số về quan trắc khí tượng bề mặt, các yếu tố khí tượng trên cao bằng máy kinh vĩ quang học; giám sát các thiết bị quan trắc tự động;
Đồng thời truyền phát thông tin dữ liệu khí tượng bề mặt, trên cao và các yếu tố khác được thực hiện đầy đủ, chính xác theo đúng quy định của ngành. Các thông số quan trắc hàng ngày được cấp trực tiếp cho các cơ quan chức năng để có những cảnh báo sớm trong phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn khi có thiên tai xảy ra. Đại diện Trạm Khí tượng thủy văn Lạng Sơn khuyến cáo, người dân cần theo dõi chặt chẽ các bảo tin dự báo, cảnh báo thời tiết trên các phương tiện thông tin, chủ động kiểm tra, gia cố nhà cửa, công trình, bảo đảm an toàn sản xuất vào những ngày trước khi có cảnh báo của mưa lũ.
Người dân cần hạn chế di chuyển qua các khu vực ngập sâu, suối tràn khi có mưa lớn. Để hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra các địa phương cần tích cực thực hiện phương án phòng chống thiên tai theo phương châm 4 tại chỗ để hạn chế thấp nhất các thiệt hại do thiên tai gây ra. Qua những dữ liệu quan trắc từ các trạm quan trắc của hệ thống thủy văn sẽ giúp cảnh báo sớm, cảnh báo từ xa với những hiện tượng thời tiết diễn biến phức tạp như mưa bão.
Để kịp thời ứng phó và giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra, ngày 6/5/2026, UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành Kế hoạch số 176/KH-UBND về Phòng chống thiên tai. Mục đích của Kế hoạch nhằm cụ thể hóa các quy định của pháp luật và chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh về công tác phòng, chống thiên tai; tập trung nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện của các cấp, các ngành, địa phương.
Năm 2026 ưu tiên phòng ngừa, ứng phó hiệu quả với các loại hình thiên tai đặc thù của tỉnh miền núi như sạt lở đất, lũ quét, ngập lụt; chủ động rà soát, tổ chức sơ tán dân tại các khu vực nguy hiểm, giảm thiểu thiệt hại về người là mục tiêu hàng đầu, đồng thời hạn chế thấp nhất thiệt hại về tài sản, bảo vệ công trình hạ tầng thiết yếu.
Ngành Khí tượng Thuỷ văn đẩy mạnh cảnh báo sớm giúp người dân ứng phó và giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra.
Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng, phát huy vai trò của chính quyền cơ sở và người dân trong phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai; làm cơ sở để triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trên địa bàn tỉnh.
Bên cạnh đó, UBND tỉnh Lạng Sơn yêu cầu việc xây dựng và triển khai kế hoạch phải bám sát quy định của pháp luật, chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh; phù hợp với điều kiện thực tế, đặc điểm thiên tai trên địa bàn, bảo đảm đồng bộ, khả thi và hiệu quả. Xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương; người đứng đầu chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả thực hiện công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trong phạm vi quản lý. Đồng thời tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống thiên tai, kết hợp giữa công trình và phi công trình; tăng cường công tác dự báo, cảnh báo, thông tin tuyên truyền và hướng dẫn kỹ năng ứng phó cho người dân; chủ động chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện và phương án theo phương châm “bốn tại chỗ”.
Quy định rõ tiến độ thực hiện các nhiệm vụ; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả; thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất theo quy định, bảo đảm kịp thời phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành…
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan, việc đầu tư cho hệ thống dự báo, cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó là yêu cầu cấp thiết. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và sự chủ động của người dân, Lạng Sơn đang từng bước xây dựng năng lực phòng, chống thiên tai theo hướng hiện đại, hiệu quả và thích ứng. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân mà còn tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong điều kiện khí hậu ngày càng nhiều biến động.
Lê Giang