Sơn La hoàn thiện hạ tầng đáp ứng yêu cầu thu gom, phân loại rác thải

Theo số liệu thống kê, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) phát sinh trên địa bàn tỉnh trung bình khoảng 450 tấn/ngày. Trong đó, lượng rác được thu gom và xử lý tập trung đạt khoảng trên 410 tấn/ngày, còn lại chủ yếu do các hộ gia đình tự xử lý bằng hình thức chôn lấp hoặc đốt thủ công tại chỗ.

Trước khi tiến hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, dịch vụ thu gom rác thải đã được đảm bảo thực hiện hằng ngày tại 100% các phường, thị xã, thị trấn và thị tứ và phạm vi thu gom tại khu vực nông thôn cũng được mở rộng, đạt 75/188 xã, tăng 26 xã so với trước năm 2020. Ngay khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào hoạt động, tỉnh đã tổ chức họp bàn triển khai các dịch vụ công ích đô thị sử dụng ngân sách nhà nước.

Các địa phương nâng cao hiệu quả thu gom, phân loại, giảm áp lực đối với công tác xử lý rác thải. 

Để nâng cao hiệu quả công tác thu gom và xử lý rác thải, tỉnh cũng đã triển khai mô hình thí điểm phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn tại tổ 7, phường Tô Hiệu; quản lý, thu gom và tiêu hủy bao gói thuốc bảo vệ thực vật tại phường Chiềng An. Các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội đã tích cực lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường thông qua nhiều hoạt động, như Đoàn thanh niên triển khai phong trào “Đổi rác lấy cây xanh”, “Ngày thứ Bảy xanh”, “Chủ nhật tình nguyện”; các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh triển khai mô hình “Nhà sạch, vườn đẹp” và “Phụ nữ thu gom rác thải tái chế”...

Tại các khu vực chưa có dịch vụ thu gom tập trung, vùng sâu, vùng xa, các địa phương đã chủ động vận động nhân dân tự thu gom, xử lý rác hữu cơ tái sử dụng làm phân bón cho cây trồng, xử lý chôn lấp hoặc đốt rác thải tại gia đình; huy động xã hội hóa xây hơn 5.500 bể chứa, kho chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật. Đến hết năm 2025, tỷ lệ thu gom CTRSH tại khu vực đô thị đạt 92,5% và tại khu vực nông thôn đạt 88%. 

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh Sơn La phấn đấu nâng tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn đô thị lên 98%. Hiện nay, tỉnh Sơn La đang triển khai quyết liệt đồng bộ nhóm giải pháp, trọng tâm là rà soát, nâng cấp hạ tầng các điểm tập kết và khu xử lý; thu hút đầu tư công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường nhằm giảm tỷ lệ chôn lấp. Đồng thời, ưu tiên bố trí nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường, đẩy mạnh tuyên truyền phân loại rác tại nguồn và tăng cường kiểm tra, giám sát để đảm bảo hiệu quả thực hiện theo đúng quy định.

Triển khai thực hiện phân loại CTRSH tại nguồn, tỉnh Sơn La yêu cầu chậm nhất đến ngày 31/12/2026: Tất cả các xã, phường ban hành chương trình, kế hoạch hoặc đề án triển khai phân loại CTRSH tại nguồn phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; Xây dựng, bổ sung các tài liệu tuyên truyền về phân loại CTRSH tại nguồn (sổ tay, tờ gấp, tờ rơi, video, phóng sự hướng dẫn kỹ thuật hoặc các hình thức khác phù hợp); rà soát, kiện toàn hoặc bổ sung đội ngũ tuyên truyền viên cấp xã để tuyên truyền việc phân loại CTRSH tại nguồn đến các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư trên địa bàn.

Chậm nhất ngày 01/01/2027: Các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân thực hiện phân loại đối với chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế. Tiếp tục triển khai thực hiện phân loại CTRSH trên địa bàn phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La làm cơ sở nhân rộng trên địa bàn toàn tỉnh. Rà soát, bổ sung quy hoạch và đầu tư xây dựng các điểm tập kết, trạm trung chuyển, khu xử lý CTRSH trên địa bàn bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường và điều kiện thực tiễn của địa phương.

Các mô hình phân loại CTRSH hiệu quả tiếp tục được nhân rộng triển khai. 

Kể từ 01/01/2028 đến ngày 31/12/2030: Đầu tư nâng cấp, mở rộng hoàn thiện mạng lưới thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH từ cấp tỉnh đến cấp xã đáp ứng các yêu cầu theo quy định. Triển khai thực hiện phân loại đối với chất thải thực phẩm và CTRSH khác (chất thải rắn cồng kềnh và chất thải rắn sinh hoạt khác còn lại) tại các khu vực được công nhận đô thị như sau: 

Kể từ ngày 01/01/2028 duy trì và mở rộng việc triển khai thực hiện phân loại CTRSH tại nguồn trên địa bàn phường: Tô Hiệu, Chiềng An, Chiềng Sinh, Chiềng Cơi. Kể từ ngày 01/01/2029 mở rộng triển khai thực hiện trên địa bàn các xã, phường của tỉnh Sơn La: Mường La, Vân Hồ, Phù Yên, Bắc Yên, Mai Sơn, Quỳnh Nhai, Thuận Châu, Sông Mã, Sốp Cộp, Yên Châu; Mộc Châu, Mộc Sơn, Vân Sơn, Thảo Nguyên.

Tại các xã nông thôn mới, xã nông thôn mới hiện đại triển khai thực hiện phân loại CTRSH tại nguồn bảo đảm đạt các chỉ tiêu theo Quyết định 51/2025/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Tại các địa phương chưa có đơn vị xử lý hoặc chưa đảm bảo điều kiện tiếp nhận, thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH sau phân loại: Thực hiện theo chương trình, kế hoạch hoặc đề án của địa phương, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai thực hiện phân loại đầy đủ theo lộ trình tại kế hoạch này.

Khuyến khích các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân ở nông thôn sau khi thực hiện phân loại tận dụng tối đa chấtthải thực phẩm để làm phân bón hữu cơ, làm thức ăn chăn nuôi, giảm tối đa lượng chất thải phải chuyển giao xử lý. Từ năm 2031: CTRSH phát sinh tại hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn toàn tỉnh phải được phân loại tại nguồn theo quy định.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được đẩy mạnh triển khai là hoàn thiện hạ tầng, phương tiện và tổ chức dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt. UBND cấp xã: Rà soát, quy hoạch, bố trí và đưa vào hoạt động các điểm tập kết, trạm trung chuyển CTRSH đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy định; chỉ đạo các đơn vị thu gom, vận chuyển CTRSH để xác định địa điểm, thời gian, tần suất, tuyến thu gom và lộ trình di chuyển của phương tiện vận chuyển để bảo đảm công tác thu gom CTRSH sau khi phân loại được đồng bộ, hiệu quả, tiết kiệm và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Sở Nông nghiệp và Môi trường; UBND cấp xã: Thực hiện các thủ tục đấu thầu, đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ lựa chọn cơ sở thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH theo quy định tại khoản 1 Điều 77 và khoản 2 Điều 78 của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; Các cơ sở thu gom, vận chuyển CTRSH: Đầu tư, nâng cấp các trang thiết bị và phương tiện thu gom, vận chuyển CTRSH đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo quy định, đồng thời tăng cường thêm nhân lực để đáp ứng nhu cầu thu gom, vận chuyển CTRSH được kịp thời, không để tồn đọng gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường.

Chủ đầu tư các cơ sở xử lý CTRSH: Đầu tư cải tiến trang thiết bị, công nghệ xử lý CTRSH, ưu tiên các công nghệ tiên tiến, hiện đại, tăng cường tái chế và thu hồi năng lượng từ CTRSH, hạn chế đến mức thấp nhất việc chôn lấp trực tiếp CTRSH. Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ủy ban mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, UBND cấp xã: Tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật liên quan đến CTRSH theo Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật của Trung ương và của tỉnh đến các cơ quan, đơn vị, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh./.

Lê Đức