Những năm gần đây, Hà Nội từng bước thay đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ. Nhiều địa phương đã chuyển sang sử dụng phân bón hữu cơ, phân vi sinh, thuốc bảo vệ thực vật sinh học; mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; đầu tư nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới tiết kiệm và tự động hóa.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện có hơn 400 mô hình nông nghiệp đa giá trị, trong đó giá trị sản phẩm từ các mô hình này chiếm khoảng 40% tổng giá trị sản xuất toàn ngành. Để thúc đẩy chuyển đổi xanh, Hà Nội đang hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ. Nghị quyết số 53/2025 của HĐND thành phố quy định về một số chính sách phát triển nông nghiệp thành phố đã tạo thêm nguồn lực phát triển các chuỗi giá trị nông sản theo hướng xanh, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm.
Nhiều HTX trên địa bàn thành phố chủ động ứng dụng khoa học-công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất.
Từ việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến như VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO đến quản lý truy xuất nguồn gốc, ứng dụng nông nghiệp thông minh... đã góp phần nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Một trong những mô hình tiêu biểu là HTX Đan Hoài (xã Đan Phượng). Nhằm nâng cao giá trị cho sản phẩm nông nghiệp, HTX đã mạnh dạn đầu tư 85 nhà màng, nhà lưới với tổng diện tích khoảng 20.000m², đồng thời áp dụng hệ thống tưới tiên tiến tiết kiệm nước và công nghệ điều tiết nhiệt độ, ánh sáng.
Theo đại diện HTX để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp thì việc chuyển đổi sang sản xuất xanh, ứng dụng công nghệ là yêu cầu bắt buộc. Nhờ đầu tư bài bản và ứng dụng khoa học kỹ thuật, HTX hiện đã làm chủ quy trình trồng, chăm sóc và xử lý ra hoa hàng loạt đối với lan hồ điệp chất lượng cao. Hiện, mỗi năm, HTX Đan Hoài cung cấp cho thị trường khoảng 1 triệu cây giống và lan hồ điệp thương phẩm, đạt doanh thu hàng tỷ đồng.
Những năm trở lại, các địa phương đang thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao, từng bước kết hợp sản xuất nông nghiệp với dịch vụ, du lịch nhằm gia tăng giá trị trên cùng đơn vị diện tích. Tại HTX nông nghiệp Xứ Đoài (xã Hưng Đạo) mô hình trồng nho Hạ Đen và nho sữa được đầu tư hệ thống nhà màng, tưới nhỏ giọt và máy móc cơ giới hóa. Theo đại diện HTX, nho Hạ Đen có hương thơm, độ giòn và vị ngọt, giá bán khoảng 150.000 đồng/kg; nho sữa có vị thanh mát, giá khoảng 180.000 đồng/kg. Với diện tích 5.000m², mỗi năm trang trại thu hoạch khoảng 4-5 tấn quả cung ứng ra thị trường.
Mô hình trồng nho Hạ Đen mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội.
Còn tại xã Sóc Sơn, HTX Dịch vụ nông nghiệp Thành Tâm đã đầu tư hệ thống nhà kính hiện đại kết hợp công nghệ thủy canh tuần hoàn để sản xuất rau an toàn. Mô hình giúp kiểm soát tốt điều kiện canh tác, hạn chế sâu bệnh và giảm đáng kể việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Hiện nay, với diện tích khoảng 1.600m² nhà kính, hợp tác xã cung cấp từ 6 đến 7 tạ rau ăn lá mỗi ngày cho thị trường.
Hệ thống thủy canh tuần hoàn giúp tiết kiệm khoảng 70% lượng nước so với phương thức canh tác truyền thống, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp sản xuất ổn định quanh năm mà còn giảm tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch từ khoảng 30% xuống còn 10%. Nhà kính giúp kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và các yếu tố môi trường, tạo điều kiện cho cây trồng phát triển ổn định trước những diễn biến bất thường của thời tiết.
Chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không chỉ là xu thế mà còn là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu; giảm sử dụng hóa chất; tăng phân bón hữu cơ; phục hồi độ phì của đất... cũng đang được triển khai mạnh mẽ. Đây được xem là giải pháp căn cơ để hướng tới nền nông nghiệp thân thiện với môi trường, khai thác tài nguyên theo hướng bền vững thay vì tận dụng tối đa như trước đây.
Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng nền nông nghiệp theo hướng hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, gắn với du lịch nông thôn và dịch vụ đô thị. Thành phố xác định đầu tư hạ tầng vùng sản xuất tập trung, phát triển chuỗi giá trị và xây dựng thương hiệu nông sản là những nhiệm vụ trọng tâm. hành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất; đưa các giống cây trồng, vật nuôi mới có năng suất, chất lượng cao vào sản xuất đại trà; phát triển các mô hình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và nông nghiệp công nghệ cao. Đồng thời tăng cường cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.
Bên cạnh đó, Hà Nội tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ về giống, vật tư, khoa học kỹ thuật, tín dụng; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp; hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại cho các sản phẩm nông nghiệp. Các nguồn lực từ chương trình xây dựng nông thôn mới, Chương trình OCOP và các dự án phát triển vùng sản xuất tập trung cũng sẽ được lồng ghép để nâng cao hiệu quả đầu tư./.
Minh Ánh