Rà soát lịch thời vụ, chỉnh kế hoạch xuống giống phù hợp với diễn biến nguồn nước

Trước thực trạng trên, các chuyên gia kiến nghị địa phương khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) tuyệt đối không được chủ quan trước nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn; cần chuẩn bị phương án sản xuất từ sớm, lấy khả năng bảo đảm nguồn nước làm căn cứ quan trọng để xác định lịch thời vụ, cơ cấu giống và diện tích gieo trồng. Việc bố trí sản xuất vụ đông xuân 2026-2027 phải căn cứ vào điều kiện thực tế của từng tiểu vùng sinh thái, tránh tình trạng xuống giống tập trung khi nguồn nước chưa bảo đảm. Những khu vực ven biển, cửa sông và vùng cuối nguồn cần ưu tiên bố trí thời vụ sớm để hạn chế nguy cơ lúa bị ảnh hưởng khi hạn mặn bước vào cao điểm. Với những diện tích xuống giống muộn, chỉ nên tổ chức sản xuất khi có khả năng chủ động nguồn nước tưới.

Các địa phương cần rà soát lịch thời vụ, điều chỉnh kế hoạch xuống giống phù hợp với diễn biến nguồn nước, phấn đấu hoàn thành gieo sạ vụ đông xuân trước ngày 10/1/2027 theo điều kiện từng vùng. Việc xuống giống phải bảo đảm tính linh hoạt, không chạy theo tiến độ diện tích mà bỏ qua nguy cơ thiếu nước ở giai đoạn sinh trưởng quan trọng của cây lúa.

Các địa phương cần xây dựng phương án ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp. Ảnh minh họa.

Về cơ cấu giống, các địa phương cần lựa chọn giống có thời gian sinh trưởng phù hợp, ưu tiên những giống ngắn ngày, có khả năng thích ứng với điều kiện bất lợi tại vùng có nguy cơ hạn mặn. Đối với khu vực bảo đảm nguồn nước, cần phát triển các giống lúa chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường và định hướng nâng cao giá trị hạt gạo.

Cùng với điều chỉnh thời vụ và cơ cấu giống, ngành trồng trọt khuyến cáo nông dân giảm lượng giống gieo sạ, bón phân cân đối, tăng cường quản lý dịch hại tổng hợp và áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất. Các biện pháp tưới tiết kiệm, quản lý nước hợp lý cần được triển khai đồng bộ nhằm giảm chi phí đầu vào, hạn chế lãng phí tài nguyên và nâng cao hiệu quả canh tác.

Đối với cây ăn trái và các loại cây trồng lâu năm, các địa phương cần ưu tiên bảo vệ diện tích hiện có, đặc biệt là những vùng có giá trị kinh tế cao nhưng phụ thuộc lớn vào nguồn nước tưới. Người dân không nên tự ý mở rộng diện tích hoặc xử lý cây ra hoa trái vụ khi chưa bảo đảm nguồn nước, bởi nguy cơ thiệt hại sẽ tăng cao nếu hạn hán kéo dài.

Năm 2026, tổng diện tích gieo trồng lúa tại vùng Đông Nam Bộ và ĐBSCL ước đạt hơn 4,038 triệu ha, giảm khoảng 94.400 ha so với năm 2025. Năng suất bình quân đạt 64,3 tạ/ha, tăng 1,3 tạ/ha; sản lượng đạt gần 25,97 triệu tấn, giảm khoảng 67.900 tấn. Trong đó, vụ đông xuân 2025-2026 có diện tích gieo trồng khoảng 1,565 triệu ha, năng suất bình quân 73,1 tạ/ha, sản lượng hơn 11,44 triệu tấn. Vụ hè thu 2026 đạt diện tích khoảng 1,522 triệu ha, sản lượng hơn 9 triệu tấn. Vụ thu đông 2026 có diện tích khoảng 744.600 ha, sản lượng ước đạt 4,379 triệu tấn.

Nhìn chung, sản xuất lúa khu vực này tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực và duy trì nguồn cung phục vụ xuất khẩu. Tuy nhiên, diện tích gieo trồng có xu hướng giảm tại một số khu vực, trong khi thời tiết diễn biến bất thường, chi phí đầu vào tăng và yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc ngày càng cao, đặt ra yêu cầu tổ chức sản xuất hiệu quả hơn…/.

MỸ KIM