Quảng Trị siết chặt quản lý giám sát, giảm tác động môi trường từ hoạt động khai khoáng

Những năm gần đây, Quảng Trị tăng cường công tác quản lý, giám sát môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến tài nguyên thiên nhiên và đời sống người dân. Các cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra việc thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường, giám sát hệ thống xử lý chất thải, kiểm soát bụi, tiếng ồn và nước thải tại các mỏ khai thác.

Bên cạnh đó, tỉnh yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghiêm các quy định về cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác, ký quỹ bảo vệ môi trường và áp dụng công nghệ khai thác tiên tiến để hạn chế thất thoát tài nguyên. Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp cũng được chú trọng, góp phần nâng cao trách nhiệm trong bảo vệ môi trường, hướng tới khai thác khoáng sản hiệu quả và bền vững. Quảng Trị có nguồn tài nguyên khoáng sản khá phong phú với nhiều loại khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường như đá, cát, sỏi, đất san lấp, sét gạch ngói.

Ngoài ra còn có titan, vàng, than bùn và một số khoáng sản khác. Đây là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Những năm qua, công tác quản lý nhà nước về khoáng sản từng bước được tăng cường. Quy hoạch khoáng sản đã được tích hợp vào Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tạo cơ sở cho việc khai thác, sử dụng tài nguyên hiệu quả, bền vững. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ năm 2020 đến quý I/2026, UBND tỉnh đã cấp 51 giấy phép thăm dò khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường và 81 giấy phép khai thác khoáng sản.

Quảng Trị có nguồn tài nguyên khoáng sản khá phong phú, đa dạng. 

Tỉnh cũng tổ chức đấu giá thành công 44 khu vực khai thác khoáng sản, góp phần minh bạch hóa hoạt động khai thác, tăng nguồn thu ngân sách và đáp ứng nhu cầu vật liệu cho các công trình hạ tầng, giao thông trọng điểm. Song song với công tác cấp phép, hoạt động thanh tra, kiểm tra được tăng cường nhằm kiểm soát việc chấp hành quy định về khoáng sản, đất đai, môi trường và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.

Qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện, xử lý các trường hợp khai thác vượt công suất, vượt phạm vi cho phép, chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc chưa thực hiện đầy đủ các cam kết môi trường, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực khoáng sản. Bên cạnh những đóng góp cho phát triển kinh tế, hoạt động khai thác khoáng sản cũng đặt ra yêu cầu phải bảo đảm hài hòa giữa lợi ích phát triển với nhiệm vụ bảo vệ môi trường và ổn định đời sống người dân tại các khu vực có mỏ khai thác. Thời gian qua, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản cơ bản đã thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường như xây dựng hệ thống thoát nước, hố lắng, phun nước giảm bụi, thu gom chất thải, quan trắc môi trường định kỳ và ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường theo quy định.

Nhiều đơn vị sau khi kết thúc khai thác đã thực hiện san gạt mặt bằng, cải tạo hiện trạng, trồng cây phục hồi cảnh quan; phối hợp với địa phương sửa chữa các tuyến đường vận chuyển và tham gia các hoạt động an sinh xã hội.

Đại diện Nhà máy Xi măng Sông Gianh, cho biết nguồn nguyên liệu từ mỏ đá vôi Lèn Bảng tại xã Tiến Hóa là yếu tố quan trọng phục vụ sản xuất. Đơn vị thường xuyên tưới nước giảm bụi trên các tuyến đường vận chuyển, kiểm soát hoạt động nổ mìn, duy trì quan trắc môi trường và thực hiện đầy đủ các giải pháp phục hồi môi trường theo quy định.

Tuy nhiên, tại một số khu vực vẫn còn phát sinh các vấn đề người dân quan tâm như bụi, tiếng ồn trong quá trình khai thác, vận chuyển vật liệu hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường sinh thái nếu hoạt động khai thác không được kiểm soát chặt chẽ. Một số doanh nghiệp còn chậm thực hiện các nội dung cải tạo, phục hồi môi trường theo tiến độ cam kết. Hoạt động khai thác khoáng sản tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 220 giấy phép hoạt động khoáng sản và giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản còn hiệu lực, gồm 22 giấy phép hoạt động khoáng sản do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp, 131 giấy phép hoạt động khoáng sản do UBND tỉnh cấp và 67 giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản.

Lãnh đạo UBND xã Hướng Hiệp cho biết, hiện địa bàn có 11 điểm mỏ đã được cấp phép hoặc có chủ trương đầu tư khai thác khoáng sản. Trong khi đó, địa bàn rộng, nhiều tuyến vận chuyển đi qua khu dân cư và trường học nên công tác quản lý còn gặp khó khăn.

Thực tiễn cơ sở cho thấy, sự đồng thuận của người dân là yếu tố quan trọng để hoạt động khai thác khoáng sản được triển khai hiệu quả, bền vững. Do đó, cùng với việc tuân thủ quy định pháp luật, các doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm xã hội, phối hợp với chính quyền địa phương giải quyết các vấn đề về môi trường và đời sống dân sinh.

UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu các doanh nghiệp, cơ sở khai thác khoáng sản phải đảm bảo yếu tố môi trường. (Ảnh: NV). 

Một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý khoáng sản là tăng cường giám sát từ cộng đồng dân cư, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội. Thông qua tiếp xúc cử tri, tiếp công dân, phản ánh của báo chí và các kênh giám sát ở cơ sở, nhiều vấn đề liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản đã được phát hiện, kiến nghị xử lý kịp thời.

Từ năm 2025 đến 6 tháng đầu năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp nhận, xử lý 16 nội dung phản ánh, kiến nghị liên quan đến lĩnh vực khoáng sản. Hiện toàn tỉnh đang triển khai 7 cuộc giám sát chuyên đề về các lĩnh vực người dân quan tâm, trong đó có nội dung quản lý, khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường. Công tác theo dõi, đôn đốc sau giám sát được thực hiện thường xuyên nhằm bảo đảm các kiến nghị được tiếp thu, giải quyết hiệu quả.

Để bảo vệ nguồn tài nguyên khoáng sản trên địa bàn. Ngày 9/4/2026, UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Quyết định số 1356/QĐ-UBND về Quy chế phối hợp trong quản lý nhà nước về khoáng sản.

Theo Quy chế nêu trên, công tác bảo vệ môi trường được đặt ở vị trí trọng tâm thông qua việc tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, kiểm soát chặt việc thực hiện nghĩa vụ ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Quy chế cũng yêu cầu các doanh nghiệp khai thác khoáng sản tuân thủ đầy đủ các quy định về bảo vệ môi trường, bảo đảm khai thác đúng phạm vi, công suất được cấp phép, góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững.

Việc siết chặt giám sát môi trường trong hoạt động khai khoáng không chỉ giúp Quảng Trị hạn chế nguy cơ ô nhiễm, suy thoái đất, nguồn nước và hệ sinh thái mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế. Trong bối cảnh nhu cầu khai thác, sử dụng tài nguyên ngày càng gia tăng, yêu cầu đặt ra là phải cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và bảo vệ môi trường. Khi các hoạt động khai thác được kiểm soát chặt chẽ, tài nguyên khoáng sản sẽ được sử dụng hiệu quả hơn, góp phần bảo vệ môi trường sống, bảo đảm sinh kế cho người dân địa phương.

Đức Trí