Hiện nay tại xã Vĩnh Thủy, sản xuất nông nghiệp đang từng bước chuyển dịch theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường. Thay vì phụ thuộc nhiều vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, người dân được khuyến khích tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, áp dụng các quy trình canh tác giảm hóa chất và chú trọng bảo vệ đất, nguồn nước.
Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng nông sản và sức cạnh tranh trên thị trường. Việc thay đổi phương thức sản xuất cũng giúp người dân nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe và hạn chế những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái. Để thay đổi phương thức chăn nuôi, theo chia sẻ của người dân ở thôn Đức Xá, tham gia chuỗi liên kết với Tập đoàn Quế Lâm, sau 6 tháng thực hiện, gia đình anh nhận thấy rõ sự khác biệt ở môi trường chuồng nuôi đối với lợn.
Qua 6 tháng áp dụng mô hình liên kết, quy trình này mang lại nhiều lợi ích. Con giống, thức ăn và men vi sinh được cung ứng đầy đủ. Chuồng nuôi không phát sinh mùi hôi. Trong quá trình nuôi không sử dụng chất cấm, kháng sinh nên sản phẩm tạo ra an toàn. Đáng chú ý, một trong hai con lợn nái ban đầu của gia đình đã sinh lứa đầu với 8 lợn con khỏe mạnh. Theo cam kết trong chuỗi liên kết, khi lợn đạt thời gian nuôi theo quy trình, Tập đoàn Quế Lâm sẽ thu mua sản phẩm. Với các hộ chăn nuôi nằm xen trong khu dân cư, việc xử lý chất thải cũng là yêu cầu được địa phương quan tâm. Theo quy trình liên kết, chăn nuôi lợn sử dụng men vi sinh để xử lý, hạn chế phát sinh mùi và tận dụng nguồn phân hữu cơ bón cho các vườn cây ăn quả.
Đến nay, toàn xã đang triển khai 21 mô hình chăn nuôi hữu cơ theo chuỗi liên kết với Tập đoàn Quế Lâm. Trong đó, 10 mô hình nhận hỗ trợ từ nguồn kinh phí khuyến nông của tỉnh và 11 mô hình được hỗ trợ từ xã. Từ những hộ dân đầu tiên, cách làm này đang dần được mở rộng thành các mô hình có sự tham gia của chính quyền và doanh nghiệp. Người dân thay đổi quy trình sản xuất, doanh nghiệp cung cấp đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm; địa phương hỗ trợ nguồn lực và tạo điều kiện để các hộ tham gia.
Ngay từ đầu năm 2026, xã Vĩnh Thủy đã ban hành nghị quyết chuyên đề, bố trí 500 triệu đồng vốn hỗ trợ các mô hình sản xuất và liên kết với Tập đoàn Quế Lâm xây dựng chuỗi giá trị. Với các hộ tham gia, doanh nghiệp cung ứng con giống, thức ăn, chế phẩm sinh học, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Từ chăn nuôi, Vĩnh Thủy đang mở rộng liên kết sang trồng trọt.
Canh tác nông nghiệp theo hướng an toàn, hữu cơ góp phần nâng cao chất lượng nông sản. (Ảnh: LA).
Toàn xã duy trì diện tích gieo cấy lúa ổn định trên 3.000 ha/năm; diện tích liên kết sản xuất, tiêu thụ với doanh nghiệp đạt 400ha. Địa phương đang liên kết với Trung tâm Giống nông nghiệp tỉnh Quảng Trị, Tổng Công ty thương mại Quảng Trị và Công ty TH True Milk; trong đó, lúa hữu cơ đang trở thành một hướng sản xuất được chú trọng. Theo lãnh đạo UBND xã Vĩnh Thủy, vụ đông-xuân 2025-2026, toàn xã sản xuất 49,5ha lúa hữu cơ, năng suất bình quân đạt 60 tạ/ha, thu nhập khoảng 49 triệu đồng/ha. Sau khi trừ chi phí, bình quân mỗi ha cho thu nhập cao hơn sản xuất lúa thông thường từ 3-4 triệu đồng.
Việc thực hiện quy trình khép kín, thu hoạch lúa tươi ngay tại ruộng cũng giúp giảm tổn thất sau thu hoạch từ 5-7%. Từ kết quả này, xã đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 200ha lúa hữu cơ. Kết quả bước đầu từ vụ đông-xuân 2025-2026 cho thấy sản xuất lúa hữu cơ không chỉ đáp ứng yêu cầu về quy trình, an toàn sản phẩm mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với cách sản xuất thông thường.
Với mức thu nhập cao hơn lúa thông thường từ 3-4 triệu đồng/ha sau khi trừ chi phí, mô hình đang tạo thêm động lực để người dân tiếp tục tham gia. Đây cũng là cơ sở để Vĩnh Thủy mở rộng diện tích, hướng tới hình thành những vùng sản xuất hữu cơ ổn định. Theo kế hoạch, năm 2027, địa phương dự kiến triển khai 95,5ha lúa hữu cơ tại các hợp tác xã, tổ hợp tác trên địa bàn.
Cùng với sản xuất theo hướng hữu cơ, yêu cầu giảm phát thải cũng đang được địa phương đưa vào sản xuất. Theo số liệu của xã, các hợp tác xã đang triển khai mô hình giảm khí thải trên 521,5ha, với sự tham gia của 2.684 hộ tại hơn 12 hợp tác xã. Trong chăn nuôi, người dân chú trọng xử lý chất thải, sử dụng men vi sinh và tận dụng phân hữu cơ. Trên đồng ruộng, yêu cầu giảm phát thải đang được gắn với quy trình sản xuất.
Mục tiêu mở rộng diện tích lúa hữu cơ, cùng các mô hình giảm phát thải, đang đặt ra yêu cầu tiếp tục duy trì liên kết với doanh nghiệp và hỗ trợ người dân trong quá trình chuyển đổi.
Phát triển nông nghiệp và chăn nuôi theo hướng hữu cơ, an toàn không chỉ là sự thay đổi trong cách canh tác, sản xuất mà còn mở ra hướng đi lâu dài cho xã Vĩnh Thủy trong quá trình xây dựng nền nông nghiệp xanh. Việc xây dựng các mô hình sản xuất an toàn phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ góp phần tạo hiệu quả kinh tế bền vững. Với sự đồng hành của chính quyền, người dân và sự liên kết tiêu thụ chặt chẽ từ các doanh nghiệp, Vĩnh Thủy có cơ sở để hình thành những vùng sản xuất chất lượng cao. Đây cũng là tiền đề để địa phương nâng cao thu nhập cho người dân, bảo vệ tài nguyên và hướng tới một nền nông nghiệp ổn định, vững chắc.
Lê Ngọc