Quảng Ninh: Khôi phục rừng ngập mặn, nâng cao khả năng thích ứng biến đổi khí hậu

Quảng Ninh hiện là một trong những địa phương có mức độ đa dạng sinh học cao của cả nước với khoảng 4.350 loài thuộc 19 hệ sinh thái chính, trong đó có nhiều loài đặc hữu, quý hiếm và nguy cấp cần được bảo tồn. Theo đó, các ngành chức năng của tỉnh đã thực hiện kiểm kê, bảo vệ khoảng 122.656ha rừng tự nhiên, 19.686ha rừng ngập mặn, 850ha cỏ biển và 140 rạn san hô.

Tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh tăng từ 38% năm 2000 lên 55,06% hiện nay, đứng thứ 14 cả nước. Đặc biệt, nhằm tăng cường kết nối sinh thái và bảo vệ tính toàn vẹn của các hệ sinh thái tự nhiên, tỉnh đã quy hoạch thành lập 3 hành lang đa dạng sinh học loại không liên tục gồm hành lang ven biển, hành lang núi và hành lang biển với tổng diện tích 131.525ha để quản lý trong giai đoạn 2021–2030.

Rừng ngập mặn Quảng Ninh phân bố tập trung tại các khu vực: Móng Cái, Quảng Yên, Đầm Hà, Tiên Yên và vùng đệm Vườn quốc gia Bái Tử Long. Không chỉ đóng vai trò như “lá chắn xanh” bảo vệ đê điều, hạn chế tác động của sóng, gió, triều cường và nước biển dâng, rừng ngập mặn còn là nơi cư trú, sinh trưởng của nhiều loài thủy sinh vật có giá trị kinh tế cao.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, hệ sinh thái rừng ngập mặn giúp hấp thụ và lưu giữ carbon, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ đa dạng sinh học, đồng thời tạo điều kiện phát triển các mô hình kinh tế sinh thái, du lịch cộng đồng và nuôi trồng thủy sản bền vững.

Quảng Ninh là một trong những địa phương có diện tích rừng ngập mặn lớn. 

Nhằm bảo vệ và phát triển hệ sinh thái rừng ven biển, giai đoạn 2021-2025, Ban Quản lý dự án trồng rừng Việt - Đức (Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã triển khai đồng bộ nhiều dự án quan trọng với sự hỗ trợ của Trung ương, các tổ chức quốc tế và nguồn lực của tỉnh. Trong giai đoạn này, đơn vị đã thực hiện 6 dự án lớn về bảo vệ và phát triển rừng ven biển. Các dự án đã trồng mới 438,23ha rừng ngập mặn; trồng bổ sung, phục hồi và làm giàu 1.347,76ha rừng; trồng gần 60.000 cây phân tán ven biển và đầu tư 9 công trình phục vụ bảo vệ, phát triển rừng ven biển. Tổng diện tích rừng được trồng mới, phục hồi đạt gần 1.786ha.

Trong đó, Dự án hiện đại hóa ngành lâm nghiệp và tăng cường tính chống chịu vùng ven biển (FMCR) trồng mới 126,32ha, phục hồi, làm giàu gần 600ha rừng ngập mặn; Dự án bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ, đặc dụng ven biển tỉnh Quảng Ninh có hơn 855ha rừng được trồng mới và phục hồi; cùng nhiều dự án trồng rừng thay thế sử dụng nguồn vốn từ Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Quảng Ninh.

Lãnh đạo Ban Quản lý dự án trồng rừng Việt - Đức, cho biết, những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy hiệu quả rõ rệt của các dự án phục hồi rừng ngập mặn đối với môi trường sinh thái và đời sống người dân. Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương, các ngành chức năng và các tổ chức quốc tế để mở rộng diện tích rừng ngập mặn, nâng cao chất lượng quản lý, bảo vệ rừng, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu của tỉnh”.

Giai đoạn 2026-2030, Ban Quản lý dự án trồng rừng Việt - Đức tiếp tục triển khai các dự án đang thực hiện, đồng thời tập trung trồng dặm, chăm sóc, bảo vệ và bàn giao diện tích rừng sau khi kết thúc giai đoạn đầu tư lâm sinh.

Theo kế hoạch, năm 2026 sẽ thực hiện trồng mới 31,6ha RNM. Giai đoạn 2026-2030 dự kiến phục hồi, phát triển thêm 150ha, kết hợp đầu tư 5km đường lâm nghiệp và 5km kênh mương phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng và phát triển sản xuất. Nhiều dự án hợp tác quốc tế tiếp tục được xúc tiến như Dự án bảo vệ và phát triển rừng vùng ven biển nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy tăng trưởng xanh do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ, cùng Dự án phục hồi và quản lý bền vững rừng ngập mặn ven biển phía Bắc và miền Trung do Cơ quan Lâm nghiệp Hàn Quốc hỗ trợ. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng giúp Quảng Ninh mở rộng diện tích rừng ngập mặn, nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế sinh thái bền vững.

Trước đó, tại Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định rõ yêu cầu “bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái biển, ven biển quan trọng”, coi đây là nền tảng cho tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế biển hiện đại.  Bên cạnh đó, Quyết định số 149/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã nhấn mạnh nhiệm vụ phục hồi hệ sinh thái tự nhiên bị suy thoái, tăng cường bảo vệ rừng ngập mặn, sử dụng bền vững tài nguyên sinh học và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước biến đổi khí hậu.

Rừng ngập mặn có vai trò quan trọng trong phòng chống thiên tai. 

Đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường, định hướng xuyên suốt hiện nay là phát triển nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh gắn với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và giảm phát thải khí nhà kính. Trong đó, hệ sinh thái rừng ngập mặn được xác định là “hạ tầng sinh thái mềm” có vai trò quan trọng trong phòng chống thiên tai, hấp thụ carbon và bảo vệ đa dạng sinh học ven biển.

Bám sát chủ trương của Trung ương, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành nhiều chương trình, quy hoạch và chỉ đạo chuyên đề nhằm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phục hồi hệ sinh thái ven biển. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XV xác định rõ định hướng phát triển nhanh, bền vững trên nền tảng tăng trưởng xanh, chuyển đổi mô hình phát triển từ “nâu” sang “xanh”, lấy bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên làm điều kiện tiên quyết.

Tỉnh cũng xác định rõ mục tiêu phát triển kinh tế biển phải gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, đặc biệt là hệ sinh thái rừng ngập mặn, bãi triều, cỏ biển và rạn san hô. Đây là quan điểm phát triển có ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang tác động trực tiếp tới vùng ven biển Quảng Ninh. Phục hồi và phát triển rừng ngập mặn không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế xanh, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển Quảng Ninh trong những năm tới.

Quỳnh Anh