Trên cơ sở bản đồ phương án sử dụng đất của Ban Quản lý rừng phòng hộ Quảng Ninh, bản đồ diễn biến tài nguyên rừng của tỉnh Quảng Trị năm 2025 và kết quả điều tra khoanh vẽ thực địa, trong tổng diện tích đất rừng khu vực xây dựng Phương án quản lý rừng bền vững là 49.861,88 ha, diện tích có rừng 47.621,28 ha, (rừng tự nhiên 46.430,08 ha, rừng trồng 1.191,20 ha) và đất chưa có rừng 2.240,60 ha. Đáng chú ý, tổng trữ lượng rừng gỗ trong phạm vi xây dựng phương án của Ban Quản lý là 5.711.450,23 m3.
UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu Ban Quản lý rừng phòng hộ Quảng Ninh khai thác hợp lý tiềm năng, lợi thế về tài nguyên rừng, cảnh quan thiên nhiên và đa dạng sinh học để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí và cho thuê môi trường rừng; từng bước tạo nguồn thu bền vững, nâng cao năng lực tự chủ tài chính, tạo việc làm và cải thiện sinh kế cho người dân địa phương.
Phát huy hiệu quả chức năng phòng hộ của rừng; thực hiện tốt trách nhiệm đối với cộng đồng dân cư, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an sinh tại địa phương Phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí và cho thuê môi trường rừng gắn với bảo tồn thiên nhiên, tạo nguồn thu ổn định cho đơn vị. Tăng thu nhập, tạo việc làm và chia sẻ lợi ích từ rừng cho cộng đồng địa phương.
Quản lý, bảo vệ nguyên vẹn 47.621,28 ha rừng hiện có và 920,18 ha diện tích rừng trồng chưa thành rừng; duy trì độ che phủ rừng trên 95,51%. Bảo tồn đa dạng sinh học, các hệ sinh thái rừng và các loài động, thực vật quý hiếm, đặc hữu; bảo vệ các giá trị dịch vụ môi trường rừng. Nâng cao chất lượng rừng, tăng khả năng phòng hộ, bảo vệ đất, nguồn nước, hấp thụ và lưu giữ các-bon; góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu thiên tai.
Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng; hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững, trồng dược liệu dưới tán rừng, lâm sản ngoài gỗ và du lịch cộng đồng. Thu hút các nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước nhằm phát triển sinh kế, giảm áp lực lên tài nguyên rừng và góp phần bảo tồn đa dạng sinh học.
Quản lý, phát triển bền vững tài nguyên tại rừng phòng hộ góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu thiên tai.
Để quản lý, bảo vệ rừng hiệu quả, Ban Quản lý rừng phòng hộ Quảng Ninh phân công phạm vi, diện tích quản lý cho lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng thường xuyên tổ chức tuần tra, quản lý bảo vệ rừng, đặc biệt ở những khu vực điểm nóng, địa hình phức tạp, hiểm trở để kịp thời ngăn chặn những hành vi xâm hại rừng trái pháp luật. Bảo vệ các loài động, thực vật hoang dã, đặc biệt là các loài quý hiếm, nguy cấp khu vực rừng Trung Trường Sơn; bảo tồn các hệ sinh thái rừng đặc trưng...
Phối hợp xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách; ban hành các quy định, quy chế, kế hoạch về bảo vệ rừng phù hợp với quy định của pháp luật và điều kiện thực tế của đơn vị; kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm, tăng cường công tác kiểm tra việc chấp hành pháp luật về lâm nghiệp, lập hồ sơ đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm; xây dựng lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng đủ mạnh.
Ứng dụng công nghệ giám sát, sử dụng công nghệ viễn thám, GIS, Camera giám sát để theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, cháy rừng, phát hiện sớm các điểm nóng vi phạm. Nghiên cứu và ứng dụng kỹ thuật, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong công tác trồng, chăm sóc, phục hồi rừng, phòng trừ sâu bệnh hại. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về tài nguyên rừng, đa dạng sinh học để phục vụ công tác quản lý.
Hàng năm, Ban Quản lý xây dựng phương án phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) theo quy định. Tổ chức cho lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng phối hợp với nhiệm vụ tuần tra, bảo vệ rừng của lực lượng Kiểm lâm thường xuyên tuần tra, kiểm soát, trực phòng cháy chữa cháy rừng để kịp thời phát hiện các đám cháy và triển khai các biện pháp chữa cháy hiệu quả.
Đặc biệt ứng dụng công nghệ cao trong công tác PCCCR (công nghệ AI, Camera, bản đồ, máy flycam…), công nghệ dự báo cháy. Đồng thời, bảo trì, bảo dưỡng máy móc, thiết bị PCCCR hàng năm. Đầu tư xây dựng các công trình phục vụ phòng cháy, chữa cháy rừng: Tu sửa, xây dựng mới hệ thống chòi canh lửa rừng; Xây dựng bảng cấp dự báo cháy rừng; Lắp đặt bảng cấm lửa...
Để phòng trừ sinh vật gây hại rừng, các biện pháp kỹ thuật lâm sinh được triển khai. Khi trồng rừng, sử dụng nguồn giống hợp pháp có nguồn gốc và được cấp phép sản xuất. Đối với cây trồng mới nên lựa chọn phương án trồng rừng hỗn giao với các cây trồng khác nhằm tạo ra khu rừng đa dạng, hạn chế sâu bệnh phát sinh và gây hại.
Định kỳ hàng tháng kiểm tra, rà soát về sinh vật hại rừng, để phát hiện kịp thời, nhằm kiểm soát sâu bệnh hại rừng (chủ yếu là rừng trồng). Phối hợp chặt chẽ với các cấp chính quyền địa phương, các cơ quan chuyên môn (về bảo vệ thực vật) của địa phương, thường xuyên tổ chức tuyên truyền cho người dân địa phương nâng cao nhận thức về công tác phòng trừ sinh vật gây hại cây rừng.
Ban Quản lý chú trọng bảo tồn các khu vực có giá trị sinh thái đặc biệt như hệ sinh thái rừng trên núi đá, rừng đầu nguồn, rừng ven sông, suối... các khu vực có nguồn nước quan trọng. Về thực vật gồm các loài quý hiếm như: Gõ đỏ, Sưa, Giáng hương, Re hương, Giổi lông, Lan kim tuyến... Về động vật gồm các loài như Voọc đen; Khỉ đuôi lợn, Khỉ mặt đỏ, Sơn Dương, Cao cát bụng trắng, Hổ mang, Vượn Siki, Chà vá chân nâu,…
Phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên là định hướng phát triển quan trọng tại rừng phòng hộ Quảng Ninh.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng được đẩy mạnh triển khai là phát triển các sản phẩm du lịch: Du lịch sinh thái rừng; du lịch sinh thái kết hợp nghỉ dưỡng; du lịch khám phá thiên nhiên, mạo hiểm; du lịch nghỉ dưỡng; du lịch giáo dục môi trường; du lịch giáo dục truyền thống cách mạng; du lịch hội nghị, hội thảo (MICE); du lịch cộng đồng (homestay); các dịch vụ giải trí tổng hợp; Các dịch vụ nhà hàng ăn uống ẩm thực, giải trí, mua sắm.
Trên cơ sở tiềm năng tài nguyên rừng, cảnh quan thiên nhiên, kết quả khảo sát thực tế và ý kiến của chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư, Ban Quản lý rừng phòng hộ Quảng Ninh dự kiến phát triển các điểm, tuyến du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí gắn với bảo tồn thiên nhiên và phát huy giá trị văn hóa bản địa, gồm:
Tuyến khám phá thiên nhiên, mạo hiểm và trải nghiệm cộng đồng: Chà Rào - Chà Cùng; Khe Nước Lạnh; Rào Đá - Hang Còi - Lèn Oong; tuyến trải nghiệm trên sông Long Đại; Tuyến du lịch sinh thái gắn với cộng đồng địa phương: Hôi Rấy - Nước Đắng; Cổ Tràng - Cây Sú; bản Sắt; Cây Cà - Trung Sơn; Hang Chuồn - Nà Lâm và Làng Thanh niên lập nghiệp.
Tuyến giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học và bảo tồn đa dạng sinh học: Nà Lâm - Hang Chuồn - Trường Sơn; Cầu Cạc - Dốc Mây; các tuyến nghiên cứu, quan sát hệ sinh thái rừng. Tuyến trải nghiệm chuyên đề: Quan sát động vật hoang dã; tham quan bằng xe đạp, xe điện; khám phá cảnh quan, sông suối và hệ sinh thái rừng.
Bên cạnh các điểm, tuyến trong lâm phận, Ban Quản lý định hướng liên kết với các điểm du lịch, di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn như: Bến phà Long Đại, quần thể danh thắng núi Thần Đinh, Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe NướcTrong, khu du lịch Osen Bang, biển Nhật Lệ, đầm phá Hạc Hải và các di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia khác. Hình thành không gian du lịch theo các khu vực, cụm tại các khu vực có tiềm năng, trong đó tập trung tại các khu vực đã được xác định các tuyến, điểm.
Giai đoạn đến năm 2035, Ban Quản lý rừng phòng hộ Quảng Ninh dự kiến xây dựng các công trình, hạ tầng phục vụ quản lý, bảo vệ, phát triển, sử dụng rừng. Xây dựng cơ sở hạ tầng Vườn ươm: 01 công trình tại trụ sở Ban; Xây dựng mới trạm bảo vệ rừng: 06 cái tại vị trí các trạm cũ hiện tại đã bị xuống cấp; Sửa chữa, cải tạo nâng cấp chốt bảo vệ rừng: 06 cái; Sửa chữa, cải tạo nhà làm việc văn phòng Ban: 01 cái; Sửa chữa, cải tạo nhà làm việc nhà công vụ của Ban: 01 nhà công vụ: vị trí nhà ăn, và nhà ngủ của cán bộ đã xuống cấp...
Hỗ trợ nâng cao hiệu quả sử dụng tiền khoán bảo vệ rừng, thông qua tư vấn, hướng dẫn xây dựng và triển khai các mô hình sinh kế bền vững gắn với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ nhận khoán. Hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, bao gồm hướng dẫn xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm văn hóa bản địa; kết nối với doanh nghiệp lữ hành; đào tạo kỹ năng phục vụ khách du lịch và quảng bá các điểm du lịch tại các thôn, bản vùng tiếp giáp với rừng.
Hỗ trợ phát triển các mô hình trồng lâm sản ngoài gỗ có nguồn gốc từrừng tự nhiên, bao gồm lựa chọn loài cây phù hợp, chuyển giao kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, thu hoạch, kết nối thị trường tiêu thụ và nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả tại các thôn, bản vùng tiếp giáp với rừng. Hỗ trợ phát triển mô hình trồng cây dược liệu dưới tán rừng tự nhiên nghèo, nghèo kiệt và rừng hỗn giao, thông qua tư vấn kỹ thuật, hỗ trợ tiếp cận nguồn giống./.
Ngọc Hà