Theo Liên Hợp Quốc, trong giai đoạn 2014-2023, mực nước biển toàn cầu tăng 4,7mm/năm và tăng vọt lên mức kỷ lục 5,9mm vào năm 2024. Trong kịch bản không được mong đợi nhất, đến cuối thế kỷ, mực nước biển có thể dâng lên hơn 1m, đe dọa cuộc sống của cộng đồng dân cư sống ở khu vực ven biển và các hòn đảo.
Từ những quốc đảo Thái Bình Dương đến châu Á, vùng Caribe và Trung Mỹ..., nhiều thành phố, ngôi làng ven biển từng đông đúc dần trở nên thưa vắng do người dân buộc phải rời bỏ quê hương khi nhà không còn là nơi trú ngụ an toàn. Liên Hợp Quốc dự báo, khoảng 1,2 tỷ người trên thế giới sẽ phải di dời vào năm 2050 do nước biển dâng.
Đáng chú ý, theo Cơ quan Giám sát sông băng thế giới hệ thống sông băng trên toàn cầu đang tan chảy với tốc độ nhanh chưa từng có. Từ năm 1975 đến nay, các sông băng (trừ các tảng băng Greenland và Nam Cực) đã mất hơn 9.000 tỷ tấn băng. Giới chuyên gia nhấn mạnh, tình trạng băng tan khiến mực nước biển tăng khoảng 1mm/năm, đồng thời tạo ra nhiều nguy cơ xảy ra các thiên tai nghiêm trọng như lũ lụt, sạt lở đất, đá...
Trước tình hình trên, Singapore đang tiếp tục lấn biển để mở rộng quỹ đất, chuẩn bị không gian mới cho công nghiệp, năng lượng, đô thị và ứng phó với nguy cơ nước biển dâng. Trong thời gian tới, Singapore dự kiến tiếp tục tạo thêm đất tại nhiều khu vực. Ở phía Tây Nam, nước này đang nghiên cứu kết nối một số đảo, trong đó có Bukom - nơi đặt các cơ sở lọc dầu và Semakau, nơi có bãi chôn lấp chất thải ngoài khơi, để hình thành một đảo lớn phục vụ công nghiệp và năng lượng.
Với diện tích khoảng 3.000ha, Jurong Island được tạo nên từ việc hợp nhất các đảo nhỏ thông qua lấn biển và chính thức đi vào hoạt động năm 2000. Sau đó, khu vực này trở thành trung tâm quan trọng của ngành hóa dầu Singapore, thu hút nhiều tập đoàn quốc tế. Tại phía Đông Bắc, đảo Tekong cũng đang được mở rộng về phía Nam. Sau khi hoàn thành, dự án sẽ bổ sung không gian phục vụ huấn luyện quân sự và tạo thêm khoảng 500ha đất cho các mục đích dân sự.
Nhiều quốc gia tăng cường ứng phó với nguy cơ nước biển tiếp tục dâng cao.
Số liệu của Cơ quan Thủy đạc và Hải dương học Hàn Quốc cho thấy mực nước biển trung bình xung quanh bán đảo Triều Tiên tăng khoảng 4,72 mm/năm trong giai đoạn 2015-2024, cao hơn khoảng 80% so với mức 2,62 mm/năm trong giai đoạn 20 năm kể từ năm 1990.
Khu vực bờ Tây ghi nhận tốc độ tăng khoảng 6,87 mm/năm, cao nhất trong 3 vùng biển xung quanh bán đảo này. Tại khu vực gần thành phố Mokpo, tốc độ này lên tới 7,95 mm/năm. Trong khi đó, mức tăng tại khu vực bờ Nam là 4,03 mm/năm và tại khu vực bờ Đông là 2,94 mm/năm. Chênh lệch giữa các khu vực này cho thấy mức độ tác động của hiện tượng nước biển dâng không đồng đều dọc theo bờ biển Hàn Quốc.
Để ứng phó với nguy cơ ngập lụt, việc cập nhật các kịch bản nước biển dâng, tăng cường quan trắc và đánh giá rủi ro theo từng địa phương có ý nghĩa quan trọng. Bên cạnh việc nâng cấp hệ thống thoát nước và công trình bảo vệ bờ biển, Hàn Quốc cần tính đến nguy cơ ngập trong quy hoạch đô thị, phát triển cảng biển và trong việc bố trí các công trình hạ tầng thiết yếu.
Cuối tháng 9/2026, Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua một Nghị quyết kêu gọi tăng cường hành động trước tình trạng mực nước biển dâng. Theo Liên Hợp Quốc, đây không còn là một kịch bản xa vời mà đã trở thành thực tế đối với nhiều cộng đồng trên thế giới, đặc biệt tại các quốc đảo, vùng ven biển, đồng bằng thấp và các quần đảo.
Nếu không có những hành động mạnh mẽ để hạn chế biến đổi khí hậu, mực nước biển có thể tăng 1m hoặc hơn vào cuối thế kỷ này. Nghị quyết xác định nước biển dâng là vấn đề toàn cầu và mối quan tâm chung của nhân loại, đồng thời nhấn mạnh các biện pháp ứng phó phải dựa trên những bằng chứng khoa học và tri thức tốt nhất hiện có.
Nhóm hành động đầu tiên tập trung vào khoa học, dữ liệu và tri thức. Các nước cam kết tăng cường nghiên cứu, quan trắc, thu thập và chia sẻ dữ liệu về mực nước biển, địa hình đáy biển, sông băng, băng tuyết và các hệ thống quan trắc đại dương. Liên Hợp Quốc cũng kêu gọi phát triển hệ thống cảnh báo sớm, đánh giá rủi ro và tăng năng lực cho các quốc gia còn hạn chế về khoa học, công nghệ và dữ liệu.
Nhóm thứ hai tập trung vào thích ứng, tài chính và khả năng chống chịu. Nghị quyết kêu gọi huy động thêm nguồn tài chính công và tư nhân để bảo vệ nơi cư trú lâu dài, sinh kế và cơ sở hạ tầng thiết yếu, đặc biệt tại các quốc đảo nhỏ đang phát triển và các nước kém phát triển.
Nghị quyết nhấn mạnh vai trò của các giải pháp dựa vào tự nhiên, như bảo vệ và phục hồi rừng ngập mặn, rạn san hô, vùng đất ngập nước ven biển, rừng tảo bẹ và thảm cỏ biển. Những hệ sinh thái này có thể góp phần tăng khả năng chống chịu trước nước biển dâng, đồng thời mang lại nhiều lợi ích về môi trường và đa dạng sinh học./.
Mạnh Dũng