Ngày Khí tượng Thế giới: Tăng cường đầu tư cho hệ thống quan trắc toàn cầu

Trong bối cảnh rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) khẳng định vai trò quan trọng của dữ liệu quan trắc và chọn chủ đề cho Ngày Khí tượng Thế giới (23/3) năm 2026 là "Quan trắc hôm nay, bảo vệ ngày mai".

Hệ thống quan trắc toàn cầu của Tổ chức Khí tượng Thế giới đang tạo ra các bản tin dự báo và cảnh báo sớm, giúp bảo vệ mạng sống của hàng nghìn con người. Mỗi ngày, dữ liệu quan trắc được thu thập trên toàn thế giới thông qua hàng nghìn trạm quan trắc trên đất liền, phao đại dương, tàu biển, máy bay và vệ tinh sau đó được chia sẻ qua Hệ thống Thông tin Tổ chức Khí tượng thế giới. Thông tin tiếp tục được xử lý thông qua Hệ thống xử lý và dự báo tích hợp của Tổ chức Khí tượng thế giới để cung cấp các sản phẩm và dịch vụ khí tượng cho các bên có nhu cầu.

Trước diễn biến bất thường của tình hình thiên tai, việc nâng cao hiệu quả hệ thống quan trắc khí tượng là nhiệm vụ quan trọng mà các quốc gia cần đẩy mạnh triển khai. 

Song song với đó, mạng lưới giám sát khí quyển toàn cầu giám sát chỉ số khí nhà kính, các chất ô nhiễm phổ biến và tình trạng của tầng ozone bảo vệ Trái Đất. Hệ thống quan trắc khí hậu toàn cầu cung cấp góc nhìn dài hạn về các chỉ số khí hậu then chốt phản ánh trạng thái của hành tinh. Chính nhờ sự kết hợp độc đáo giữa năng lực chuyên môn của con người, sáng tạo công nghệ và hợp tác toàn cầu mà các bản tin dự báo có thể kịp thời tiếp cận tới hàng tỷ người.

Nhân Ngày Khí tượng Thế giới năm nay, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres kêu gọi các chính phủ, các ngân hàng phát triển và khu vực tư nhân tăng cường đầu tư cho hệ thống quan trắc toàn cầu - từ các trạm quan trắc mặt đến hệ thống vệ tinh - đồng thời bảo đảm việc chia sẻ dữ liệu một cách công khai và công bằng.

Bên cạnh đó, Liên Hợp Quốc cũng kêu gọi đẩy nhanh sáng kiến “Cảnh báo sớm cho tất cả”, với mục tiêu đến năm 2027 mọi người dân trên thế giới đều được bảo vệ bởi các hệ thống cảnh báo sớm trước thiên tai. Chủ đề trên cũng nêu bật vai trò của hệ thống quan trắc toàn cầu, giúp nâng cao năng lực dự báo, chống chịu thiên tai và bảo vệ sự phát triển bền vững cho tương lai đất nước. 

Tổng Thư ký Liên hợp quốc nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của khoa học dự báo và hệ thống quan trắc khí tượng trong việc bảo vệ con người trước những biến động ngày càng khó lường của khí hậu toàn cầu. Trong thông điệp gửi cộng đồng quốc tế, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc cho biết: "Khả năng dự báo chính xác có thể giúp cứu sống con người, đặc biệt trong bối cảnh tình trạng biến đổi khí hậu đang làm thay đổi các quy luật thời tiết truyền thống. Các hiện tượng cực đoan như nắng nóng kỷ lục, hạn hán kéo dài, mực nước biển dâng cao và thiên tai ngày càng xảy ra thường xuyên, gây ra nhiều thách thức cho các quốc gia trên toàn thế giới".

Theo đánh giá của các chuyên gia, đầu tư vào hệ thống quan trắc khí tượng không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản mà còn mang lại lợi ích lâu dài cho hòa bình, an ninh, khả năng chống chịu của cộng đồng và phát triển bền vững. Theo Ngân hàng Thế giới, hệ thống cảnh báo sớm cho tất cả có thể giúp tránh thiệt hại tài sản ít nhất khoảng 13 tỷ USD, và giảm thiểu 22 tỷ USD tổn thất phúc lợi mỗi năm trên toàn cầu. Đặc biệt, chỉ cần bản tin cảnh báo sớm trước 24 giờ, thiệt hại do bão hay nắng nóng có thể giảm tới 30%./.

Bùi Vân