Thời gian qua, để duy trì bền vững môi trường nông thôn xanh, sạch, đẹp, tỉnh Bắc Ninh đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân cho công tác bảo vệ môi trường. Địa phương tăng cường quán triệt và triển khai các nội dung của Luật bảo vệ môi trường đến mỗi người dân. Bên cạnh đó, công tác thanh tra, kiểm tra về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại địa phương cũng được siết chặt. Theo kết quả rà soát của Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh), sau sáp nhập đơn vị hành chính, toàn tỉnh có 51/66 xã đạt chuẩn nông thôn mới; trong đó có 5 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.
Đây là tiền đề để Bắc Ninh tiếp tục triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới hiện đại, gắn với lộ trình hoàn thiện các tiêu chuẩn đô thị loại I. Trong bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, tiêu chí “Môi trường và cảnh quan nông thôn” được xác định là một trong những tiêu chí trọng tâm với nhiều yêu cầu mới về thu gom, xử lý chất thải, xử lý nước thải sinh hoạt, cấp nước sạch, bảo vệ nguồn nước và xây dựng không gian sống an toàn. Điều đó cho thấy, môi trường đã trở thành thước đo phản ánh chất lượng phát triển của mỗi địa phương.
Bám sát các yêu cầu mới, thời gian qua, các địa phương trong tỉnh chủ động xây dựng kế hoạch triển khai, lồng ghép công tác bảo vệ môi trường với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Nhiều phong trào như “Ngày Chủ nhật xanh”, tổng vệ sinh môi trường, chỉnh trang đường làng, ngõ xóm, khơi thông kênh mương, trồng cây xanh... tiếp tục được duy trì thường xuyên.
Người dân tổng vệ sinh môi trường.
Tại xã Phật Tích, địa phương được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu về văn hóa từ năm 2021. Sau sáp nhập, xã tiếp tục tập trung phát triển, hoàn thiện đồng bộ hệ thống hạ tầng để nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, phấn đấu trở thành xã nông thôn mới hiện đại vào cuối năm 2026. Cùng với đó, địa phương chú trọng xử lý nước thải sinh hoạt, nâng cao tỷ lệ xử lý chất thải rắn đạt quy chuẩn môi trường, kiên quyết không để rác thải sinh hoạt tồn đọng trong cộng đồng, ảnh hưởng đến đời sống dân sinh.
Trong giai đoạn tiếp theo, xã tiếp tục tập trung phát triển, hoàn thiện đồng bộ hệ thống hạ tầng, bảo vệ cảnh quan môi trường để nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, phấn đấu trở thành xã nông thôn mới hiện đại vào cuối năm 2026.
Cùng với xã Phật Tích, xã Ngọc Thiện có gần 52 nghìn dân sinh sống, 100% thôn có tổ vệ sinh môi trường. Công tác tuyên truyền phân loại rác tại nguồn được duy trì thường xuyên; nhiều điểm thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng được bố trí tại khu vực sản xuất. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất vẫn nằm ở khâu xử lý.
Trong ba bãi rác tập trung trên địa bàn xã có một bãi đã quá tải và phải dừng hoạt động. Một số khu vực vẫn xử lý rác bằng hình thức đốt lộ thiên hoặc chôn lấp thủ công. Theo lãnh đạo UBND xã Ngọc Thiện, địa phương xác định hoàn thành tiêu chí môi trường không chỉ là yêu cầu để đạt chuẩn nông thôn mới mà còn là nhiệm vụ trực tiếp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Vì vậy, cùng với việc duy trì hoạt động thu gom, vận chuyển rác thải, xã đang rà soát các điểm tập kết, từng bước nâng cấp hạ tầng xử lý, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân thực hiện phân loại rác tại nguồn. Đồng thời kiến nghị cấp có thẩm quyền quan tâm đầu tư các công trình xử lý chất thải theo công nghệ hiện đại, hỗ trợ kinh phí và hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm giải quyết căn cơ những tồn tại về môi trường. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Bắc Ninh tiếp tục xác định xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên của cả hệ thống chính trị.
Tỉnh phấn đấu có 46 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 5 xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại. Riêng năm 2026, phấn đấu có từ 10 đến 15 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh dự kiến huy động khoảng 4,4 nghìn tỷ đồng, đồng thời lồng ghép hiệu quả các nguồn lực. Trong đó với tiêu chí môi trường, tỉnh sẽ tập trung xử lý nước thải sinh hoạt, nâng cao tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn đạt quy chuẩn, kiên quyết không để rác thải sinh hoạt tồn đọng trong cộng đồng, ảnh hưởng đến đời sống dân sinh.
Chú trọng xây dựng những tuyến đường hoa, cây xanh; tuyên truyền, vận động Nhân dân phân loại rác tại nguồn, chung tay tạo cảnh quan nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp, hiện đại.
Thu gom, phân loại rác thải tại nguồn góp phần bảo vệ môi trường nông thôn mới xanh, sạch.
Theo Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh, căn cứ Bộ tiêu chí quốc gia của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường giai đoạn 2026 - 2030, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng dự thảo quy định cụ thể cho hai mô hình xã nông thôn mới và xã nông thông mới hiện đại trên địa bàn. Theo đó, xã nông thôn mới cần đáp ứng 47 chỉ tiêu thuộc 10 nhóm tiêu chí gồm: Quy hoạch; hạ tầng kinh tế - xã hội; phát triển kinh tế nông thôn; đào tạo nguồn nhân lực nông thôn; văn hóa, giáo dục, y tế; giảm nghèo và an sinh xã hội; khoa học công nghệ và chuyển đổi số; môi trường và cảnh quan nông thôn; xây dựng hệ thống chính trị và hành chính công; tiếp cận pháp luật và an ninh, quốc phòng... Mỗi tiêu chí đều được chia theo 3 nhóm xã để phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính và định hướng phát triển của từng địa phương.
Đối với xã nông thôn mới hiện đại, bên cạnh việc hoàn thiện khung nông thôn mới chuẩn, mô hình này đòi hỏi các tiêu chuẩn cao hơn về hạ tầng số, ứng dụng năng lượng tái tạo, phát triển nông nghiệp thông minh và đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm bảo đảm môi trường sống an toàn, giàu bản sắc; cảnh quan, môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp, an toàn…
Nâng cao tiêu chí môi trường không chỉ là yêu cầu trong xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại mà còn là giải pháp lâu dài nhằm bảo đảm phát triển kinh tế gắn với bảo vệ tài nguyên và sức khỏe cộng đồng. Đối với Bắc Ninh, những kết quả đạt được cho thấy khi chính quyền, doanh nghiệp và người dân cùng chung tay, công tác bảo vệ môi trường sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, góp phần xây dựng diện mạo nông thôn văn minh, hiện đại. Với quyết tâm chính trị cao cùng sự đồng thuận của toàn xã hội, Bắc Ninh có cơ sở để tiếp tục nâng cao chất lượng tiêu chí môi trường, tạo động lực xây dựng nông thôn mới phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Như Ngọc