Lào Cai đặt nhiều kỳ vọng khi mở rộng diện tích vùng dược liệu tam thất

Hiện nay, tỉnh Lào Cai đang tập trung mở rộng diện tích vùng dược liệu tam thất tại xã Si Ma Cai, coi đây là một trong những hướng phát triển kinh tế quan trọng của địa phương. Với điều kiện khí hậu mát mẻ, độ cao phù hợp và thổ nhưỡng giàu dinh dưỡng, Si Ma Cai được đánh giá là vùng có tiềm năng lớn để phát triển cây tam thất – loại dược liệu quý có giá trị kinh tế cao.

Thời gian qua, chính quyền địa phương đã phối hợp với các hợp tác xã và người dân triển khai nhiều mô hình trồng thử nghiệm, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật, giống cây và hướng dẫn quy trình canh tác theo hướng bền vững. Việc mở rộng diện tích trồng tam thất không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa.

Trong khu nhà lưới rộng hơn 100 m² đặt tại khuôn viên UBND xã Mản Thẩn cũ, các luống tam thất xanh tốt đang được cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Si Ma Cai chăm sóc, theo dõi chặt chẽ hằng ngày.  Đại diện Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Si Ma Cai cho biết, việc phục hồi cây tam thất là tâm huyết của cán bộ kỹ thuật địa phương.

Trung tâm đang từng bước nghiên cứu, hoàn thiện quy trình từ ươm giống, chăm sóc đến phòng trừ sâu bệnh để có thể chuyển giao kỹ thuật cho người dân trong thời gian tới. Những năm gần đây, trung tâm chủ động mua giống, thử nghiệm gieo hạt và áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế nấm bệnh trong đất. Trước đây, tam thất từng được xem là hướng đi đầy triển vọng của nông nghiệp Si Ma Cai. Từ năm 2016, huyện Si Ma Cai cũ đã đưa cây tam thất vào trồng thử nghiệm tại một số xã.

Qua đánh giá cho thấy, cây tam thất được xác định phù hợp với điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm, thổ nhưỡng vùng núi cao và đặc điểm tự nhiên của địa phương. Từ kết quả bước đầu khả quan, mô hình được mở rộng ra nhiều xã như Mản Thẩn, Cán Cấu, Lùng Thẩn, Quan Thần Sán, Sán Chải… Có thời điểm tổng diện tích tam thất toàn huyện đạt trên 10 ha. Theo lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Si Ma Cai, một trong những hộ đầu tiên trồng tam thất tại địa phương cho biết, nguyên nhân chủ yếu được xác định do các loại nấm đất gây thối rễ, thối củ. Ban đầu cây phát triển rất tốt nhưng đến giai đoạn nuôi củ thì xuất hiện nấm bệnh. Đơn vị đã tìm nhiều cách phòng trừ, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nhưng hiệu quả không cao. Khi cây nhiễm bệnh thì gần như không thể phục hồi.

Với giá trị dược liệu cao, cây tam thất mở ra cơ hội ổn định kinh tế cho người dân Si Ma Cai. (Ảnh minh hoạ). 

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp, tam thất là loại cây có giá trị kinh tế lớn nhưng rủi ro trong sản xuất cũng rất cao. Chi phí đầu tư ban đầu lớn, thời gian thu hoạch kéo dài từ nhiều năm, trong khi bệnh hại có thể lây lan nhanh trên diện rộng nếu không kiểm soát tốt. Lãnh đạo UBND xã Si Ma Cai cho biết, địa phương từng rất kỳ vọng tam thất sẽ trở thành cây làm giàu cho người dân vùng cao. Tuy nhiên, những khó khăn về kỹ thuật và dịch bệnh khiến diện tích dần thu hẹp, đến năm 2020 chỉ còn lại một vài vườn nhỏ của các hộ gia đình. Qua thực tế sản xuất nhiều năm cho thấy tam thất vẫn là cây trồng có tiềm năng lớn đối với Si Ma Cai.

Tam thất phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, giá trị kinh tế cao. Không chỉ vậy, tam thất Si Ma Cai còn được đánh giá có hàm lượng hoạt chất quý. Đây là yếu tố quan trọng để địa phương phát triển vùng dược liệu chất lượng cao gắn với chế biến sâu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo đó, địa phương chú trọng việc làm chủ kỹ thuật sản xuất giống, xây dựng mô hình quy mô nhỏ để đánh giá hiệu quả, hạn chế rủi ro trước khi nhân rộng. Đồng thời, ngành nông nghiệp cũng nghiên cứu quy trình chăm sóc phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương nhằm kiểm soát sâu bệnh hiệu quả hơn.

Cùng với khâu sản xuất, bài toán xây dựng thương hiệu, liên kết tiêu thụ và chế biến sâu cũng được địa phương xác định là yếu tố quyết định để tam thất phát triển bền vững. Nếu giải quyết được bài toán kỹ thuật và thị trường, tam thất hoàn toàn có thể trở lại trở thành cây trồng chủ lực, giúp người dân nâng cao thu nhập.

Trong điều kiện đất sản xuất hạn chế, khí hậu khắc nghiệt, việc phát triển các loại cây dược liệu có giá trị kinh tế cao được xem là hướng đi phù hợp đối với nhiều địa phương vùng cao của Lào Cai.

Thực hiện Nghị quyết số 46 của Tỉnh ủy Lào Cai về phát triển cây dược liệu chiến lược giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Si Ma Cai đang từng bước xây dựng kế hoạch khôi phục diện tích tam thất theo hướng bền vững.

Đây không chỉ là giải pháp khai thác hiệu quả tiềm năng tự nhiên vùng cao mà còn góp phần tạo sinh kế, giảm nghèo và nâng cao đời sống cho đồng bào các dân tộc địa phương. Việc mở rộng vùng dược liệu tam thất tại Si Ma Cai, Lào Cai không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn thể hiện định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.

Khi cây tam thất được đưa vào trồng đại trà và quản lý theo quy trình kỹ thuật, giá trị kinh tế mang lại cho người dân sẽ ngày càng ổn định và cao hơn so với các loại cây trồng truyền thống. Điều này góp phần quan trọng trong việc nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho đồng bào vùng cao, đồng thời giảm áp lực di cư lao động.

Bên cạnh lợi ích kinh tế, việc phát triển vùng dược liệu còn mở ra cơ hội xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, giúp nâng cao thương hiệu tam thất Si Ma Cai trên thị trường trong và ngoài nước. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để tam thất trở thành cây trồng chủ lực, góp phần thúc đẩy kinh tế nông nghiệp của Lào Cai phát triển lâu dài và ổn định.

Mạnh Trường