Lào Cai: Chủ động kiểm soát nguồn thải, phòng ngừa ô nhiễm môi trường

Theo kết quả quan trắc môi trường năm 2025 chất lượng môi trường không khí, nước và đất trên địa bàn tỉnh Lào Cai cơ bản nằm trong ngưỡng cho phép, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.

Năm 2025, tỉnh đã thực hiện lấy và phân tích 252 mẫu không khí xung quanh tại 42 vị trí, với tần suất 6 lần/năm, tập trung tại các khu vực trọng điểm như khu công nghiệp, khu khai thác khoáng sản. Kết quả cho thấy chất lượng không khí cơ bản đạt quy chuẩn; tuy nhiên, tại một số thời điểm ở khu công nghiệp Tằng Loỏng và khu vực khai thác khoáng sản, các thông số bụi, tiếng ồn có vượt quy chuẩn tức thời, song mức độ và tần suất vượt đã giảm so với các năm trước.

Đối với môi trường đất, kết quả phân tích cho thấy đa số các chỉ tiêu nằm trong giới hạn cho phép; chỉ ghi nhận 04/36 mẫu có thông số Cu vượt quy chuẩn, tập trung tại khu vực chịu tác động của hoạt động khai thác khoáng sản, là cơ sở để tỉnh tiếp tục tăng cường các biện pháp quản lý, giám sát chuyên sâu. Năm 2025, tỉnh Lào Cai đã tập trung kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm, tăng cường thẩm định, cấp phép môi trường và giám sát việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường của các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Công tác ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản được thực hiện nghiêm túc, với 263 đơn vị đã ký quỹ tổng số tiền trên 392 tỷ đồng, góp phần hạn chế tác động xấu đến môi trường sau khai thác. Hệ thống quan trắc, giám sát môi trường tiếp tục được duy trì và nâng cấp, với 35 trạm quan trắc khí thải, 6 trạm quan trắc nước thải, 2 trạm quan trắc không khí xung quanh và 1 trạm quan trắc nước sông Hồng tự động, liên tục, phục vụ kịp thời công tác quản lý và cảnh báo môi trường... 

Thực hiện chiến lược, quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia, quy hoạch bảo vệ môi trường tỉnh thời kỳ 2021 -2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh Lào Cai triển khai đồng bộ các giải pháp ngăn chặn  xu hướng gia tăng ô nhiễm, suy thoái môi trường; giải quyết các vấn đề môi trường cấp bách; từng bước cải thiện, phục hồi chất lượng môi trường; ngăn chặn sự suy giảm đa dạng sinh học; góp phần nâng cao năng lực chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; bảo đảm an ninh môi trường, xây dựng và phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, các - bon thấp, phấn đấu đạt được các mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh.

Trong đó, tăng cường kiểm soát ô nhiễm, duy trì và cải thiện chất lượng môi trường không khí ở các đô thị thông qua việc Xây dựng và thực hiện kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí cấp tỉnh. Đầu tư hệ thống trạm quan trắc không khí tự động ở các đô thị trọng điểm, các điểm nóng về ô nhiễm môi trường không khí, các khu vực khai thác khoáng sản thường xuyên cảnh báo, công khai thông tin về chất lượng môi trường không khí tại các đô thị, khu công nghiệp trọng điểm.

Bảo vệ môi trường tại khu, cụm công nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh là nhiệm vụ quan trọng được tỉnh chú trọng triển khai. 

Tăng cường xây dựng, mở rộng diện tích công viên, cây xanh, giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn trong các đô thị và khu dân cư. Thúc đẩy sử dụng các phương tiện giao thông công cộng, phi cơ giới, thân thiện với môi trường (xe đạp, xe điện, xe sử dụng nhiên liệu sạch, năng lượng tái tạo); thực hiện lộ trình chuyển đổi, loại bỏ phương tiện giao thông hết niên hạn, gây ô nhiễm môi trường theo quy định. Kiểm soát, ngăn chặn ô nhiễm bụi từ các công trình xây dựng đô thị, công trình giao thông. Kiểm soát việc đốt rác, đốt phụ phẩm cây trồng ngoài đồng ruộng ở các vùng ven đô thị. 

Địa phương này tăng cường quản lý chất thải rắn và chất thải nguy hại: Thúc đẩy phát triển và ứng dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn; tổ chức thực hiện hiệu lực, hiệu quả các quy định về trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong thu hồi, tái chế sản phẩm, bao bì thải bỏ (EPR). Khuyến khích áp dụng các công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, đồng xử lý, xử lý kết hợp với thu hồi năng lượng tại các dự án công nghiệp.

Khuyến khích đầu tư, xây dựng các cơ sở tái chế có công nghệ hiện đại; không hình thành các cơ sở, làng nghề tái chế thủ công, quy mô nhỏ trên địa bàn tỉnh. Tăng cường tái sử dụng, tái chế chất thải rắn xây dựng, các loại chất thải rắn công nghiệp thông thường đáp ứng quy định về môi trường và yêu cầu kỹ thuật; giảm tổn thất sau thu hoạch trong nông nghiệp. Giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế chất thải thực phẩm, chất thải nhựa. 

Đẩy mạnh quản lý chất thải nguy hại trong sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và y tế; kiểm soát, hạn chế phát sinh chất thải nguy hại ra môi trường; ngăn chặn hiệu quả tình trạng đổ chất thải nguy hại trái phép. Bố trí quỹ đất, tập trung đầu tư xây dựng, nâng cao năng lực tiếp nhận, xử lý của các khu xử lý chất thải tập trung cấp tỉnh và khu xử lý, bãi rác tại các huyện, thị xã, thành phố theo hướng giảm dần tỷ lệ chôn lấp. Thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường cho hoạt động chôn lấp chất thải, từng bước hạn chế chôn lấp trực tiếp chất thải rắn sinh hoạt.

Tỉnh Lào Cai triển khai hiệu quả công tác thu gom, phân loại và xử lý rác thải. 

Bên cạnh đó, tỉnh xây dựng và thực hiện kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt trên địa bàn tỉnh. Chú trọng bảo vệ môi trường các lưu vực sông Hồng, sông Chảy, hồ chứa cung cấp nước phục vụ mục đích sinh hoạt. Thực hiện xác định các sông, hồ nội tỉnh và nguồn nước mặt khác trên địa bàn tỉnh có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường.

Thực hiện xử lý nước thải đạt quy chuẩn ở tất cả các khu, cụm công nghiệp, các cơ sở công nghiệp, các cơ sở y tế, đặc biệt là các bệnh viện, phòng khám đa khoa, trung tâm y tế có giường bệnh. Triển khai áp dụng các mô hình xử lý nước thải phi tập trung đối với những khu vực chưa có điều kiện thu gom. Khuyến khích các cơ sở sản xuất tái sử dụng nước thải sau xử lý, bùn thải.

Đánh giá khả năng chịu tải, lập phân vùng và hạn ngạch xả nước thải vào môi trường nước mặt; thực hiện các biện pháp giảm thiểu các nguồn thải gây ô nhiễm, phục hồi môi trường các sông, hồ; cải tạo, phục hồi các hồ ao, bị ô nhiễm ở khu vực đô thị, khu dân cư tập trung. Điều tra, đánh giá tổng thể chất lượng các nguồn nước dưới đất, xác định các khu vực bị ô nhiễm nghiêm trọng; xây dựng và thực hiện các giải pháp bảo vệ,

Đáng chú ý, tỉnh chú trọng xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề, phục hồi các khu vực bị ô nhiễm hóa chất tồn lưu, bảo vệ môi trường đất: Thực hiện các cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ cho bảo vệ môi trường làng nghề. Lập và thực hiện phương án, tổ chức tự quản và xây dựng hạ tầng bảo vệ môi trường ở các làng nghề tương ứng với quy định hiện hành. Tăng cường kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường của các cơ sở, hộ gia đình sản xuất trong các làng nghề.

Không hình thành các làng nghề thuộc loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, sự cố cháy nổ, có sử dụng dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị lạc hậu. Điều tra, đánh giá, phân loại, theo dõi diễn biến chất lượng môi trường đất; xây dựng và thực hiện kế hoạch xử lý, cải tạo và phục hồi các khu vực bị ô nhiễm môi trường đất đặc biệt nghiêm trọng theo quy định.../.

Ngọc Ánh