Rừng U Minh Hạ là một trong những khu rừng ngập nước đặc trưng của vùng đồng bằng sông Cửu Long, có vai trò quan trọng trong bảo tồn hệ sinh thái, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Với diện tích hơn 8.500 ha, Vườn quốc gia U Minh Hạ còn là nơi lưu trữ, bảo tồn và tái tạo nhiều nguồn gen động - thực vật nguy cấp, quý hiếm, có giá trị đặc trưng của hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn.
Để đảm bảo cân bằng mục tiêu phát triển gắn với bảo tồn hệ sinh thái, các ngành chức năng đánh giá tác động môi trường trong quá trình hoạt động du lịch. Trong đó, các hoạt động du lịch gây áp lực ô nhiễm môi trường do lượng chất thải từ hoạt động của khách du lịch trong quá trình tham quan du lịch và từ các cơ sở dịch vụ du lịch. Tăng khả năng ô nhiễm môi trường không khí, nước, đất và các hệ sinh thái từ các phương tiện dịch vụ vận chuyển, vui chơi giải trí, các cơ sở lưu trú…
Tăng nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học do có nhu cầu về thực phẩm (đặc biệt là đặc sản), hàng lưu niệm (được làm từ các loài sinh vật quý hiếm) của du khách; do sự tập trung lượng lớn du khách trong mùa giao phối Tăng nguy cơ xói mòn vùng cát ven biển do phát triển các khu du lịch biển. Các thành phần của môi trường tự nhiên: đất, nước, không khí, đa dạng sinh học, cảnh quan môi trường cũng sẽ ảnh hưởng.
Quy hoạch, phát triển hạ tầng đồng bộ trong đó có hạ tầng phục vụ công tác bảo vệ môi trường là nhiệm vụ quan trọng.
Trong đó, đối với môi trường nước: Ảnh hưởng đến diện tích lưu vực của các nguồn nước các sông suối. Do các đề án được triển khai cần giải phóng mặt bằng để xây dựng hạ tầng và cơ sở du lịch các khu vực do đó chất lượng nguồn nước bị kém đi, tăng các thành phần hòa tan, tăng cặn làm cho nước bị đục, ảnh hưởng đến chất lượng và lưu lượng dòng chảy.
Nguy cơ ô nhiễm môi trường nước từ các chất thải: Chất thải rắn, nước thải từ các điểm du lịch, các khu du lịch làm nhiễm bẩn môi trường đất và các nguồn nước. Rác thải, bao bì ni lông, vỏ chai nhựa…do thải trực tiếp xuống cũng gây ô nhiễm nguồn nước. Ảnh hưởng đến chất lượng và lưu lượng nước ngầm. Do khai thác nguồn nước ngầm bừa bãi, do nạo vét, san lấp đất ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước ngầm.
Đối với môi trường không khí, nguy cơ gia tăng ô nhiễm không khí từ các phương tiện giao thông vận tải, từ các dịch vụ du lịch. Ô nhiễm không khí gia tăng do hoạt động vận chuyển hành khách sẽ tác động đến bầu khí quyển, đến đời sống của sinh vật và thậm chí còn là nguyên nhân gây ra sự di cư đối với nhiều động vật nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường không khí...
Mặc dù, dự báo sẽ có những tác động về môi trường như trên, nhưng những tác động trên sẽ không đáng kể nếu trong quá trình triển khai thực hiện đề án Vườn Quốc gia áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường đúng theo quy định pháp luật. Đồng thời, chủ đầu tư cần lưu ý việc sử dụng đất của Vườn Quốc gia phải thực hiện việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường theo quy trình của một thủ tục hành chính.
Việc xác định rõ những nguy cơ trên tạo điều kiện để tỉnh Cà Mau nhìn nhận rõ những tác động đối với môi trường trong quá trình phát triển du lịch, từ đó kịp thời có phương án đảm bảo công tác vệ sinh môi trường, tạo động lực cho phát triển du lịch bền vững.
Thời gian tới, tỉnh Cà Mau phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí ở Vườn quốc gia U Minh Hạ một cách bền vững gắn với việc bảo tồn, phát triển hệ sinh thái rừng tràm và đa dạng sinh học của vùng đất U Minh Hạ; giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường; đảm bảo hài hòa tương tác giữa khai thác, phát triển du lịch với bảo vệ giá trị tài nguyên thiên nhiên.
Trong đó, đặc biệt chú trọng hoàn thiện hạ tầng bảo vệ môi trường tại Khu du lịch. Hệ thống thoát nước mưa xây mới tách riêng nước mưa và nước thải chủ yếu là xây dựng mương nắp đan thu gom nước mưa trên các tuyến giao thông chính sau đó thoát ra kênh, mương hiện hữu. Xây dựng hệ thống thu gom nước thải riêng với hệ thống thoát nước mưa. Toàn bộ nước thải từ công trình công cộng, dịch vụ, nghỉ dưỡng, sẽ phải được xử lý sơ bộ bằng bể tự hoại sau đó đưa về trạm xử lý nước thải.
Đề xuất xây dựng 2 trạm xử lý nước thải đặt tại phân khu II (quy mô 0,6 ha) và phân khu III (quy mô 0,6 ha), công suất thiết kế 600 - 800 m3 /ngđ. Hệ thống xử lý nước thải áp dụng công nghệ MBR hoặc công nghệ sinh học AAO có tính tự động cao, thuận tiện cho vận hành, chi phí đầu tư hợp lý và đảm bảo yêu cầu về môi trường, mỹ quan.
Tỉnh Cà Mau triển khai đồng bộ giải pháp nhằm tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch (Ảnh minh họa).
Trên các trục đường giao thông cũng như trong mỗi công trình của dự án đều bố trí các thùng chứa rác công cộng để thu gom triệt để chất thải rắn. Rác thải được thu gom, vận chuyển về khu xử lý chất thải khu vực theo quy định. Bên cạnh đó, bố trí các công trình vệ sinh công cộng hoặc nhà vệ sinh lưu động trong khu vực công viên; các công trình này được thiết kế kín đáo, phù hợp với cảnh quan và điều kiện khu vực.
Các khu chức năng dân dụng: Các công trình được bố trí có mật độ xây dựng thấp, hạn chế được các tác nhân gây ô nhiễm do mật độ cư trú cao gây ra. Giữ lại tối đa diện tích cây xanh, mặt nước, là yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ và tự làm sạch môi trường. Bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, hệ thống mặt nước; đồng thời kết hợp tôn tạo, xây dựng các công viên cây xanh, khu vui chơi giải trí phù hợp.
Hệ thống giao thông: Tổ chức trồng cây xanh bóng mát dọc các trục giao thông trong khu vực xây dựng nhằm giảm thiểu bụi, tiếng ồn do phương tiện lưu thông gây ra; Quản lý chất thải rắn: Thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn nhằm giảm tải cho công tác xử lý. Tổ chức thu gom, vận chuyển chất thải ra khỏi khu vực hằng ngày; không bố trí các điểm tập kết rác trong khu chức năng nhằm tránh gây ô nhiễm môi trường và đảm bảo mỹ quan...
Các công trình trong quá trình hoạt động nước thải, đều được xử lý và xây dựng hệ thống thu gom riêng. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung để thugom và xử lý nước thải đạt quy chuẩn theo quy định trước khi thải ra nguồn tiếp nhận. Nước thải sinh hoạt từ nhà vệ sinh được xử lý sơ bộ bằng bể tự hoại 03 ngăn sau đó được dẫn vào hố thu gom và xử lý ở quy trình tiếp theo;
Địa phương này tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục môi trường, nâng cao nhận thức và ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường, gắn trách nhiệm với quyền lợi của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Hình thành và vận hành mạng lưới giám sát môi trường nhằm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền; đồng thời tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động khai thác nước dưới đất theo quy định.../.
Bùi Thảo