Linh hoạt điều tiết, đáp ứng nhu cầu nước trong cao điểm khô hạn

Trước diễn biến khô hạn ngày càng gay gắt, An Giang đang triển khai linh hoạt nhiều giải pháp điều tiết nguồn nước nhằm bảo đảm nhu cầu sản xuất và dân sinh. Trọng tâm là vận hành hiệu quả hệ thống công trình thủy lợi, kết hợp trữ nước sớm, phân bổ hợp lý theo từng khu vực và thời điểm. Các địa phương chủ động rà soát nguồn nước hiện có, ưu tiên cấp nước sinh hoạt, đồng thời duy trì sản xuất nông nghiệp ở mức phù hợp.

Bên cạnh đó, công tác dự báo, theo dõi diễn biến thời tiết, nguồn nước được tăng cường để kịp thời điều chỉnh phương án điều tiết. Ngành nông nghiệp cũng khuyến cáo người dân áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện khô hạn.

Sự phối hợp giữa các cấp, ngành và ý thức sử dụng nước tiết kiệm của người dân đang góp phần giảm áp lực thiếu nước trong mùa khô. Những giải pháp đồng bộ này không chỉ giúp An Giang ứng phó hiệu quả trước mắt mà còn nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước trong dài hạn. Bước vào cao điểm mùa khô, tỉnh An Giang đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thủy lợi nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhất là vụ hè thu 2026.

Với địa bàn rộng lớn sau sáp nhập, An Giang hiện nằm trong cả ba vùng sinh thái gồm ngọt, ngọt - lợ và mặn - lợ, đòi hỏi công tác điều hành nguồn nước phải linh hoạt theo từng khu vực. Theo lãnh đạo Chi cục Thủy lợi An Giang, toàn tỉnh được phân thành nhiều tiểu vùng sản xuất như Bắc Vàm Nao, Nam Vàm Nao, Tứ giác Long Xuyên, vùng ven sông Cái Lớn - Cái Bé, vùng đệm U Minh Thượng, khu vực ven biển, vùng cao Bảy Núi và hải đảo.

Mỗi nơi có điều kiện thủy văn riêng nên giải pháp cấp nước cũng cần phải tính toán khoa học và sát với thực tế, mới mang lại hiệu quả. Thời gian qua, các đơn vị quản lý công trình đầu mối đã phối hợp chặt chẽ để vận hành hiệu quả hệ thống cống, đập, kênh mương.

Tại vùng đầu nguồn, Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi An Giang chủ động lấy nước, trữ nước tối đa vào nội đồng, vừa phục vụ vụ lúa đông xuân 2025-2026, vừa tạo nguồn cho vụ hè thu tiếp theo. Nguồn nước sinh hoạt của người dân cũng được đảm bảo ổn định. Ở các vùng ven biển và Tây sông Hậu, Chi cục Thủy lợi An Giang phối hợp cùng Chi nhánh Đồng bằng sông Cửu Long - Cty TNHH Kkhai thác Thủy lợi miền Nam, đơn vị quản lý hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé vận hành các cống Cái Lớn, Cái Bé, Xẻo Rô nhằm kiểm soát mặn, giữ ngọt hợp lý theo từng thời điểm.

Các đơn vị quản lý công trình đầu mối tỉnh An Giang phối hợp chặt chẽ để vận hành hiệu quả hệ thống cống, đập, kênh mương. (Ảnh minh hoạ).

Nhờ vậy, nhiều vùng sản xuất lúa, cây ăn trái đã vượt qua cao điểm xâm nhập mặn mà không bị thiệt hại lớn. Đáng chú ý, cống âu thuyền Vàm Bà Lịch tại xã Bình An được vận hành linh hoạt để cắt đỉnh triều trong các đợt triều cường. Công trình này góp phần quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước ngọt cho sản xuất và sinh hoạt của người dân khu vực, nhất là phường Rạch Giá, Phi Thông và các xã giáp ranh.

Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh An Giang, độ mặn có thể giảm nhanh từ tháng 5. Đây là giai đoạn nhạy cảm đối với sản xuất vụ hè thu, nhất là khâu xuống giống và tưới dưỡng đầu vụ. Trước tình hình đó, Chi cục Thủy lợi An Giang yêu cầu các đơn vị tiếp tục vận hành hiệu quả hệ thống Bắc Vàm Nao, Nam Vàm Nao và các cống đầu mối để tranh thủ lấy nước, tích trữ tối đa trong kênh mương nội đồng.

Việc điều tiết nước sẽ bám sát lịch thời vụ, nhu cầu từng vùng và diễn biến nguồn nước thực tế. Tại vùng Tứ giác Long Xuyên, hệ thống cống cơ bản đã khép kín, nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt được đánh giá khá ổn định. Vùng Tây sông Hậu hiện có thêm cống Vàm Bà Lịch hỗ trợ điều tiết chủ động khi xuất hiện nguy cơ mặn xâm nhập.

Trong khi đó, vùng U Minh Thượng đang vào vụ nuôi tôm nước lợ nên nguồn nước cơ bản đáp ứng yêu cầu sản xuất đặc thù của khu vực. Tuy nhiên, công tác đảm bảo cung cấp nguồn nước trên địa bàn tỉnh An Giang vẫn còn một số khó khăn, cần đầu tư khắc phục. Hệ thống thủy lợi nội đồng ở nhiều nơi chưa đồng bộ, khả năng điều tiết cục bộ còn hạn chế…

Để ứng phó hiệu quả mùa nắng hạn, chính quyền các xã, phường và đặc khu được yêu cầu theo dõi chặt diễn biến thời tiết, độ mặn, mực nước, thông báo kịp thời cho người dân kiểm tra chất lượng nước trước khi bơm tưới. Đồng thời, vận động bà con sử dụng nước tiết kiệm, tích trữ nước khoa học, không lấy nước nhiễm mặn vào ruộng hay ao chứa.

Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang cho biết, dự báo của các cơ quan chuyên môn, trong mùa khô 2025 - 2026, tình hình nguồn nước trên địa bàn tỉnh nhìn chung c

An Giang chú trọng điều tiết, đảm bảo nguồn nước tới các địa phương. 

òn tương đối thuận lợi, khi lưu lượng nước từ thượng nguồn sông Mekong về khu vực đầu nguồn sông Cửu Long cao hơn trung bình nhiều năm và có xuất hiện một số đợt mưa trái mùa. Tuy nhiên, do nhu cầu sử dụng nước ở thượng nguồn ngày càng gia tăng, tổng lượng dòng chảy có xu hướng giảm dần, nên vẫn có khả năng xảy ra tình trạng hạn hán, thiếu nước cục bộ tại một số khu vực. Do đó, tỉnh An Giang đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, cả công trình và phi công trình.

Về lâu dài, ngành nông nghiệp đang tham mưu UBND tỉnh xây dựng Kế hoạch ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô cho cả giai đoạn 2026 - 2030. Kế hoạch tập trung đánh giá đầy đủ các kịch bản nguồn nước, diễn biến hạn hán, xâm nhập mặn trong điều kiện biến đổi khí hậu; xác định rõ các vùng trọng điểm có nguy cơ cao để ưu tiên đầu tư.

Đồng thời, đề ra hệ thống giải pháp đồng bộ, bao gồm: nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng thủy lợi và cấp nước; tăng cường năng lực trữ, điều tiết và sử dụng hiệu quả nguồn nước; đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu sản xuất thích ứng; và nâng cao nhận thức, năng lực chủ động của người dân, doanh nghiệp.

Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, từ quản lý công trình, dự báo nguồn nước đến thay đổi tập quán sử dụng nước, hiệu quả điều tiết nguồn nước ở an Giang sẽ mang lại kết quả rõ nét. Đặc biệt, việc ưu tiên nước sinh hoạt, song song với duy trì sản xuất hợp lý, thể hiện cách tiếp cận hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng, kinh nghiệm của An Giang cho thấy vai trò quan trọng của sự chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành. Đồng thời, nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng nước tiết kiệm cũng là yếu tố trọng tâm để giảm áp lực lên nguồn tài nguyên.

Đức Tài