Khoa học-công nghệ góp phần nâng cao giá trị nông sản ở Điện Biên

Xác định chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng hiện đại, bền vững, ngành Nông nghiệp tỉnh tập trung ứng dụng khoa học - công nghệ vào canh tác, mở rộng các mô hình sản xuất hữu cơ, tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị, đồng thời chú trọng khâu chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều mô hình mới đã cho thấy hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng nông sản, tăng thu nhập cho người dân và từng bước khẳng định thương hiệu nông sản Điện Biên trên thị trường.

Trong quý I/2026, hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh tiếp tục được triển khai đồng bộ, bám sát yêu cầu thực tiễn. Các nhiệm vụ tập trung vào lĩnh vực nông nghiệp, bảo tồn nguồn gen, phát triển dược liệu, phù hợp với điều kiện sản xuất và sinh kế của người dân. Một trong những điểm nhấn là việc ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao giá trị nông sản.

Các sản phẩm đặc trưng như gạo Mường Thanh, dứa mật Pu Lau được chú trọng bảo hộ sở hữu trí tuệ. Việc xây dựng và bảo vệ thương hiệu góp phần khẳng định chất lượng, tạo điều kiện mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong lĩnh vực nông nghiệp, một số mô hình ứng dụng công nghệ mới đang được triển khai, hướng tới nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật không chỉ giúp tăng sản lượng mà còn hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững ở Điện Biên.

Thực tế cho thấy khoa học-công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất. Tại xã Mường Nhé, những năm gần đây, Hợp tác xã Dịch vụ và sản xuất nông nghiệp Hà Ân đã triển khai hiệu quả mô hình trồng bí xanh theo hướng nông nghiệp sạch, an toàn, chất lượng. Toàn bộ mô hình trồng bí được chăm sóc theo quy trình kỹ thuật, hạn chế cỏ dại và sâu bệnh; giàn leo truyền thống bằng tre, gỗ được thay thế bằng giàn lưới; đồng thời áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt của Israel, giúp giữ độ ẩm cho đất, bảo đảm dinh dưỡng cho cây trồng, tiết kiệm nước và giảm chi nhân công.

Việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Chi phí sản xuất giảm, năng suất nâng cao, sản phẩm bảo đảm chất lượng, an toàn. Hiệu quả của việc trồng bí xanh còn giúp người dân nhận thấy tất yếu việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng là hướng tới nền nông nghiệp hàng hóa, bền vững.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại góp phần nâng cao giá trị nông sản tại địa phương (Ảnh minh họa). 

Ngành Nông nghiệp tỉnh đã từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý trồng trọt, đặc biệt là xây dựng, quản lý mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc nông sản. Riêng năm 2025, tỉnh đã cấp 7 mã số vùng trồng nội địa cho các cây lúa, cà phê, bưởi, mít, nâng tổng số mã vùng trồng toàn tỉnh lên 16 mã, với tổng diện tích 75,6ha. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch thông tin và gia tăng giá trị nông sản.

Song song với đó, nhiều phần mềm, cơ sở dữ liệu chuyên ngành được đưa vào sử dụng như: Cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp, phần mềm VAHIS trong lĩnh vực thú y, phần mềm quản lý giống, thức ăn và sản phẩm xử lý môi trường trong nuôi trồng thủy sản… góp phần hiện đại hóa công tác quản lý, điều hành.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, Điện Biên hiện đang thiếu hụt nguồn nhân lực trên hầu hết các lĩnh vực nông nghiệp, cả về số lượng và chất lượng. Như kỹ sư, cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên sâu trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học, công nghệ số, tự động hóa để thực hiện nghiên cứu, thiết kế, chuyển giao và hướng dẫn vận hành các mô hình sản xuất.

Bên cạnh đó, lực lượng lao động trực tiếp trong nông nghiệp phần lớn vẫn là lao động phổ thông, chưa qua đào tạo bài bản, kỹ năng tiếp cận và ứng dụng công nghệ hạn chế. Đây là những nguyên nhân quan trọng khiến việc triển khai, ứng dụng và nhân rộng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao ở tỉnh khó khăn, thiếu tính bền vững...

Nghị quyết số 11-NQ/TU, ngày 31/12/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh -  thông minh - bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035 đã xác định rõ mục tiêu, giải pháp phát triển nông nghiệp. Theo đó, toàn tỉnh phấn đấu đến năm 2030 hình thành 50.000ha vùng trồng được xây dựng cơ sở dữ liệu và quản lý bằng công nghệ số, trong đó có 300ha sản xuất theo mô hình nông nghiệp công nghệ cao, hướng tới phát triển nông nghiệp thông minh, hiện đại và bền vững.  

Để đạt được mục tiêu nghị quyết đề ra, ngành xác định nhiệm vụ xuyên suốt, trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất; xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp; tăng cường chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, kết nối thị trường tiêu thụ. Đồng thời, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, hạ tầng, giải phóng mặt bằng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Giai đoạn 2026 - 2031, Điện Biên xác định phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là một định hướng quan trọng của ngành Nông nghiệp. Để nâng cao chất lượng nhân lực phục vụ phát triển nông nghiệp công nghệ cao, tỉnh tập trung đẩy mạnh tập huấn, hướng dẫn người dân thay đổi tập quán sản xuất, tuân thủ quy trình kỹ thuật; khuyến khích tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã và liên kết với doanh nghiệp để tiếp cận công nghệ, thị trường.

Đồng thời, tăng cường liên kết chuyển giao công nghệ, đào tạo tại chỗ; thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp. Tỉnh cũng chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp và lồng ghép nguồn lực từ các chương trình, dự án để đầu tư cho đào tạo nhân lực, tạo nền tảng phát triển nông nghiệp công nghệ cao bền vững./.

Hồng Mai