Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp, Vĩnh Long đang tích cực triển khai các giải pháp hướng tới nền nông nghiệp phát triển bền vững. Địa phương chú trọng chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm sử dụng vật tư nông nghiệp hóa học, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng các mô hình canh tác thân thiện với môi trường.
Cùng với đó, nghình nông nghiệp đẩy mạnh liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của nông sản. Nhiều mô hình sản xuất hữu cơ, tuần hoàn, sử dụng phụ phẩm nông nghiệp để tái chế và giảm phát thải khí nhà kính đang được nhân rộng.
Việc chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh không chỉ giúp giảm tác động đến môi trường mà còn tạo ra các sản phẩm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu. Đây được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại.
Kết quả thực tiễn cho thấy, năm 2025, giá trị sản xuất đất nông nghiệp đạt khoảng 240 triệu đồng/ha, tăng từ 1,2-1,5 lần so với năm 2020. Đời sống cư dân nông thôn không ngừng được cải thiện, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 62 triệu đồng/năm. Điểm nhấn quan trọng trong lộ trình này là việc mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn. Toàn tỉnh hiện có hơn 85,6 nghìn hecta sản xuất ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch gắn với truy xuất nguồn gốc; hơn 47 nghìn hecta sản xuất đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ.
Đặc biệt, diện tích dừa hữu cơ đạt gần 36 nghìn hecta cùng hàng nghìn hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường xuất khẩu. Tại vùng chuyên canh lúa, nông dân đã thay đổi tập quán sản xuất, tích cực áp dụng các mô hình “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”, sử dụng giống xác nhận và quản lý nước tưới khoa học.
Hiện trên 95% diện tích lúa đã được cơ giới hóa đồng bộ, giúp giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Chuyển đổi xanh còn được triển khai mạnh mẽ trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Nhiều trang trại đã đầu tư hệ thống chuồng kín, cho ăn tự động và xử lý chất thải qua hầm biogas theo mô hình tuần hoàn.
Chất thải chăn nuôi được tận dụng làm phân bón hữu cơ, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và tiết kiệm chi phí. Đến năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận khoảng 8 nghìn hecta nuôi thủy sản ứng dụng công nghệ cao, tích hợp hệ thống quan trắc môi trường và công nghệ IoT (internet vạn vật), góp phần nâng năng suất và chất lượng sản phẩm phục vụ xuất khẩu. Cùng với đổi mới sản xuất, việc xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ cũng đạt nhiều kết quả khả quan.
Canh tác nông nghiệp theo hướng phát thải thấp góp phần gia tăng giá trị nông sản tại Vĩnh Long.
Toàn tỉnh hiện có 460 HTX nông nghiệp, trong đó khoảng 40% đơn vị đã ký kết liên kết sản xuất và tiêu thụ bền vững với doanh nghiệp. Nhiều chuỗi liên kết đã mang lại hiệu quả cao như khoai lang tím xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu với doanh số ấn tượng trên 80 triệu USD/năm; sản phẩm bưởi năm roi, cam sành, lúa chất lượng cao và thủy sản từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt với những rào cản nhất định. Quy mô sản xuất nhiều nơi còn nhỏ lẻ, chưa đồng bộ;
Một bộ phận người dân chưa mặn mà tham gia HTX nên khó tiếp cận công nghệ mới. Chi phí đầu tư ban đầu cho nông nghiệp công nghệ cao lớn, hạ tầng logistics, hệ thống kho lạnh và công nghiệp chế biến sâu chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển của thực tế. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long khẳng định, nghình sẽ tiếp tục tập trung tháo gỡ “điểm nghẽn” về vốn, công nghệ và thị trường.
Trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và xây dựng quy trình canh tác thích ứng biến đổi khí hậu. Tỉnh cũng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản trị cho HTX và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu nông sản xanh, phát triển thương mại điện tử nhằm mở rộng thị trường, nâng giá trị hạt gạo, cây ăn trái đặc sản. Để hiện thực hóa mục tiêu nông nghiệp xanh, tỉnh sẽ huy động đa dạng nguồn lực từ ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, nguồn vốn ODA và tín dụng xanh.
Nghiên cứu tiếp cận cơ chế tín chỉ carbon nhằm phát triển nền nông nghiệp phát thải thấp. Tỉnh cũng kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ, ưu tiên đầu tư hạ tầng thủy lợi, logistics, kiểm soát xâm nhập mặn vùng ĐBSCL và hỗ trợ mở rộng thị trường xuất khẩu, chuyển giao công nghệ hiện đại.
Với tiềm năng, lợi thế cùng quyết tâm của địa phương, tỉnh phấn đấu xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, thông minh và bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho Nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội và thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng xanh trong giai đoạn tới. Hướng tới nền nông nghiệp phát thải thấp là xu thế tất yếu để Vĩnh Long nâng cao chất lượng tăng trưởng và thích ứng với những thách thức của biến đổi khí hậu.
Những kết quả bước đầu từ các mô hình sản xuất xanh cho thấy tiềm năng lớn trong việc bảo vệ môi trường, và gia tăng giá trị nông sản. Với định hướng căn cơ, lâu dài cùng sự tham gia tích cực của các thành phần kinh tế, Vĩnh Long có nhiều dư địa để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, thân thiện với môi trường và tạo ra giá trị gia tăng ngày càng cao cho ngành nông nghiệp địa phương.
Thanh Thảo