Theo thống kê, trên lưu vực sông Hương hiện có khoảng 27 công trình cấp nước tập trung phục vụ sinh hoạt, sản xuất và dịch vụ, trong đó có 23 công trình khai thác nước mặt và 4 công trình khai thác nước dưới đất. Tổng lượng nước cấp dự kiến trong mùa cạn năm 2026 khoảng 52,51 triệu m³, trong đó riêng 11 công trình khai thác nước mặt tập trung, quy mô lớn cung cấp khoảng 50,9 triệu m³. Nhà máy nước Vạn Niên là công trình có quy mô lớn nhất, với sản lượng dự kiến khoảng 35,2 triệu m³, chiếm gần 68% tổng lượng nước cấp.
Nhu cầu nước cho nông nghiệp tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu sử dụng nước trên toàn lưu vực. Theo kế hoạch sản xuất mùa cạn năm 2026, tổng nhu cầu nước cho nông nghiệp ước khoảng 477 triệu m³, tập trung chủ yếu tại các tiểu vùng đồng bằng Nam sông Hương và phụ cận (33,4%), đồng bằng Bắc sông Bồ (17,7%), đồng bằng Nam sông Bồ và Bắc sông Hương (11,6%), Ô Lâu và khu vực phụ cận (11,1%).
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước trên LVS Hương là nhiệm vụ quan trọng.
Trong lĩnh vực thủy điện, nhu cầu nước phục vụ vận hành 13 nhà máy trên lưu vực trong mùa cạn năm 2026 ước khoảng 4,788 tỷ m³, tương ứng sản lượng điện khoảng 735,1 triệu kWh, thấp hơn khoảng 34,7% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng 4 nhà máy thủy điện lớn gồm Bình Điền, Hương Điền, Tả Trạch và A Lưới, sản lượng điện mùa cạn năm 2026 dự kiến đạt khoảng 494 triệu kWh, thấp hơn 43% so với năm 2025 và thấp hơn khoảng 21% so với trung bình thời kỳ 2015–2025.
Trên cơ sở thông tin, số liệu hiện trạng, dự báo xu thế diễn biến nguồn nước của 04 hồ chứa lớn, quan trọng (Tả Trạch, Bình Điền, Hương Điền, A Lưới); 14 hồ chứa có dung tích từ 01 triệu m3 trở lên; dự báo khí tượng, thủy văn trên các LVS; nhận định khả năng nguồn nước trên LVS Hương trong mùa cạn năm 2026 ở “Trạng thái bình thường”.
Đối với các hồ chứa lớn, nguồn nước cơ bản đáp ứng nhu cầu cấp nước sinh hoạt, sản xuất, dịch vụ, nông nghiệp và phát điện trong giai đoạn từ tháng 01–8/2026. Tổng lượng xả dự kiến khoảng 2,8 tỷ m³ trong suốt mùa cạn, kết hợp với chế độ vận hành đập Thảo Long, bảo đảm mực nước thượng lưu trung bình đạt khoảng 0,34 m, đáp ứng yêu cầu ngăn mặn, giữ ngọt và phục vụ các hoạt động kinh tế – xã hội ở hạ du.
Tuy nhiên, vẫn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tình trạng thiếu nước nếu nguồn nước nước không được khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả. Thiếu nước cục bộ vẫn có khả năng xảy ra tại một số tiểu vùng vào các tháng nửa cuối mùa cạn năm 2026 như: Một số khu vực trên địa bàn các xã: Bình Điền, Phong Điền, A Lưới 1, A Lưới 2, A Lưới 3 và A Lưới 4 thuộc các tiểu vùng thượng sông Bồ, Ô Lâu và vùng phụ cận, LVS Hữu Trạch, LVS Tả Trạch, LVS Bù Lu, LVS A Sáp, do thiếu các công trình khai thác, công trình thủy lợi;
Một số khu vực thuộc vùng đồng bằng ven biển ngoài đầm Cầu Hai và phá Tam Giang thiếu nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp do nằm ngoài phạm vi cấp nước của các công trình thuỷ lợi thuộc các tiểu vùng Ô Lâu và vùng phụ cận (gồm 03 xã: Phong Phú, Phong Quảng, Thuận An), thượng sông Bồ (xã A Lưới 1) và LVS A Sáp (03 xã: Phong Điền, A Lưới 3 và A Lưới 4); đồng bằng Nam sông Hương và phụ cận (03 xã/phường: Thuận An, Vinh Lộc, Phú Vinh);
Một số suối suy giảm nguồn nước vào mùa cạn, do thiếu hụt lượng mưa các tháng 2, 3/2026 nên không đáp ứng được nhu cầu của các nhà máy nước: Chân Mây, A Lưới, Lộc Trì, Bình Điền thuộc các tiểu vùng: sông A Sáp và phụ cận (các xã: Phong Điền, A Lưới 2, A Lưới 3, A Lưới 4); sông Bù Lu (xã Chân Mây - Lăng Cô); Thượng sông Bồ (xã Bình Điền); Ô Lâu và phụ cận (xã Phong Dinh).
TP. Huế cần kiểm soát chặt chẽ việc vận hành đập Thảo Long đảm bảo ngăn mặn, giữ nguồn nước ngọt. Để giảm thiểu nguy cơ có thể xảy ra thiếu nước, đặc biệt là ưu tiên bảo đảm cấp nước cho sinh hoạt trên LVS Hương trong mọi tình huống, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng, UBND thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn, chỉ đạo việc chủ động lập kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước theo nhu cầu sử dụng nước bình thường của từng ngành, lĩnh vực và địa phương; kế hoạch được lập trên nguyên tắc tiết kiệm nước, tránh thất thoát, lãng phí, dự phòng nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước trong các tháng cuối mùa cạn.
UBND thành phố Huế: Tổ chức rà soát, cập nhật kế hoạch khai thác, sử dụng nước phù hợp với kịch bản nguồn nước đã được cập nhật, công bố; ưu tiên bảo đảm cấp nước sinh hoạt cho người dân. Tổ chức rà soát, điều chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa, công trình, hệ thống công trình thủy lợi bảo đảm sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, đa mục tiêu, chống thất thoát, lãng phí nước, đặc biệt trong thời kỳ dùng nước gia tăng và bảo đảm lưu thông của dòng chảy không gây ứ đọng, ô nhiễm nguồn nước.
Chỉ đạo các đơn vị quản lý vận hành công trình khai thác, sử dụng nước hạ du phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý hồ chứa thuỷ điện, thuỷ lợi thượng lưu cng cấp, trao đổi thông tin vận hành để chủ động thời gian lấy nước khi các hồ vận hành xả nước; sử dụng nước tiết kiệm hiệu quả. Xây dựng các công trình điều tiết, trữ nước, khai thác nước trong quy hoạch về tài nguyên nước, quy hoạch thủy lợi và các quy hoạch khác có liên quan, ưu tiên các tiểu vùng có nguy cơ xảy ra thiếu nước (tiểu vùng Ô Lâu và phụ cận, khu vực đồng bằng ven biển ngoài đầm Cầu Hai và Phá Tam Giang thuộc tiểu vùng Đồng bằng Nam sông Hương và phụ cận, LVS Bù Lu…).
Chỉ đạo, nghiên cứu xây dựng phương án khai thác, sử dụng nguồn nước dưới đất phục vụ sinh hoạt và các hoạt động sản xuất đối với các khu vực có nguy cơ bị thiếu nguồn nước mặt, đặc biệt đối với khu vực đồng bằng ven biển ngoài đầm Cầu Hai và phá Tam Giang; Quản lý chặt chẽ các hoạt động xả nước thải, các nguồn thải, đặc biệt nguồn thải của các khu/cụm công nghiệp xả ra sông, suối, đặc biệt là khu vực lấy nước của Nhà máy nước Vạn Niên nhằm đảm bảo an ninh nguồn cấp nước sinh hoạt, sản xuất và hoạt động văn hóa, du lịch.
Chỉ đạo đơn vị cấp nước có kế hoạch bổ sung nguồn nước vào tháng mùa cạn đối với các nhà máy nước có nguy cơ bị thiếu hụt nguồn nước cấp cho sinh hoạt như các Nhà máy Chân Mây, A Lưới, Lộc Trì, Bình Điền; Khẩn trương chỉ đạo việc xây dựng quy chế phối hợp vận hành các đập, hồ chứa trên sông, suối (ngoài danh sách các hồ, đập thuộc Quy trình vận hành liên hồ chứa trên LVS Hương) theo quy định tại khoản 9 Điều 38 Luật Tài nguyên nước để bảo đảm việc khai thác, sử dụng nước hiệu quả, có xét đến việc chia sẻ nguồn nước cho khu vực xảy ra hạn hán, thiếu nước.
Kiểm soát chặt chẽ việc vận hành đập Thảo Long đảm bảo ngăn mặn, giữ nguồn nước ngọt, phối hợp với các hồ chứa Tả Trạch, Bình Điền, Hương Điền, A Lưới đáp ứng các nhu cầu sử dụng nước, giao thông thủy ở hạ du và cải thiện cảnh quan, du lịch thành phố Huế và đảm bảo không gây ngập úng các vùng trũng sông Hương, sông Bồ phía thượng lưu; đồng thời chỉ đạo rà soát, điều chỉnh quy trình vận hành đập Thảo Long đảm bảo các nhiệm vụ công trình, tránh thất thoát nguồn nước, giảm thiểu áp lực cấp nước và tăng hiệu quả phát điện cho các hồ chứa phía thượng lưu.../.
Đức Lâm