TP. Nội đang đứng trước áp lực lớn về ô nhiễm môi trường không khí. Trong bối cảnh đó, việc kiểm soát khí thải giao thông, phát triển giao thông xanh và triển khai vùng phát thải thấp được xem là giải pháp quan trọng để cải thiện chất lượng môi trường, hướng tới xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại...
Theo thống kê, toàn thành phố hiện có hơn 9,3 triệu phương tiện, trong đó xe máy chiếm hơn 86%. Đáng chú ý, khí thải từ các phương tiện giao thông được xác định là tác nhân chính gây ô nhiễm không khí ở nội thành. Để giải quyết bài toán ô nhiễm không khí, Hà Nội đang triển khai đồng bộ các giải pháp về hạ tầng và giao thông xanh.
Hàng loạt công trình trọng điểm như các tuyến vành đai, các tuyến đường sắt đô thị được kỳ vọng tạo bước chuyển mạnh trong thời gian tới. Song song với đầu tư hạ tầng, thành phố Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng giao thông thông minh thông qua hệ thống camera AI, vé điện tử liên thông và hệ thống thu phí không dừng.
Thời gian tới, việc xây dựng mạng lưới kiểm định khí thải xe máy là nhiệm vụ quan trọng được đẩy mạnh thực hiện.
Để kiểm soát tình trạng ô nhiễm không khí, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 43/2025 quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ; Quyết định số 13/2026 quy định lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Trong đó, Hà Nội và TP. HCM là hai địa phương thực hiện kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đầu tiên, bắt đầu từ ngày 1/7/2027.
Khẩn trương triển khai các nhiệm vụ tại Quyết định số 13/2026, UBND thành phố giao Sở Xây dựng xây dựng mạng lưới cơ sở kiểm định khí thải đáp ứng nhu cầu trên địa bàn; tổ chức kiểm định, thanh tra, giám sát việc thực hiện. Đồng thời, đơn vị này nghiên cứu phương án hỗ trợ người có thu nhập thấp thay thế xe đã sử dụng nhiều năm, phát thải cao và đề xuất miễn phí kiểm định khí thải lần đầu cho xe mô tô, xe gắn máy.
Sở Xây dựng cũng có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý hệ thống thông tin phục vụ công tác quản lý kiểm định; tiếp nhận thông tin về cơ sở kiểm định và dữ liệu kiểm định khí thải từ Bộ Xây dựng, phối hợp với Công an TP. Hà Nội phục vụ công tác quản lý nhà nước và xử lý vi phạm hành chính.
Đáng chú ý, UBND thành phố yêu cầu Sở Xây dựng xây dựng phương án hỗ trợ người có thu nhập thấp thay thế các phương tiện đã qua nhiều năm sử dụng, có nguy cơ gây ô nhiễm cao khi không đáp ứng quy định về khí thải. Bên cạnh đó, đơn vị nghiên cứu bố trí nguồn lực để miễn phí kiểm định khí thải lần đầu đối với xe mô tô, xe gắn máy trên địa bàn.
Công an TP. Hà Nội chỉ đạo lực lượng công an tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành quy định về mức khí thải của xe mô tô, xe gắn máy và quy định tại vùng phát thải thấp. Căn cứ dữ liệu kiểm định do Cục Đăng kiểm Việt Nam chia sẻ, lực lượng chức năng sẽ xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định.
Ngoài ra, Sở Tài chính phối hợp với Bộ Tài chính tham gia xây dựng chính sách ưu đãi về thuế, phí và hỗ trợ tài chính nhằm phát triển hệ thống cơ sở kiểm định khí thải, đồng thời hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện khi có yêu cầu. Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, rà soát quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhiên liệu và kiểm định phương tiện đo khí thải, bảo đảm phù hợp với lộ trình áp dụng các mức khí thải và quy định về vùng phát thải thấp.
Hà Nội triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển giao thông xanh, ngăn ngừa ô nhiễm không khí.
Cùng với việc thực hiện lộ trình kiểm định khí thải, Vùng phát thải thấp (LEZ) cũng được đẩy mạnh triển khai để cải thiện chất lượng môi trường không khí trên địa bàn. Tại Đề án "Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội", từ ngày 1/7/2026, một số biện pháp hạn chế phương tiện được áp dụng theo khu vực, khung giờ và từng loại phương tiện trong phạm vi vành đai 1.
Thành phố đang đẩy nhanh việc chuyển đổi phương tiện công cộng sang sử dụng năng lượng sạch. Dự kiến đến ngày 1/1/2027, toàn bộ xe buýt chạy dầu diesel trong khu vực vành đai 1 sẽ được thay thế bằng xe buýt điện hoặc phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch, sớm hơn 1 năm so với lộ trình chung. Việc chuyển đổi này không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải công cộng và cải thiện trực tiếp môi trường sống của người dân khu vực nội đô.
Cùng với việc phát triển xe buýt điện, thành phố cũng đang mở rộng mạng lưới xe đạp công cộng, tăng cường kết nối với đường sắt đô thị, xây dựng các điểm trung chuyển và bãi đỗ xe, bố trí trạm sạc, tủ đổi pin phục vụ phương tiện điện.
Các chính sách hỗ trợ cũng được triển khai đồng thời nhằm giúp người dân thích ứng với quá trình chuyển đổi. Thành phố miễn phí vé xe buýt đối với hành trình trong phạm vi Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026 đến hết tháng 6/2027; nghiên cứu mở các tuyến xe buýt cỡ nhỏ phù hợp với đặc điểm phố cổ; xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch theo từng nhóm đối tượng./.
Lê An