Hà Nội đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng xanh

Với quyết tâm “xanh hóa” hệ thống xe buýt, ngày 28/5/2025, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 149/KH-UBND triển khai Đề án phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh. Trong đó, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành chuyển đổi xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên toàn địa bàn thành phố chậm nhất vào năm 2030, trong đó, đối với khu vực đô thị trung tâm, nội thành, toàn bộ xe buýt vận hành phải chuyển đổi sang xe buýt điện để bảo đảm yêu cầu phát triển giao thông xanh, hiện đại và bền vững.

Về lộ trình thực hiện, giai đoạn 2025-2026, thành phố hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện sang xe buýt điện, sử dụng năng lượng xanh; mở rộng mạng lưới xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh; xây dựng các trạm sạc xe buýt điện, năng lượng xanh (bao gồm cả trạm sạc nhanh); tỷ lệ chuyển đổi phương tiện xe buýt điện, năng lượng xanh (dự kiến) năm 2025 là 10%, năm 2026 là 20-23%.

Giai đoạn 2027-2030, chuyển đổi theo lộ trình, 100% xe buýt sử dụng xăng, dầu diezel chuyển sang sử dụng điện, năng lượng xanh chậm nhất vào năm 2030. Tỷ lệ chuyển đổi phương tiện xe buýt điện, năng lượng xanh (dự kiến) năm 2027 là 34-39%; năm 2028 là 47-54%; năm 2029 là 79-89%; năm 2030 là 100%.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, đến cuối năm 2025, 23/128 tuyến buýt có trợ giá sử dụng xe điện, với tổng số 367 xe, chiếm tỷ trọng 19,4% tổng số phương tiện. Theo kế hoạch, trong năm 2026, Hà Nội tiếp tục chuyển đổi thêm khoảng 200 xe buýt. Mới đây Trung tâm Quản lý và điều hành giao thông thành phố Hà Nội đề xuất Sở Xây dựng Hà Nội phương án điều chỉnh, tăng cường các tuyến buýt phục vụ kế hoạch chuyển đổi phương tiện theo Chỉ thị số 20/CT-TTg ngày 12/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ. 

Theo đó, giai đoạn 1 (từ ngày 1/7/2026) giữ nguyên 20 tuyến, bao gồm: 08A, 08B, 09A, 09B, 34, 43, E02, E05, E07, E08, E09, E11, 60A, E07TC, 142, 143, 144, 159, BRT 01, 13. Đây là các tuyến buýt điện, buýt sử dụng khí CNG đang hoạt động và tuyến buýt nhanh BRT do đặc thù của tuyến về hạ tầng và tính chất tuyến. Giữ nguyên 7 tuyến do thay đổi phương tiện trước thời điểm 1/7/2026, bao gồm: 11, 28, 36, 38, 41, 49, 90. Điều chỉnh điểm đầu, cuối đối với 6 tuyến (tuyến số 40, 50, 52, 99, 107, 146). Điều chỉnh lộ trình đối với 11 tuyến (tuyến số 01, 02, 03A, 04, 22A, 25, 30, 31, 32, 35A, 42).

Hà Nội đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng xanh. 

Giai đoạn 2 (từ ngày 1/1/2028) giữ nguyên 10 tuyến, bao gồm: 19, 21A, 21B, 47A, 47B, E03, E10, 161, 07, 96. Giữ nguyên 12 tuyến do thay đổi phương tiện trước ngày 1-1-2028, bao gồm: 12, 15, 17, 24, 26, 27, 33, 54, 55, 98, 100, 105. Yêu cầu 2 tuyến chuyển đổi phương tiện điện, phương tiện xanh trước ngày 1/1/2028, bao gồm: 65, 122. Điều chỉnh điểm đầu, cuối đối với 3 tuyến (tuyến số 48, 51, 84). Điều chỉnh lộ trình đối với 2 tuyến (tuyến số 58, 69).

Giai đoạn 3 (từ năm 2030) giữ nguyên 9 tuyến, bao gồm: 37, 39, 59, 05, E01, E04, E06, E06TC, 158. Giữ nguyên 22 tuyến do thay đổi phương tiện trước ngày 1-1-2030, bao gồm: 16, 29, 46, 61, 85, 93, 94, 97, 104, 106, 03B, 06A, 06B, 06C, 06D, 06E, 101A, 101B, 22B, 35B, 53A, 60B. Yêu cầu tuyến số 95 chuyển đổi phương tiện điện, xanh trong năm 2030. Cùng với đó, thành phố sẽ mở mới 12 tuyến buýt trong giai đoạn 1 và 6 tuyến trong giai đoạn 2.

Ở giai đoạn 3 (năm 2030), do các tuyến buýt đã hình thành từ 2 giai đoạn trước và kế hoạch chuyển đổi toàn bộ phương tiện nên không đề xuất mở mới các tuyến buýt tại giai đoạn này. Sau khi triển khai, tổng số tuyến buýt dự kiến tăng từ 128 lên 146 tuyến. Năng lực vận chuyển toàn mạng đạt khoảng 2,63 triệu lượt khách/ngày, tăng gần 10%.

Phương án điều chỉnh và mở mới như trên bảo đảm mục tiêu đặt ra, cụ thể đến ngày 1/7/2026, 100% xe buýt trong Vành đai 1 sử dụng nhiên liệu điện, xanh; đến ngày 1/1/2028, 100% xe buýt trong Vành đai 2 sử dụng nhiên liệu điện, xanh; từ năm 2030, 100% xe buýt trong Vành đai 3 sử dụng nhiên liệu điện, xanh. Phương án này phù hợp với lộ trình triển khai vùng phát thải thấp theo nghị quyết của HĐND thành phố.

Theo ý kiến của các chuyên gia, việc chuyển đổi mạng lưới xe buýt sang sử dụng phương tiện xanh cũng vậy, cần có những chính sách phù hợp. Trong đó với nhóm giải pháp cơ chế chính sách thúc đẩy phát triển xe buýt xanh của Hà Nội, trước tiên cần tập trung vào rà soát và hoàn thiện hệ thống định mức, đơn giá cho các loại hình xe buýt (lớn, trung bình và nhỏ) sử dụng điện, năng lượng xanh để tổ chức đấu thầu/đặt hàng cung cấp dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt... 

Bên cạnh đó, cần điều chỉnh thời gian thực hiện hợp đồng thầu đối với các gói thầu cung cấp dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh theo hướng đồng bộ, phù hợp với thời gian khấu hao phương tiện để tăng tính hấp dẫn, khuyến khích các đơn vị tham gia. 

Để phát triển được hạ tầng phục vụ hiệu quả phục vụ mục tiêu "xanh hóa" xe buýt, Hà Nội cần xây dựng hoàn thiện quy hoạch, kế hoạch đầu tư, phát triển hạ tầng cung cấp nguồn điện, nguồn năng lượng theo các giai đoạn bảo đảm cung ứng đủ hoạt động. Chú trọng nghiên cứu xây dựng các trạm sạc điện nhanh tại các điểm đầu cuối các tuyến xe buýt, trạm sạc công cộng, trạm cung cấp nhiên liệu mới bảo đảm thuận lợi, tiện nghi cho người sử dụng, tránh lãng phí cơ sở hạ tầng và nguồn lực đầu tư. 

Song song với quá trình chuẩn bị cho cuộc chuyển đổi toàn diện là tăng cường tuyên truyền để người dân và toàn xã hội ủng hộ thiết thực cho mục tiêu hình thành hệ thống xe buýt xanh trên toàn thành phố. Các cấp, các ngành, địa phương, đoàn thể của Thủ đô cần tích cực tuyên truyền, phổ biến nhằm tranh thủ tối đa sự ủng hộ của người dân và doanh nghiệp.../.

Phương Trang