Gắn nhiệm vụ an ninh phi truyền thống với chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội

Vấn đề được Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chỉ rõ tại Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm triển khai Nghị quyết 147 (vừa diễn ra mới đây).

Theo đó, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống là nhiệm vụ chiến lược đối với an ninh và phát triển đất nước, được triển khai trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang tập trung thực hiện nhiều chủ trương, quyết sách lớn. Việc quán triệt, triển khai Nghị quyết được thực hiện khẩn trương, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở. Công tác hoàn thiện pháp luật, tuyên truyền, nâng cao nhận thức, xây dựng kịch bản khung, chuẩn bị lực lượng, phương tiện ứng phó và hợp tác quốc tế đều có chuyển biến tích cực.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: TK

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chỉ rõ, sau hơn một năm triển khai vẫn còn những khó khăn, vướng mắc cả về nhận thức và hành động. Vẫn còn tư tưởng coi đây là nhiệm vụ riêng của lực lượng công an; một số nhiệm vụ chậm tiến độ, nhất là xây dựng các kịch bản khung ứng phó. Điều này đòi hỏi phải nâng cao nhận thức, chủ động triển khai đồng bộ công tác phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế để chuyển nhận thức thành năng lực thực tế của quốc gia.

Về nhận thức, tư duy, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu thống nhất cách tiếp cận: Phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội, nhằm hình thành năng lực chung của quốc gia. Lực lượng công an chủ trì nhận diện nguy cơ tác động đến an ninh quốc gia, tham mưu xử lý, điều phối những vấn đề liên ngành, liên địa bàn thuộc phạm vi Nghị quyết. Các bộ, ngành quản lý lĩnh vực phải chủ trì nhận diện, kiểm soát rủi ro, nguy cơ; xây dựng phương án, chuẩn bị lực lượng, nguồn lực và tổ chức ứng phó trong lĩnh vực phụ trách. Các địa phương chủ động đánh giá những nguy cơ đặc thù, chủ trì kiểm soát các nguy cơ trên địa bàn; đồng thời có cơ chế phối hợp để ứng phó với những nguy cơ, thách thức vượt quá phạm vi quản lý của mình.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đề nghị các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp quan tâm, chỉ đạo công tác phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống, xác định đây là trách nhiệm của người đứng đầu; khắc phục tư tưởng coi đây là việc riêng của lực lượng công an, không giao khoán cho một đơn vị chuyên môn rồi coi như đã hoàn thành trách nhiệm. Đồng thời yêu cầu khắc phục tình trạng chỉ khi xảy ra vấn đề thì mới xác định cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp. Trách nhiệm của từng cơ quan phải được phân định rõ ngay trong cơ chế điều hành và các kịch bản ứng phó, bảo đảm chủ động, kịp thời xử lý khi phát sinh tình huống.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu trong thời gian tới cần tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế điều hành, phối hợp nhưng không làm phát sinh tổ chức bộ máy. Tiếp tục nghiên cứu, rà soát, tham mưu kiện toàn tổ chức phối hợp liên ngành phù hợp yêu cầu chỉ đạo công tác phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống. Trong đó, cần làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp; phương thức điều hành, chế độ thông tin, báo cáo và thẩm quyền huy động nguồn lực trong từng tình huống. Yêu cầu là không phát sinh tổ chức nhưng phải rõ đầu mối, trách nhiệm, thẩm quyền và quy trình.

Thiên tai tác động tiêu cực, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân. Ảnh minh họa

Chuyển các kịch bản ứng phó từ "xây dựng" sang "vận hành được". Các bộ, ngành còn lại khẩn trương hoàn thành các kịch bản khung còn thiếu. Mỗi kịch bản phải xác định được dấu hiệu kích hoạt, người quyết định, người chỉ huy, lực lượng tham gia, cơ chế phối hợp giữa các ngành, địa phương, nguồn lực huy động, phương thức chia sẻ thông tin và cách xử lý khi tình huống chuyển cấp độ, "không chạy theo tiến độ mà làm hình thức". Sau khi hoàn thành kịch bản phải tổ chức tập huấn, diễn tập phù hợp, kịp thời rút kinh nghiệm, cập nhật những vấn đề phát sinh vào kịch bản.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu cần tạo chuyển biến thực chất về năng lực dự báo, cảnh báo sớm. Trong đó, nghiên cứu, làm rõ tiêu chí xác định các đe dọa, chỉ tiêu đối với từng lĩnh vực; thống nhất cấu trúc dữ liệu, tiêu chuẩn kết nối, cơ chế chia sẻ, trách nhiệm cập nhật, quyền khai thác, trách nhiệm tham mưu, xử lý khi có cảnh báo và yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu. Đồng thời, tận dụng tối đa hạ tầng, hệ thống dữ liệu hiện có của các bộ, ngành, địa phương để liên thông, đồng bộ, bảo đảm chất lượng và khả năng sử dụng lâu dài.

Rà soát pháp luật để xử lý những khoảng trống và chồng chéo. Các bộ, ngành rà soát quy định thuộc lĩnh vực mình phụ trách, nhất là những vấn đề liên ngành, liên vùng; xác định khoảng trống pháp lý, quy định chồng chéo, những nội dung chưa rõ thẩm quyền. Vấn đề đã rõ phải xử lý ngay theo thẩm quyền; vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Rà soát toàn bộ nhiệm vụ trong kế hoạch triển khai, bảo đảm thực chất và khả thi. Nội dung thuộc thẩm quyền phải chủ động thực hiện. Vấn đề lớn, vượt thẩm quyền hoặc làm thay đổi mục tiêu, định hướng của Nghị quyết thì phải kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Tập trung nguồn lực có trọng tâm, không dàn trải. Rà soát việc tổ chức các quỹ theo hướng tập trung, thống nhất và việc tổ chức bộ máy quản lý quỹ phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống ở Trung ương.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải xác định nguy cơ lớn nhất, địa bàn trọng điểm, lĩnh vực dễ bị tổn thương để ưu tiên nguồn lực; chủ động cân đối, cơ cấu dự toán thu, chi ngân sách, rà soát thể chế tài chính của các quỹ để tham mưu sử dụng hiệu quả. Cần huy động nguồn lực về kinh phí, khoa học, công nghệ, dữ liệu và nhân lực phục vụ công tác phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống, không chỉ từ Nhà nước mà còn từ các nguồn hợp pháp của xã hội. Đồng thời, chú trọng huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ bên ngoài thông qua các kênh hợp tác quốc tế. Gắn nhiệm vụ an ninh phi truyền thống với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội nhằm chủ động nâng cao năng lực tự cường trong phòng ngừa, ứng phó; tránh lập thêm những chương trình, dự án riêng biệt nhưng không kết nối với nhiệm vụ đang triển khai.

Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống. Theo đó, đặt hàng, tổ chức nghiên cứu từ những bài toán rủi ro cụ thể, gắn với cơ quan sử dụng kết quả. Đồng thời, nghiên cứu hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích thử nghiệm, ứng dụng kết quả nghiên cứu; đề xuất chính sách khuyến khích doanh nghiệp đóng góp về khoa học, công nghệ phục vụ phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống.

Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và chất lượng đội ngũ. Theo đó, người đứng đầu phải nắm rõ ngành, địa phương mình đối mặt với nguy cơ gì, phương án ứng phó ở đâu, lực lượng nào thực hiện, huy động nguồn lực nào và phối hợp với cơ quan nào. Đồng thời, phải xây dựng đội ngũ có khả năng làm việc liên ngành, phân tích dữ liệu, dự báo và xử lý tình huống…

Trước đó, ngày 22/5/2025 Chính phủ ban hành Nghị quyết 147 về Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chiến lược đặt mục tiêu tổng quát tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống. Từng bước xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia có khả năng quản trị hiệu quả các đe dọa này, bảo đảm an toàn cho người dân và xã hội; tích cực, chủ động đưa ra ý tưởng, mô hình... để thúc đẩy hợp tác quốc tế và có đóng góp thiết thực, trách nhiệm với cộng đồng quốc tế trong giải quyết các đe dọa an ninh phi truyền thống; góp phần phát triển đất nước bền vững, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới…/.

THANH BÌNH