Để một giao dịch carbon được thực hiện, mỗi hạn ngạch phát thải/tín chỉ carbon phải trải qua các bước từ đăng ký, ký gửi, giao dịch, xác nhận và chuyển quyền sở hữu. Cụ thể: Doanh nghiệp phải đăng ký hạn ngạch trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý. Mỗi doanh nghiệp trong danh mục phân bổ hạn ngạch sẽ được cấp sẵn một tài khoản hạn ngạch trên hệ thống.
Sau khi đăng ký trên hệ thống này, mỗi hạn ngạch sẽ được cấp một “mã định danh” riêng để xác định chủ sở hữu và theo dõi toàn bộ quá trình giao dịch. Mã định danh này sẽ được gửi tới Tổng Công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội để các bên tham gia sàn có thể đối chứng thông tin. Tương tự, tín chỉ carbon cũng phải được đăng ký và cấp mã định danh như hạn ngạch phát thải khí nhà kính trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
(Ảnh minh họa)
Sau khi được đăng ký, hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon chưa thể giao dịch ngay. Chủ sở hữu phải thực hiện thêm bước thứ 2 - ký gửi ở hệ thống đăng ký quốc gia. Nếu sàn carbon giống một ngân hàng thì ký gửi cũng tương tự như việc gửi tiền vào tài khoản trước khi thực hiện chuyển khoản. Chỉ những tài sản đã được đưa vào hệ thống mới đủ điều kiện giao dịch. Quy định này giúp hạn chế tình trạng một hạn ngạch bị đem bán nhiều lần hoặc phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu.
Đây cũng là lý do hệ thống đăng ký quốc gia được kết nối trực tiếp với Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Khi một giao dịch phát sinh, toàn bộ thông tin sẽ được đối chiếu tự động để bảo đảm tài sản giao dịch là hợp pháp. Tài khoản giao dịch hạn ngạch sẽ được phép giao dịch cả hạn ngạch và tín chỉ carbon, trong khi tài khoản tín chỉ carbon chỉ có thể giao dịch tín chỉ.
Sau khi doanh nghiệp có hàng hóa được đăng ký hạn ngạch và lưu ký, các bên mua bán thực hiện qua các bước, gồm: Đặt lệnh giao dịch qua thành viên giao dịch carbon, sau đó là xác nhận giao dịch, rồi đến bước thanh toán và chuyển quyền sở hữu…
Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức khai trường, vận hành từ ngày 29/6. Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam xác định giá carbon, biến quyền phát thải hoặc kết quả giảm phát thải thành loại hàng hóa có giá trị kinh tế. Sàn giao dịch carbon trong nước là nơi trao đổi, giao dịch tập trung các loại hàng hóa này trên nguyên tắc công bằng, công khai, minh bạch. Sàn được vận hành trên cơ sở tận dụng hạ tầng sẵn có của thị trường chứng khoán.
PHẠM DUNG